Ana səhifə »  Dünya »  Avropa müstəqil güc mərkəzi rolunda
A+   Yenilə  A-
Avropa müstəqil güc mərkəzi rolunda
Son 20 ildə dünyada baş vermiş böyük geosiyasi dəyişikliklər ilk növbədə planetdə qüvvə mərkəzlərinin yaranmasında və fəallaşmasında əks olundu. Əgər 20 il əvvəl ABŞ-la keçmiş SSRİ arasında ikiqütblü qarşıdurmadan söhbət gedirdisə, bu gün belə mərkəzlərin sayı xeyli artıb. Qeyd edək ki, vaxtilə SSRİ Qərb sivilizasiyasına qarşı durarkən Qərb dövlətlərinin əksəriyyəti Vaşinqton ətrafında sıx birləşmişdilər. Bir tək Ağ Evin mövqeyini bilmək kifayət idi. Təbii ki, həmin dövlətlər arasında (Qərb nəzərdə tutulur) müəyyən ziddiyyətlər var idi. Ancaq bu ziddiyyətlər əsasən iqtisadi-ticarət münasibətləri sahəsində nəzərə çarpırdı.
Strateji məsələlərdə o dövrdə əsas rol Vaşinqtona məxsus idi. 20 il bundan qabaqkı o sərt sistem bu gün artıq parçalanıb. Əsas səbəb isə Avropanın güclü qüvvə mərkəzinə çevrilməsidir. Əvvəllər ABŞ və Qərbi Avropanın fəaliyyətində paralellik görünürdü, bu gün isə müəyyən geosiyası proseslərə münasibətlərin bəzi məqamlarda üst-üstə düşdüyünü söyləyə bilərik. Bu proses bir sıra vacib amillərlə bağlıdır. Əvvəla, keçmiş SSRİ-nin süqutu və dünya sosializm sisteminin dağılması nəticəsində Şərqi Avropadan rus qoşunlarının çıxarılması bu torpaqların işğal təhlükəsini aradan qaldırdı və "Şərqdən doğan kommunizm təhlükəsinə" birdəfəlik son qoyuldu. Rusiyanın iqtisadi və siyasi cəhətdən zəifləməsi qüdrətli "Moskva mifini" darmadağın etdi. İqtisadi və maliyyə durumuna görə Kreml bəzi Avropa ölkələrindən asılı vəziyyətə düşdü. Avropanın azad ölkələri arasındakı kəmiyyət dəyişikliyi keyfiyyət dəyişikliyinə səbəb oldu. Bu da ümumavropa siyasi məkanını möhkəmlədib genişləndirdi. Birləşmiş azad Almaniya güclü bir dövlətə çevrildi. Avropadakı inteqrasiya prosesləri siyasət, iqtisadiyyat və maliyyə sahələrinə toxunmaqla planetin mərkəzi düyün nöqtələrinə çevrildilər. Bu kimi amillərin birgə təsirinə görədir ki, planetdəki geosiyasi hadisələrə birmənalı münasibət bildirməyi öyrənən Avropa indi istər Vaşinqtona, istərsə də Moskvaya meydan oxuya bilir. Bu gün Avropanın bəzi hallarda ABŞ-ı qabaqlaması, bəzi hallarda isə Vaşinqtondan fərqli mövqe nümayiş etdirməsinin şahidi oluruq. Beləliklə, bu proseslər fonunda Avropanın fəallığının artması onu göstərir ki, geosiyasi proseslərdə bu bölgənin rolu və mövqeyi xeyli güclənib. Başqa bir məqamı da nəzərdən qaçırmaq olmaz. Vaşinqton daim birinci olmaqdan şüurlu şəkildə imtina edir və vaxtaşırı olaraq bu funksiyanı Avropaya ötürür. Bunu belə izah etmək olar ki, son vaxtlar ABŞ-ı planeti təkbaşına idarə etmək və hər yerdə öz qaydalarını tətbiq etmək cəhdlərinə görə tez-tez tənqid edirlər.
Belə hal isə, anti-Amerika meyillərini gücləndirdiyinə görə, Vaşinqtonun ürəyincə deyil. Odur ki, Vaşinqton bəzi məsələlər barədə Avropanın təşəbbüs irəli sürməsinə imkan verir. Bir sıra hallarda isə Avropa, ABŞ, Rusiya və çin ilə yanaşı, bərabərsəviyyəli tərəfdaş kimi çıxış edir (Məsələn, Yaxın Şərqdə Fələstin, Livan problemləri ilə bağlı "dördlük kvarteti" çərçivəsində). Bu baxımdan, qitənin 27 qabaqcıl dövlətini özündə cəmləşdirən Avropa İqtisadi Birliyi (və ya Avropa İttifaqı) güclü strukturlara və icra mexanizminə malik olmaqla hər yerdə fəal rol oynayır. Yaxud, Avropa Birliyinin üzvü olan dövlətlər müxtəlif nüfuzlu beynəlxalq və regional təşkilatlar, qurumlarda ayrıca təmsil olunmaqla (məsələn, BMT Təhlükəsizlik şurası, NATO, ATƏT və s.) vahid Avropanın mənafeyini ciddi şəkildə önə çəkirlər. Son illər durmadan Şərqə doğru genişlənən Avropa Birliyi Ukrayna, Moldova, eləcə də Cənubi Qafqazda Gürcüstan, Azərbaycan kimi postsovet ölkələrini də daim diqqət mərkəzində saxlayır. Avropanın, bütövlükdə Qərb aləminin enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində Avropa Birliyi ilə Azərbaycan münasibətlərinin hərtərəfli inkişafı son vaxtlar mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Regionun enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında strateji tranzit kəmərlər kimi Trans-Xəzər və NABUCCO layihələri Avropa Birliyi üçün böyük önəm daşıyır. Bir sözlə, Avropa özünün güclü və inkişaf etməkdə olan siyasi-iqtisadi çətiri altında daha geniş əraziləri birləşdirmək əzmindədir.
Elxan RZAYEV

 
  • Oxunub:  21600  |  
  • Tarix:  07-07-2008  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
Prezident İlham Əliyevin müvafiq Fərmanı Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda həlak olmuş hərbi qulluqçuların ailələrinə, vərəsələrinə yüksək diqqət və qayğının daha bir bariz nümunəsidir

21:08
16 Noyabr
Professor Nigar Vəliyevanın “Azərbaycanca-ingiliscə-rusca izahlı kommunikasiya terminlər lüğəti” çapdan çıxıb
17:48
16 Noyabr
Kamal Abdullayev Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzinin Himayəçilik Şurasının sədri seçilib
17:33
16 Noyabr
Milli Məclisin əmək və sosial siyasət komitəsinin iclası keçirilib
17:27
16 Noyabr
Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılmasının 26-cı ildönümü Nizami rayonunda qeyd edilib
17:24
16 Noyabr
Mikayıl Cabbarov: Vergi Məcəlləsinə təklif edilmiş dəyişikliklər paketində tədbirlər sırasında vergi güzəştlərinin tətbiqi nəzərdə tutulur
17:11
16 Noyabr
Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisində görüş
16:51
16 Noyabr
Nəqliyyat, rabitə və yüksək texnologiyalar naziri Bərdədə vətəndaşlarla görüşüb
16:41
16 Noyabr
Akademik Ramiz Mehdiyevin “Dağlıq Qarabağ” kitabı: bilinməyən həqiqətlərin tarixi təsdiqi
16:35
16 Noyabr
AZƏRTAC və Pakistanın DND xəbər agentliyi informasiya mübadiləsi aparacaqlar
16:12
16 Noyabr
Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsində Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı ayrıca tribunalın yaradılması təklifi irəli sürülüb
16:08
16 Noyabr
Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəisi hərb oyunlarının yekunlarına dair müşavirə keçirib
15:56
16 Noyabr
Azərbaycan Gənclərinin VIII Forumunun iştirakçılarına
15:53
16 Noyabr
Xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarov Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində səfərdədir
15:49
16 Noyabr
Elman Məmmədov: Həmsədrlər indiyədək münaqişənin həlli istiqamətində hansısa irəliləyişə nail ola bilməyiblər
15:47
16 Noyabr
ADU-da “Leyli və Məcnun” operası səhnələşdirilib
15:42
16 Noyabr
XXIV Azərbaycan Beynəlxalq Telekommunikasiya və İnformasiya Texnologiyaları Sərgi və Konfransı keçiriləcək
15:39
16 Noyabr
Komanda-qərargah hərb oyunları çərçivəsində Naxçıvan Qarnizonu qoşunları döyüş atışlı mərhələni uğurla icra ediblər
15:17
16 Noyabr
Prezident İlham Əliyev Sumqayıt Dəmir Yolu Vağzalı Kompleksinin açılışında iştirak edib
14:43
16 Noyabr
Sumqayıt Kimya Sənaye Parkında tütün məmulatları istehsalı fabriki istifadəyə verilib
14:38
16 Noyabr
Sumqayıt Kimya Sənaye Parkında əlvan metallar və ferroərintilər zavodunun açılışı olub
14:36
16 Noyabr
Azərbaycan meyvə-tərəvəz ixracını artırıb
14:33
16 Noyabr
Növbəti üç rayon üzrə təhsil müəssisələrində şəffaflığın artırılmasına dair seminarlar keçirilib
14:26
16 Noyabr
Prezident İlham Əliyev Sumqayıt Kimya Sənaye Parkında inşaat kimyəviləri zavodunun açılışında iştirak edib
14:21
16 Noyabr
Kaliforniyada yaşayan soydaşlarımızla görüş keçirilib
14:15
16 Noyabr
Prezident İlham Əliyev Sumqayıt şəhərinə səfərə gəlib
14:11
16 Noyabr
Jurnalist Aqil Camal Qazaxıstandakı beynəlxalq konfransa gedir
14:08
16 Noyabr
Elife Çekem: AZƏRTAC və Anadolu düzgün informasiya təminatı məsələsində eyni mövqedən çıxış edir
14:06
16 Noyabr
Deputat: Fransanın bu addımı təkcə Cənubi Qafqazda deyil, Avropada da separatçı meyillərin güclənməsinə səbəb ola bilər
14:02
16 Noyabr
Rufiz Qonaqov: Bako Saakyanın Fransaya qanunsuz səfəri Minsk qrupunun həmsədri olan bu ölkə üçün qara ləkədir
13:59
16 Noyabr
Elçin Mirzəbəyli: Fransanın davranışları BMT Nizamnaməsinin VI və VII fəsillərində yer alan prinsiplərə tamamilə ziddir
13:00
16 Noyabr
UEFA nümayəndələrinin Bakıya tanışlıq xarakterli səfəri olub
12:51
16 Noyabr
Gürcüstanın maliyyə naziri ulu öndər Heydər Əliyevin məzarını və Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib
12:46
16 Noyabr
Hadi Rəcəbli: Prezident İlham Əliyev sosial siyasət və sosial müdafiə sistemində dünyaya nümunə olacaq ardıcıl və sistemli yeniliklər həyata keçirib
12:44
16 Noyabr
Azad Rəhimov: VIII Forumda Azərbaycan gəncliyi üçün çox vacib məsələlər müzakirə olunacaq
12:38
16 Noyabr
Bişkekdə “İslam müasir sivil dövlətdə” adlı ikinci beynəlxalq konfrans başa çatıb
12:37
16 Noyabr
Azərbaycan ilə Türkiyə arasında təhsil sahəsində əməkdaşlıq perspektivləri müzakirə olunub
12:28
16 Noyabr
Hikmət Babaoğlu: Fransa terrorçuya cəzasızlıq mühiti yaratmaqla Avropa dəyərlərini və beynəlxalq hüququ gözdən salır
12:13
16 Noyabr
Bakıda “Vəkillərin rolu və müstəqilliyi: müqayisəli perspektivlər” mövzusunda beynəlxalq konfrans davam edir
11:55
16 Noyabr
Bakıda Azərbaycan Gənclərinin VIII Forumu keçirilir
11:51
16 Noyabr
Bakıda Polşa filmləri festivalı keçiriləcək
11:49
16 Noyabr
TÜRKSOY-un xalq çalğı alətləri orkestrinin Yokohamadakı konserti böyük maraq və alqışlarla qarşılanıb
11:40
16 Noyabr
Həmyerlimiz İslam dünyasının idmanda təmsil olunan xanım nümayəndələrini bir araya toplayacaq
11:34
16 Noyabr
SOCAR radar peyk təsvirlərinin köməyi ilə neft yataqlarının aşkarlanması istiqamətində tədqiqat aparacaq
11:28
16 Noyabr
Yeni Azərbaycan Partiyası dünənin, bu günün və gələcəyin partiyasıdır
11:02
16 Noyabr
Noyabrın 16-sı Beynəlxalq Tolerantlıq Günüdür
10:53
16 Noyabr
Azərbaycan Gənclərinin VIII Forumunun iştirakçıları ümummilli lider Heydər Əliyevin məzarını və Şəhidlər xiyabanını ziyarət ediblər
10:51
16 Noyabr
Heydər Əliyev Fondunun təşkilatçılığı ilə Moskvada “Nəsimi - şeir, sənət və mənəviyyat festivalı” keçiriləcək
10:49
16 Noyabr
Fransa nümayəndə heyəti Cocuq Mərcanlıya səfər edib
10:47
16 Noyabr
Senator: Rəsmi Paris Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərindən Fransaya qanunsuz səfərlərin qarşısını almalıdır
10:46
16 Noyabr
Ermənistan silahlı qüvvələri atəşkəs rejimini pozmaqda davam edir
20:15
15 Noyabr
Azərbaycan ilə Türkiyə arasında idman sahəsində əməkdaşlığın inkişafına dair fikir mübadiləsi aparılıb
20:12
15 Noyabr
İsveçrə və Azərbaycan arasında yüksək səviyyədə dialoq mövcuddur
20:07
15 Noyabr
XİN: Bako Saakyanın Fransaya səfəri oyuncaq qurumun beynəlxalq səviyyədə təşviqinə yönələn növbəti uğursuz cəhddir
20:02
15 Noyabr
Azərbaycan ərazisindən keçən nəqliyyat dəhlizlərinin əhəmiyyəti yaxın gələcəkdə artacaq
19:57
15 Noyabr
Nino Çikovani: Azərbaycan ilə Gürcüstan arasında iqtisadi münasibətlər çox yüksək səviyyədədir
19:54
15 Noyabr
Akademik Zərifə Əliyeva adına Milli Oftalmologiya Mərkəzinin Səyyar Klinikası Ədliyyə Nazirliyində aksiya keçirib
19:52
15 Noyabr
Vyanada müasir texnologiyaların dəmir yollarında tətbiqinə dair toplantı keçirilib
19:43
15 Noyabr
Siyavuş Novruzov: Müəyyən məsələlərlə bağlı dövlət büdcəsindən Milli Məclisə ayrılan vəsait artırılmalıdır
19:40
15 Noyabr
Əli Hüseynov: Qanunlara müvafiq dəyişikliklərin edilməsi onların normativ hüquqi aktlara uyğunlaşdırılması ilə bağlıdır
17:52
15 Noyabr
Narkotiklərlə Mübarizə üzrə 36-cı Beynəlxalq Konfransın gələn il Bakıda keçirilməsi ilə əlaqədar Təşkilat Komitəsi yaradılıb
17:47
15 Noyabr
Dağlıq Qarabağ bölgəsinin azərbaycanlı icması Bako Saakyanın Fransaya qanunsuz səfərini pisləyir
17:42
15 Noyabr
Böyük Azərbaycan şairi İmadəddin Nəsiminin 650 illik yubileyi qeyd ediləcək
17:37
15 Noyabr
AİDA və ADA Universiteti asiyalı və afrikalı diplomatlar üçün ölkəmizdə ixtisasartırma kursları təşkil edib
17:33
15 Noyabr
UNEC-də Türkiyə Universitetləri ilə əməkdaşlığa həsr olunan beynəlxalq konfrans
17:18
15 Noyabr
Bakıda “Azərbaycanda tolerantlıq: dünən, bu gün, sabah” mövzusunda konfrans keçirilib
16:58
15 Noyabr
Bişkekdə “İslam müasir sivil dövlətdə” adlı ikinci beynəlxalq konfrans öz işinə başlayıb
16:52
15 Noyabr
İtaliyanın “Radio Atene” kanalında Azərbaycandakı multikulturalizm ənənələrindən danışılıb
16:42
15 Noyabr
Azərbaycan Prokurorluğunun nümayəndə heyəti antikorrupsiya strategiyalarına dair beynəlxalq konfransda iştirak edib
15:45
15 Noyabr
Azərbaycan-Rusiya dövlət sərhədinin demarkasiyası üzrə Birgə Komissiyanın 6-ci iclası keçirilib
15:34
15 Noyabr
Bu il ölkədən 201 min tondan çox kimya sənayesi məhsulları ixrac olunub

Video

 

Müsahibə

 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30
HAVA HAQQINDA
Bakı
gündüz+13 +16
gecə+8 +10