Ana səhifə »  Dünya »  Rusiya: 2035-ci ilədək mümkün sosial-iqtisadi inkişaf ssenariləri
A+   Yenilə  A-
Rusiya: 2035-ci ilədək mümkün sosial-iqtisadi inkişaf ssenariləri

Şimal qonşumuzun analitik mərkəzləri ölkənin 20 illik inkişaf variantları ilə bağlı bir neçə hesabat-proqnoz sənədləri hazırlayıblar. Burada rəsmi, müstəqil və müxalif mövqeli analitik təşkilatların təhlilləri yer alıb. Rusiyanın İqtisadi İnkişaf Nazirliyi 3 transformasiya ssenarisini təqdim edib. Onların hər birində nəticələr bir qədər fərqlidir. Ancaq heç birində proqnozlar nikbin deyil. Ölkənin davamlı inkişaf xəttində qalacağı barədə də qənaət yoxdur. Keçmiş maliyyə naziri A.Kudrinin analitik mərkəzi isə bir qədər fərqli proqnozlar verib. Onlar İqtisadi İnkişaf Nazirliyindən fərqli olaraq, Rusiya iqtisadiyyatında köklü islahatları nəzərə almağa çalışıblar. Bu halda belə gəlinən nəticələr rəsmi orqanların verdikləri vədlərlə üst-üstə düşmür. A.Kudrinə görə, inkişaf templəri sürətli olmayacaq. Nəhayət, müxalif A.Navalnının analitik təşkilatı daha bədbin ssenari hazırlayıb. Orada Rusiyanın hələlik iqtisadi ziddiyyətlər içində qalacağı vurğulanır. Bütün bunlar böyük dövlət olan Rusiyanın yaxın gələcəyi ilə bağlı hansı nəticələri çıxarmağa imkan verir?
3 ssenari: islahatlarsız inkişaf mümkündürmü?
Rusiyalı mütəxəssislər ölkənin uzunmüddətli inkişafı ilə bağlı analizlər aparıb, proqnozlar verməyə çalışırlar. İqtisadi İnkişaf və Maliyyə nazirlikləri də rəsmi olaraq bir neçə variant təklif ediblər. Bunlardan başqa, bir sıra strateji tədqiqat mərkəzləri (məsələn, “FBK” və Kudrinin mərkəzi) öz inkişaf ssenarilərini ictimaiyyətə açıqlayıblar. Xatırladaq ki, “FBK” klubu (Fond borğbı s korrupüiey - Korrupsiya ilə mübarizə Fondu) aparıcı müxalifət liderlərindən olan Aleksey Navalnı tərəfindən yaradılıb. Keçmiş maliyyə naziri Aleksey Kudrin isə Strateji Tədqiqatlar Mərkəzinə (STM) rəhbərlik edir. Belə görünür ki, Rusiyanın 2035-ci ilə kimi sosial-iqtisadi inkişafı ssenariləri ilə bağlı həm rəsmi, həm bitərəf, həm də müxalif təşkilatlarda analizlər aparılaraq, proqnozlar verilməkdədir.
Və maraqlı mənzərə alınıb. Ekspertlər hesab edirlər ki, əslində, bu məsələ ilə əlaqədar ölkədə “proqnozlar ajiotajı” yaranıb (bax: məs., Petr Netreba. Zastoy prodlitsə 20 let / “Qazeta.Ru”, 20 oktyabr 2016). Bir-birindən fərqli qənaət və tezislərə əsaslanan proqnoz müxtəlifliyi müəyyən dərəcədə yayğın mənzərə formalaşdırır. İnsanlar nəyin necə ola biləcəyini dəqiqləşdirə bilmirlər. Ancaq nəzərə almaq lazımdır ki, sürətlə dəyişən dünyada, ümumiyyətlə, dəqiq proqnoz vermək ciddi elmi məşğuliyyət sayılmır. Müəyyən dərəcədə qeyri-müəyyənlik həmişə qalır. Görünür, Rusiyada ajiotaj məsələnin bu tərəfi ilə bağlı deyil. Rəsmi orqanların çox nikbin vədləri fonunda elə də ürəkaçan olmayan mütəxəssis rəyi məyusluq yaradır. Nə etmək olar, siyasət başqadır, elmi proqnoz tamamilə fərqli bir şeydir. Bəs mütəxəssislərin 2035-ci ilə qədər Rusiyanın sosial-iqtisadi inkişafı ilə bağlı proqnozları necədir?
İqtisadi İnkişaf Nazirliyi 3 variantda ssenari hazırlayıb. Onlar “baza”, “baza+” və “məqsədli” adlanırlar (bax: əvvəlki mənbəyə və: Petr Netreba. Putinu rassçitali staqnaüiö / “Qazeta.Ru”, 21 sentyabr 2016). Onların hər biri ehtiyatlı yeniləşmələri nəzərdə tutur. 20 il ərzində Rusiya iqtisadiyyatının faktiki olaraq staqnasiya vəziyyətində olacağı proqnozlaşdırılır. Bu zaman neftin qiymətinin ucuzlaşması, əməkhaqqı artımının zəifləməsi və əhalinin sayının azalması gözlənilir (bax: Petr Netreba. Zastoy prodlitsə 20 let / “Qazeta.Ru”, 20 oktyabr 2016). Maraqlıdır ki, analizdə hətta 2024-cü il üçün islahatların aparılması nəzərə alınmayıb. Bu, o anlama gəlir ki, Rusiyanın İqtisadi İnkişaf Nazirliyi ölkədə sosial-iqtisadi islahatların geniş və əsaslı şəkildə aparılacağına inanmır.
Beləliklə, 2016-cı ilin oktyabrında İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin təklif etdiyi hesabatlarda iqtisadiyyatda struktur dəyişiklikləri nəzərə alınmayıb. Baza variantda 18 ilə sənaye istehsalının inkişaf tempi ildə 2%-i keçmir. 2025-ci ildə sənaye istehsalı 2024-cü ilə nisbətən 1,9% artmalıdır, lakin 2035-ci ildə bu rəqəm 1,7%-yə düşməlidir. 2017-ci ildə isə sənaye artımının 1,1% olacağı gözlənilir. Belə çıxır ki, Rusiyada sənaye istehsalı bəzi gözləntilərə zidd olaraq artan xətlə, dəyişkən templə inkişaf edəcək. Uzaq perspektivdə isə hətta bir qədər geriləmə də ola bilər. Bunu mütəxəssislər həyəcan yaradan faktor hesab edirlər.
Sərmayə qoyuluşu dinamikası qısa müddətdə artsa da, 2035-ci ildə azalaraq, ildə 2,5% təşkil edəcəyi proqnozlaşdırılır. Mütəxəssislərin fikrincə, bu model xammal iqtisadiyyatının köklü diversifikasiyasını nəzərdə tutmur, çünki neftin qiyməti onun üçün böyük əhəmiyyət daşıyır (bax: əvvəlki mənbəyə). Neftin qiyməti isə cüzi arta bilər - 2035-ci ildə bir barelin qiymətinin 54,9 ABŞ dolları ola biləcəyi proqnozlaşdırılır. Bunun nəticəsində ümumi daxili məhsul (ÜDM) 2025-ci ildə 2,2% artacaqsa, 2035-ci ildə bu rəqəm yalnız 1,7% təşkil edəcək (bax: əvvəlki mənbəyə).
Bu varianta görə, əhalinin həyat səviyyəsi 20 il müddətində keyfiyyətcə dəyişməyəcək. Əməkhaqqının artımı çox zəif olacaq.
Ən yüksək artım 2025-ci ildə gözlənilir - 2,1%, 2035-ci ildə isə bu rəqəm cəmi 1,6% olmalıdır. ABŞ dolları ilə rublun kursunun 2025-ci ildə 76,9, 2035-ci ildə isə 78,4 olması gözlənilir. Mütəxəssislər ondan narahatdırlar ki, əhalinin iqtisadi cəhətdən fəal hissəsi 2025-ci ildə 72,3 milyondan 2035-ci ildə 68,1 milyon nəfərə qədər azalacaq (bax: əvvəlki mənbəyə).
Alternativ proqnozlar: bədbinlikdən zəif nikbinliyədək
Diqqəti çəkən məqamlardan biri ondan ibarətdir ki, İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin hətta ən nikbin proqnozlarında belə ürəkaçan faktlar çox azdır. Məsələn, “məqsədli” inkişaf ssenarisinə görə, 2025-ci ildə iqtisadi inkişaf cəmi 4,4% təşkil edə bilər. Neftin qiyməti isə 62,9 ABŞ dolları olar. Bu variantda da iqtisadiyyatın xammal üzərində inkişafı modeli əsas götürülür. 2035-ci ildə neftin qiyməti 76,7 ABŞ dolları ola bilərsə, iqtisadi inkişaf tempi azalaraq 3,3% civarında tərəddüd edər (bax: əvvəlki mənbəyə).
Deməli, rəsmi olaraq Rusiyada 2035-ci ilə qədər elə bir inkişaf gözlənilmir. Bu, uzunmüddətli durğunluq deməkdir. Mütəxəssislər əsas maneə kimi İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin proqnozlarına uyğun olaraq Maliyyə Nazirliyinin vəsait ayıra bilməməsini göstərirlər. Bu ziddiyyətin aradan qaldırılması yolu isə hələlik tapılmayıb.
“FBK”-nın Strateji Təhlil İnstitutunun gəldiyi qənaətlər daha bədbin xarakterlidir. Onun verdiyi analizə görə, Rusiya iqtisadiyyatının əsas problemi struktur səviyyəsində ziddiyyətlərin olmasındadır. Bu vəziyyətin də yaxın perspektivdə düzələcəyi gözlənilmir. Bu səbəbdən indi tənəzzülün sürətinin yavaşıması müvəqqəti xarakter daşıyır. Gələn il müəyyən dərəcədə iqtisadi irəliləyiş müşahidə oluna bilər. Lakin ilin sonunda ÜDM 1% azala bilər. Rəsmi dairələrin inkişafla bağlı verdikləri vədlər əsassızdır. Bunun əsas səbəbi ölkə iqtisadiyyatının strukturunun qüsurlu olması və bu sahədəki disproporsiyanın mövcudluğudur. Ümumiyyətlə, “FBK” yaxın 3 ildə Rusiyada inkişafın olacağını proqnozlaşdırmır (bax: Petr Orexin. Trevojnıy semnadüatıy qod / “Qazeta.Ru”, 2 dekabr 2016).
A.Kudrinin rəhbərlik etdiyi təhlil mərkəzi də sürətli inkişafı proqnozlaşdırmır. Bu mərkəzin qənaətinə görə, Rusiya yalnız 2024-cü ildən sonra dünya üzrə orta inkişaf səviyyəsinə çıxa bilər. 2025-ci ildə ÜDM-in artımı yalnız 30% ola bilər. Bu isə ölkədə 6-7 il müddətində iqtisadi strukturda köklü islahatların aparılması halında mümkündür. Həmin proqnozda əməkhaqqıların 2035-ci ildə 1,9 dəfə artacağı, inflyasiyanın isə 4%-dən 2,4%-ə düşəcəyi göstərilir. ÜDM-in 2035-ci ildə 2 dəfə artacağını A.Kudrinin rəhbərlik etdiyi mərkəz proqnozlaşdırır (bax: Petr Orexin. Kudrin ne verit v bıstrıy rost / “Qazeta.Ru”, 7 noyabr 2016).
Yuxarıdakı təhlillər onu göstərir ki, Rusiyanın 20 il müddətində inkişaf strategiyası müəyyən ziddiyyətli məqamlarla xarakterizə olunur. Bütövlükdə ölkənin analitik mərkəzləri ciddi dəyişiklik proqnozlaşdırmırlar. Yalnız A.Kudrinin rəhbərlik etdiyi mərkəz islahatların aparılması halında 20 ildən sonra inkişaf sürətinin arta biləcəyini proqnozlaşdırır. Maraqlıdır ki, İqtisadi İnkişaf Nazirliyi və Maliyyə Nazirliyi A.Kudrin qədər nikbin proqnozlar vermirlər. Müxalif “FBK” isə daha bədbin nəticələri gözləyir.
Deməli, yaxın illərdə Rusiyanın sosial-iqtisadi vəziyyəti daha çox siyasi islahatların aparılmasından asılı ola bilər. Əgər bu istiqamətdə demokratikləşmə prosesi ciddi ölçüdə aparılsa, iqtisadi inkişaf və əhalinin həyat səviyyəsinin yüksəlməsi müşahidə olunacaq. Başqa variantlarda köklü irəliləyiş gözlənilmir. Belə çıxır ki, Avrasiya məkanının ən böyük dövlətində hansı sosial-iqtisadi proseslərin üstünlük təşkil edəcəyi yaxın perspektiv üçün dəqiq deyil.
Bu isə regionun başqa ölkələrində də risk faktorunun qalacağı anlamına gəlir. Yalnız müstəqil siyasət yeridən dövlətlərdə davamlı inkişafı müşahidə etmək mümkün olacaq və yuxarıda vurğulanan riskli məqamlardan onların kənarda qalacağını demək mümkündür.
Newtimes.az

 
  • Oxunub:  12540  |  
  • Tarix:  21-12-2016  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
Azərbaycan vətəndaşlara dövlət xidmətlərinin göstərilməsində nümunəvi modelə malik olan ölkədir

19 İyul 13:50
Müdafiə Nazirliyinin nümayəndələri veteranlarla görüşüblər
19 İyul 13:38
Hərbi Prokurorluqda əməliyyat müşavirəsi keçirilib
19 İyul 13:33
İqtisadiyyat nazirinin müavinləri şimal bölgəsindən olan vətəndaşları qəbul ediblər
19 İyul 12:48
Bəhruz Həsənov: Azərbaycan mətbuatında müəyyən neqativ hallar var, amma sayı azdır
19 İyul 11:53
Muxtar respublikada hərbi infrastruktur quruculuğu uğurla davam etdirilir
19 İyul 11:39
Rezidenturaya qəbul olmaq üçün 100-dən çox namizəd ixtisas seçimi ərizəsini təsdiqləyib
19 İyul 11:33
Sizə inananlar bezdi, özünüz bezmədinizmi?..
19 İyul 11:30
Hikmət Babaoğlu: Azərbaycan mətbuatı çətin və böyük inkişaf yolu keçib
19 İyul 11:29
Şamaxıda kənd təsərrüfatı sahəsində uçotun dürüstləşdirilməsi və şəffaflaşdırılmasına dair pilot layihənin təqdimatı olub
19 İyul 11:23
Prezident İlham Əliyev Səudiyyə Ərəbistanının Ədliyyə nazirinin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib
19 İyul 11:12
XV Avropa Gənclər Yay Olimpiya Festivalı keçiriləcəyi dövrdə 41 təcili tibbi yardım briqadaları növbə çəkəcəklər
19 İyul 11:01
“Grand Tourisme” qəzeti Şəki Xan Sarayından yazır
19 İyul 10:54
Naxçıvan Muxtar Respublikasında ümumi daxili məhsul istehsalı 1 milyard 279 milyon manatı ötüb
19 İyul 10:51
Azərbaycan və İtaliya alimləri tibb sahəsində əməkdaşlıq edəcəklər
19 İyul 10:38
Bu gün riyaziyyat və fiziki tərbiyə müəllimliyi üzrə imtahanlar keçirilir
19 İyul 10:29
Ermənistan silahlı qüvvələri atəşkəs rejimini 26 dəfə pozub
19 İyul 10:13
Loran Tardivel: Azərbaycanda xalçaçılıq sənətinin qorunub saxlanması və inkişaf etdirilməsi diqqətəlayiqdir
19 İyul 10:06
“Neftçi” avrokuboklarda ən böyük hesablı qələbəsini qazanmaqla ölkəmizin futbol tarixinə düşüb
19 İyul 09:57
Maliyyə Nazirliyi 6 ayda dövlət büdcəsinin icrasına dair məlumat yayıb
19 İyul 09:54
Hesablama Palatasında nəzarət tədbirləri üzrə auditor hesabatları müzakirə olunub
19 İyul 09:52
Yarım ildə Hesablama Palatasının həyata keçirdiyi nəzarət tədbirlərinin əhatəsi 1 milyard manatdan çox olub
19 İyul 09:47
Sivilizasiyalararası və dinlərarası dialoqun inkişafında Şeyxülislam Allahşükür Paşazadənin mühüm rolu var
19 İyul 09:41
Bu ilin birinci yarımilində yaşa görə pensiya təyinatlarının 82 faizi avtomatlaşdırılmış qaydada həyata keçirilib
19 İyul 09:39
Regionlarda meyvəçiliyin və çayçılığın inkişafı ilə bağlı çoxşaxəli tədbirlər görülür
19 İyul 09:36
Azərbaycan vətəndaşlara dövlət xidmətlərinin göstərilməsində nümunəvi modelə malik olan ölkədir
18 İyul 20:36
ATƏT-in yeni qətnaməsi: ərazi bütövlüyünə və beynəlxalq hüquqa hörmətin ifadəsi
18 İyul 20:32
Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar nazirinin rəhbərliyi ilə Azərbaycan nümayəndə heyəti İranda səfərdədir
18 İyul 20:30
Avropa Gənclər Olimpiya Festivalında iştirak edəcək cüdo komandalarının heyəti açıqlanıb
18 İyul 20:28
BDU Braziliya universitetləri ilə əlaqələrin qurulmasında maraqlıdır
18 İyul 20:25
Prezident Administrasiyasının məsul işçiləri bölgələrdə vətəndaşların müraciətlərini dinləyiblər
18 İyul 20:23
Kassa çeklərinin təqdim olunması ilə bağlı vergi nəzarəti tədbirlərinə başlanılıb
18 İyul 20:16
Con Love: Azərbaycan multikulturalizm dəyərlərinin dünyada təbliği istiqamətində müxtəlif layihələr həyata keçirir
18 İyul 20:08
Bakı Şəhər Prokurorluğunda geniş əməliyyat müşavirəsi keçirilib
18 İyul 20:06
Fermerlərə 23 milyondan çox subsidiya verilməsinə dair qərar qəbul edilib
18 İyul 20:03
Leyla Abdullayeva: Bu hadisə Minsk qrupu həmsədrlərinin xalqların sülhə hazırlanması ilə bağlı çağırışına tam şəkildə ziddir
18 İyul 17:52
Zakir Həsənov İran İslam Respublikasının ölkəmizdəki səfiri ilə görüşüb
18 İyul 17:49
Dövlət Miqrasiya Xidmətində altı ayının yekunlarına həsr olunmuş mətbuat konfransı keçirilib
18 İyul 17:45
Azərbaycan və Qətər arasında ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində fikir mübadiləsi aparılıb
18 İyul 17:42
Sona Əliyeva: Gənclər üçün yay məktəbləri Yeni Azərbaycan Partiyasının ən uğurlu layihələrdən biridir
18 İyul 17:38
Səfir Cavad Cahangirzadə: Azərbaycan-İran əlaqələri heç zaman belə yüksək səviyyədə olmayıb
18 İyul 17:35
Dilarə Cəbrayılova: Yay məktəbləri gənclərimiz üçün yaddaqalan hadisələrlə zəngindir
18 İyul 17:32
Tahir Süleymanov: Ölkəmizin nəqliyyat mərkəzinə çevrilməsini təmin etmək üçün böyük işlər görülüb
18 İyul 17:29
Mirzə Əliyev: Aqrar sahədə lizinq fəaliyyəti tam olaraq liberallaşdırılıb
18 İyul 17:28
Azər Badamov: Azərbaycan dünyada müxtəlif xalqların, dini konfessiyaların mehriban şəraitdə yaşadığı ölkə kimi tanınır
18 İyul 17:23
Abraham Kuper: Azərbaycan tolerantlıq ənənələri və dinlərarası dialoqa dair nümunəvi modelə malikdir
18 İyul 16:51
Vəkillər Kollegiyası Rəyasət Heyətinin növbəti iclası keçirilib
18 İyul 16:46
Azərbaycanlı gənclər Çində təhsil almaq hüququ qazanıblar
18 İyul 16:34
Azərbaycan elminin yeni mərhələdə inkişafını nəzərdə tutan strategiya hazırlanır
18 İyul 16:29
Dövlət Miqrasiya Xidmətinə 50-yə yaxın şəxs qulluğa qəbul edilib
18 İyul 16:27
Avropa Gənclər Olimpiya Festivalında iştirak edəcək güləş komandalarının heyəti açıqlanıb
18 İyul 16:17
Bakıda “Dini qurumlar və müasir informasiya texnologiyalarından istifadə” mövzusunda konfrans keçirilib
18 İyul 16:08
Abşeron rayonundakı 15 sahibkara 2,5 milyon manat güzəştli kredit verilib
18 İyul 16:01
Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar nazirinin birinci müavini Göygöldə vətəndaşlarla görüşüb
18 İyul 15:49
Leri Xabelov: İnanırıq ki, XV Avropa Gənclər Olimpiya Festivalı yüksək səviyyədə təşkil olunacaq
18 İyul 15:43
“Əhalinin siyahıyaalınması: dayanıqlı inkişaf üçün mühüm informasiya mənbəyi” mövzusunda yazı müsabiqəsi elan edilib
18 İyul 15:41
Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportu və AZAL Qazaxıstanda beynəlxalq aviasiya forumunda iştirak edib
18 İyul 15:30
Vüsal Hüseynov: Azərbaycanda yaşama icazələrinin alınması məsələsində yenilik edilib
18 İyul 15:27
Yeni Azərbaycan Partiyası Pirallahı rayon təşkilatı sədrinin 2019-cu ilin I yarımilliyinin yekunlarına və qarşıda duran vəzifələrə həsr olunmuş Hesabat iclası
18 İyul 15:08
Bu gün “Neftçi” və “Səbail” klubları UEFA Avropa Liqasının təsnifat mərhələsində cavab görüşləri keçirəcəklər
18 İyul 15:04
Prezident İlham Əliyev Avropa İttifaqı Şurasının və Avropa Komissiyasının yeni seçilmiş prezidentlərini təbrik edib
18 İyul 14:48
Kamal Abdulla: ADU-nu maraqlı və faydalı perspektivlər gözləyir
18 İyul 14:28
BMT Baş katibinin müşaviri Azərbaycanda aparılan sosial-iqtisadi islahatları yüksək qiymətləndirib
18 İyul 14:21
Lerikdə YAP gəncləri flaşmob təşkil ediblər
18 İyul 13:57
Sem Braunbek: ABŞ Azərbaycan ilə əməkdaşlıqda maraqlıdır
18 İyul 13:51
FHN Avropa Gənclər Yay Olimpiya Festivalı ilə əlaqədar gücləndirilmiş iş rejimində çalışacaq
18 İyul 13:44
“Gənc Qırğız şeiri antologiyası” Bakıda və Bişkekdə ədəbi ictimaiyyətə təqdim olunacaq
18 İyul 13:40
Azərbaycanın Baş Nazirinin müavini BMT-nin Yüksək Səviyyəli Siyasi Forumunun Nazirlər Seqmentində çıxış edib
18 İyul 13:38
Ölkəmizdə 5,2 milyona yaxın işçi qüvvəsi var
18 İyul 13:32
Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin rəhbərliyi İmişli və Ağcabədidə vətəndaşları qəbul edib
18 İyul 13:19
Mişel Svierçevski: Azərbaycan xalçaları əsrarəngizdir

Video

 

Müsahibə

»»»
 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31
HAVA HAQQINDA
Bakı
gündüz+30 +35
gecə+22 +25