Ana səhifə »  Dünya »  Böyük siyasətin mürəkkəb oyunları: Trampın kadr siyasəti və reallıqlar
A+   Yenilə  A-
Böyük siyasətin mürəkkəb oyunları: Trampın kadr siyasəti və reallıqlar

ABŞ-ın yeni prezidentinin yüksək vəzifələrə təyin edəcəyi namizədlərin hər biri dünya mediasında ciddi müzakirə obyektinə çevrilir. Bu, bir tərəfdən, Amerikanın ən güclü dövlət olması ilə bağlıdırsa, digər tərəfdən, namizədlərin şəxsiyyətləri ilə əlaqəlidir. Bu sırada dövlət katibliyinə təyin edilə biləcək biznesmen Reks Tillersonun adı ətrafında kifayət qədər geniş müzakirələr başlayıb. Onun Rusiya Prezidenti V.Putinlə şəxsi dostluq münasibətlərinin olması haqqında informasiyaların yayılması müəyyən ajiotaj yaradıb. Bu, MKİ-nin Amerikadakı seçkilərə Kremlin təsir etməsi ilə bağlı ifadə etdiyi fikirlərin fonunda Qərb siyasi təfəkkürü üçün xeyli qıcıqlandırıcı görünür. Çünki belə nəticə çıxır ki, Amerika kimi qüdrətli ölkədə siyasi hakimiyyətin seçilməsində Moskvanın rolu var! Buna inananlar da, inanmayanlar da ola bilər. Ancaq əsas odur ki, belə informasiyalar Qərb siyasi dairələrinə istər-istəməz təsir edir. Bu mənada həmin məlumatların məqsədli şəkildə hallandırıldığı barədə düşünmək olar. Məhz bu kimi tezislərin işığında D.Trampın kadr siyasəti necə təsir bağışlayır?
Biznesdən siyasətə keçid: risklər və təhlükələrlə dolu fəaliyyət
Donald Trampın ABŞ-ın prezidenti seçilməsini analitiklər adi hadisə kimi qəbul etməməkdə davam edirlər. Onların əksəriyyəti bunun Amerikanın xarici siyasətində hətta strateji olaraq ciddi dəyişikliklərə səbəb ola biləcəyinə inam ifadə edir, həmin kontekstdə də D.Trampın məsul vəzifələrə kimləri təyin etməsini böyük maraqla izləyirlər. Reallıq ondan ibarətdir ki, D.Tramp kadrları xüsusi qaydada seçir. Demək olar ki, Ağ Evdə ənənəvi siyasi isteblişmentdən əsər-əlamət qalmır. Sarayın sahibləri sözün əsl mənasında dəyişir.
Mütəxəssislərin diqqətini çəkən məqamlar arasında Amerikanın bütövlükdə xarici siyasət strategiyasında hansı dəyişikliklərin baş verə biləcəyi ayrıca yer tutur. O cümlədən ABŞ-Rusiya münasibətlərinin gələcəyi aktuallıq kəsb edir. Bu kontekstdə D.Trampın iş adamı, “ExxonMobil” şirkətinin başçısı Reks Tillersonu dövlət katibi postuna nəzərdə tutması çox geniş rezonans doğurub. Bu mövzu ilə bağlı ətraflı təhlillər aparılır və müxtəlif proqnozlar verilir.
Öncə xatırladaq ki, “ExxonMobil” enerji sahəsində dünya miqyasında xüsusi çəkisi olan şirkətlərdəndir. O cümələdən 1995-ci ildən Azərbaycanda fəaliyyət göstərir. Azərbaycan Beynəlxalq Əməliyyat Şirkətinin üzvü kimi “Əsrin müqaviləsi”ndəki payı 8%-dir. Bu şirkət “Azəri-Çıraq-Günəşli” yataqlar blokundan neft-qazçıxarmada iştirak edir. Şirkət dünyanın bir çox ölkəsi ilə əməkdaşlıq edir. Rusiya və Ukraynada da fəaliyyət göstərir. “ExxonMobil”in rəhbəri R.Tillerson Rusiyadakı işlərinə görə V.Putin tərəfindən “Dostluq” ordeni ilə təltif edilib. Bu, R.Tillersonun 2013-cü ildə “Rosneft”lə Arktikanın Rusiyaya aid hissəsində neft çıxarmaqla bağlı əməkdaşlıq sazişi imzalamasından sonra baş verib (bax: Mixail Buşuev. Kak buduhiy qossekretarğ SŞA mojet sblizitğ Vaşinqton i Moskvu / “Deutsche Welle”, 13 dekabr 2016).
Ümumiyyətlə, R.Tillersonla V.Putin arasında yaxın münasibətlərin olmasından bəhs edilir. Həmin aspektdə də R.Tillersonun Rusiya ilə ABŞ arasında münasibətləri müsbətə tərəf dəyişəcəyi ilə bağlı rəylər mövcuddur. Bir sıra ekspertlər isə Rusiya məsələsinə bütövlükdə Vaşinqtonun xarici siyasət kursunu yeniləşdirmək çərçivəsində yanaşmağı daha doğru hesab edirlər. Tom Svitser yazır ki, “Tillersonun təyinatı ondan xəbər verir ki, Amerikanın xarici siyasəti köklü yenidən qiymətləndirmə fazasına qədəm qoyur” (bax: Tom Switzer. What Rex Tillerson’s Nomination Means for Russia Policy / “The National Interest”, 13 dekabr 2016).
Müəllif konkret olaraq D.Trampın hakimiyyətlə gücün ayıqlıqla qiymətləndirildiyi reallığa əsaslanaraq hərəkət edəcəyini vurğulayır. O, D.Trampın Barak Obamanın Pax Americana haqqındakı arzu və xəyalları ilə deyil, konkret faktlara görə davranacağından bəhs edir (bax: əvvəlki mənbəyə). Bu bağlılıqda D.Trampın Moskva ilə kompromisə çalışması, onunla dialoq qurmaq üçün addımlar ata bilməsini istisna etmir. Məhz bu aspektdə də müəllif R.Tillersonun müsbət rol oynaya biləcəyi qənaətinə gəlir.
Dünya güclərinin savaşı: Vaşinqton-Moskva-Pekin xəttinin gərginlikləri
Ancaq fərqli yanaşma da vardır. Məsələn, Henri Kissincer R.Tillersonun dövlət katibi kimi fəaliyyəti ilə şirkət rəhbəri olaraq apardığı işlər arasında ciddi fərqlərin olacağını vurğulayır (bax: Kissinger at 93 Expounds on Rex Tillerson, ‘One-China’ and Trump / “bloomberg.com”, 14 dekabr 2016). Amerika diplomatiyasının patriarxı deyib: “Mən onun (R.Tillerson nəzərdə tutulur - Newtimes.az) Rusiyaya münasibətdə ifrat dostluğa meyil etməsi haqqında deyilənlərə fikir verməzdim... Biz bu münasibətlərə şəxsi müstəvidə baxmamalıyıq. Putinin öz ölkəsində çalışan biznesmenə dost və ya qeyri-dost münasibətdə olması R.Tillersonun dövlət katibi kimi hansı işləri görməli olduğunu müəyyənləşdirmir” (bax: əvvəlki mənbəyə).
Ekspertlər onu da qeyd edirlər ki, 2017-ci ildə R.Tillerson “ExxonMobil”in rəhbərliyindən getməlidir. Bu zaman o, şirkətdəki payının hamısını satacaq. Onun miqdarı isə az deyil - 149-218 milyon ABŞ dolları civarında olduğu haqqında informasiyalar vardır. Bütün hallarda R.Tillersonun bir neçə aydan sonra bizneslə birbaşa bağlantısı olmayacaq. O halda yeni dövlət katibinin heç kimin qarşısında bizneslə bağlı öhdəliyi də qalmayacaq. Deməli, H.Kissincer haqlıdır - R.Tillerson dövlət katibi kimi fərqli xətt yeridəcək. Əslində, ABŞ kimi böyük bir dövlət üçün bu, gözləniləndir. Lakin burada siyasətçilərin diqqət yetirdiyi başqa özəllik də vardır.
Məsələ ondan ibarətdir ki, siyasətdə güclü fərdlər heç də həmişə bir komanda ola bilmirlər. Onlar ayrılıqda öz işlərini gözəl yerinə yetirə bilərlər, lakin birgə fəaliyyətdə komanda olmaq digər faktorları da nəzərdə tutur. Bu baxımdan Rusiyanın keçmiş xarici işlər naziri İqor İvanovun R.Tillersonun təyinatı ilə əlaqədar dedikləri düşündürücüdür. O, “RİA Novosti” agentliyinə verdiyi müsahibədə deyib ki, “Tillerson yalnız biznes sahəsində tanınmır”.
Bununla yanaşı, “komandanın seçilməsi həmişə mürəkkəb işdir. Burada yalnız peşəkarlar deyil, həm də ortaq siyasi baxışları olanların və onları praktikada həyata keçirə bilənlərin olması lazımdır. Zaman faktoru da böyük əhəmiyyət kəsb edir: beynəlxalq həyat yerində dayanmır və dövlət katibi təyin edilən günün səhərisi çoxlu sayda problemlərin həlli ilə məşğul olmaq lazım gəlir” (bax: İqorğ İvanov: Reks Tillerson - fiqura, izvestnaə ne tolğko v mire biznesa / “ria.ru”, 14 dekabr 2016).
Yuxarıdakı təhlili müqayisələrdən belə çıxır ki, D.Trampın təyinatları ilə bağlı müşahidə edilən müzakirələr daha çox informasiya savaşı xarakteri daşıyır. Mütəxəssislər və siyasətçilər hələlik nəyin necə olacağını dəqiq bilmir, buna görə də müəyyən informasiyaları ortaya atıblar. Bir növ Vaşinqtonun nəbzini yoxlamağa çalışırlar. Bunun Rusiya tərəfdən daha çox müşahidə olunması təbii haldır. Çünki Moskva üçün həyat əhəmiyyətli bir mərhələ başlayıb. Onun Qərblə yanaşı, Çinlə də quracağı münasibətlərinin məzmunu aktual olaraq qalır. Zahirən ümidverici görünən məqamların çoxluğuna baxmayaraq, reallıq fərqli faktları ortaya qoymaqdadır.
Görünür, məhz bu səbəbdən də bir sıra ekspertlər D.Trampın Rusiyanı öz yanına çəkərək, birlikdə Çinə qarşı mövqe tutacağından bəhs edirlər. Artıq Vaşinqton-Pekin xəttində müəyyən problemlər özünü göstərməkdədir. Burada proseslərin iki istiqamətdə inkişafından bəhs etmək olar. Birincisi, Moskva Vaşinqton-Pekin ziddiyyətlərindən istifadə edərək, düşünülmüş manevrlərlə vəziyyəti öz xeyrinə dəyişməyə çalışa, həm ABŞ, həm də Çinlə münasibətlərini inkişaf etdirə bilər. İkincisi, Rusiya konkret mövqe tutaraq ya ABŞ-ı, ya da Çini seçə bilər. Bu halda onun əvəzində hansı şərtləri qoyacağı daha maraqlıdır. Yəni dünyada nüfuz dairəsini Kremlin kiminlə bölüşəcəyi vacib məqamdır. Bu seçimin dünyanın taleyini dəyişə biləcəyini demək mümkündür.
Nəhayət, bunlardan başqa, Henri Kissincerin keçən əsrin 70-80-ci illərində etdiyini Reks Tillerson təkrarlamağa çalışar. Təbii ki, bir qədər başqa məzmunda. Yəni Amerika bu dəfə Rusiya, yaxud Çini tərəfdaş kimi seçib, ondan digərinə qarşı istifadə etməyə cəhd göstərə bilər. Bu keyfiyyətdə tərəfdaş kimi indi müəmmalı görünən Çinə üstünlük verilə bilər. Böyük siyasətdə absurd təsiri bağışlayan şeylər belə reallığa çevrilə bilir. Dostluğun deyil, maraqların əsas olduğu indiki mərhələdə bu, nəyə görə olmasın?
Newtimes.az

 
  • Oxunub:  11040  |  
  • Tarix:  29-12-2016  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
Prezident İlham Əliyevin müvafiq Fərmanı Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda həlak olmuş hərbi qulluqçuların ailələrinə, vərəsələrinə yüksək diqqət və qayğının daha bir bariz nümunəsidir

14:48
18 Noyabr
Əli Həsənov: Polis üçün əsas siyasi mənsubiyyət məsələsi deyil, ictimai asayişin təmin edilməsidir
20:28
17 Noyabr
Akrobatika gimnastikası üzrə dünya kuboku çərçivəsində “AGF Trophy” Kubokunun qalibləri mükafatlandırılıb
18:17
17 Noyabr
Azərbaycan nümayəndə heyəti VII Sankt-Peterburq Beynəlxalq Mədəniyyət Forumunda yaxından iştirak edib
18:06
17 Noyabr
Naxçıvanda payız iməciliyi keçirilib
17:55
17 Noyabr
Azərbaycanın mədəniyyət naziri MDB Parlamentlərarası Assambleyası Şurasının baş katibi ilə görüşüb
17:40
17 Noyabr
Hikmət Babaoğlu: Dövlət qayğısına ehtiyacı olan bütün vətəndaşlarımız dövlət tərəfindən dəstəklənir
17:32
17 Noyabr
Azay Quliyev: Beynəlxalq cinayət törədənlərin cəzalandırılması üçün BMT Təhlükəsizlik Şurası təsirli addımlar ata bilər
16:56
17 Noyabr
Jan-Lük Retser: Fransanın BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinə və qüvvədə olan qaydalara riayət etməsi vacibdir
16:44
17 Noyabr
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyində mətbuat konfransı keçirilib
16:33
17 Noyabr
Prezident Administrasiyasının rəsmisi: Azərbaycan ilə Belarus arasında xeyli sənəd imzalanacaq
16:20
17 Noyabr
Fransa XİN: Rəsmi Paris özünü respublika elan etmiş Dağlıq Qarabağı tanımır
15:56
17 Noyabr
Hikmət Hacıyev: Fransanın hərəkətləri Minsk qrupunun həmsədr ölkəsi kimi üzərinə götürdüyü öhdəliklərlə bir araya sığmır
15:47
17 Noyabr
Üçrəngli Azərbaycan bayrağının Naxçıvanda əbədi yüksəkliyə qaldırıldığı gün - 17 noyabr 1990-cı il
15:24
17 Noyabr
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi münasibətilə ağacəkmə aksiyası başlayıb
15:12
17 Noyabr
Ağsuda Milli Dirçəliş Günü münasibətilə “dəyirmi masa”
15:10
17 Noyabr
AQTİ xaricdə təhsil almış gəncləri yüksək məvaciblə işə dəvət edir
14:59
17 Noyabr
“Müşfiqli dünya” adlı ədəbi-bədii gecə təşkil ediləcək
14:55
17 Noyabr
Özbəkistanda Azərbaycanın turizm imkanları təqdim olunub
14:50
17 Noyabr
Azərbaycan Milli Məclisi sədrinin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti Türkiyəyə səfər edəcək
14:48
17 Noyabr
Bakının 23 nömrəli orta məktəbində robotexnika laboratoriyası yaradılıb
14:40
17 Noyabr
Heydər Əliyev Fondunun daha bir layihəsi – “Yeddi gözəl” sərgisi Moskvada açılır
14:35
17 Noyabr
Daşkənddə keçirilən “Nəqliyyat və logistika” sərgisində Azərbaycan da iştirak edib
13:23
17 Noyabr
Bakıda akrobatika üzrə dünya kuboku yarışları başlayıb
13:10
17 Noyabr
Londonda Dünya Xəbər Agentlikləri Konqresi Şurasının növbəti iclası keçirilib
13:08
17 Noyabr
Mikayıl Cabbarov: Vergi siyasəti iqtisadiyyatın dəyişən tələblərinə, onun artan gücünə adekvat olaraq təkmilləşdirilir
12:38
17 Noyabr
Fuad Nağıyev: Dövlət başçısının birbaşa diqqəti və qayğısı nəticəsində ölkə turizminin inkişafı istiqamətində mühüm addımlar atılıb
12:27
17 Noyabr
Hikmət Hacıyev: Ermənistan işğal olunmuş ərazilərimizdə qanunsuz fəaliyyətlər həyata keçirməklə status-kvonu saxlamaq kimi məqsədi güdür
12:15
17 Noyabr
Bu il Bakı-Tbilisi-Ərzurum kəməri ilə 6,6 milyard kubmetr təbii qaz ötürülüb
12:13
17 Noyabr
SOCAR-ın vitse-prezidenti: Yeraltı qaz anbarlarına 3,1 milyard kubmetr təbii qaz vurulub
12:05
17 Noyabr
Bakıda Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində qeyri-qanuni fəaliyyətlərlə bağlı beynəlxalq konfrans keçirilir
12:02
17 Noyabr
Bu ilin 10 ayında Azərbaycan ilə Belarus arasında ticarət dövriyyəsi 176 milyon dollara yaxınlaşıb
11:13
17 Noyabr
Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin nümayəndə heyəti Vaşinqtonda bir sıra görüşlər keçirib
11:05
17 Noyabr
17 noyabr Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günüdür
21:08
16 Noyabr
Professor Nigar Vəliyevanın “Azərbaycanca-ingiliscə-rusca izahlı kommunikasiya terminlər lüğəti” çapdan çıxıb
17:48
16 Noyabr
Kamal Abdullayev Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzinin Himayəçilik Şurasının sədri seçilib
17:33
16 Noyabr
Milli Məclisin əmək və sosial siyasət komitəsinin iclası keçirilib
17:27
16 Noyabr
Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılmasının 26-cı ildönümü Nizami rayonunda qeyd edilib
17:24
16 Noyabr
Mikayıl Cabbarov: Vergi Məcəlləsinə təklif edilmiş dəyişikliklər paketində tədbirlər sırasında vergi güzəştlərinin tətbiqi nəzərdə tutulur
17:11
16 Noyabr
Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisində görüş
16:51
16 Noyabr
Nəqliyyat, rabitə və yüksək texnologiyalar naziri Bərdədə vətəndaşlarla görüşüb
16:41
16 Noyabr
Akademik Ramiz Mehdiyevin “Dağlıq Qarabağ” kitabı: bilinməyən həqiqətlərin tarixi təsdiqi
16:35
16 Noyabr
AZƏRTAC və Pakistanın DND xəbər agentliyi informasiya mübadiləsi aparacaqlar
16:12
16 Noyabr
Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsində Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı ayrıca tribunalın yaradılması təklifi irəli sürülüb
16:08
16 Noyabr
Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəisi hərb oyunlarının yekunlarına dair müşavirə keçirib
15:56
16 Noyabr
Azərbaycan Gənclərinin VIII Forumunun iştirakçılarına
15:53
16 Noyabr
Xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarov Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində səfərdədir
15:49
16 Noyabr
Elman Məmmədov: Həmsədrlər indiyədək münaqişənin həlli istiqamətində hansısa irəliləyişə nail ola bilməyiblər
15:47
16 Noyabr
ADU-da “Leyli və Məcnun” operası səhnələşdirilib
15:42
16 Noyabr
XXIV Azərbaycan Beynəlxalq Telekommunikasiya və İnformasiya Texnologiyaları Sərgi və Konfransı keçiriləcək
15:39
16 Noyabr
Komanda-qərargah hərb oyunları çərçivəsində Naxçıvan Qarnizonu qoşunları döyüş atışlı mərhələni uğurla icra ediblər
15:17
16 Noyabr
Prezident İlham Əliyev Sumqayıt Dəmir Yolu Vağzalı Kompleksinin açılışında iştirak edib
14:43
16 Noyabr
Sumqayıt Kimya Sənaye Parkında tütün məmulatları istehsalı fabriki istifadəyə verilib
14:38
16 Noyabr
Sumqayıt Kimya Sənaye Parkında əlvan metallar və ferroərintilər zavodunun açılışı olub
14:36
16 Noyabr
Azərbaycan meyvə-tərəvəz ixracını artırıb
14:33
16 Noyabr
Növbəti üç rayon üzrə təhsil müəssisələrində şəffaflığın artırılmasına dair seminarlar keçirilib
14:26
16 Noyabr
Prezident İlham Əliyev Sumqayıt Kimya Sənaye Parkında inşaat kimyəviləri zavodunun açılışında iştirak edib
14:21
16 Noyabr
Kaliforniyada yaşayan soydaşlarımızla görüş keçirilib
14:15
16 Noyabr
Prezident İlham Əliyev Sumqayıt şəhərinə səfərə gəlib
14:11
16 Noyabr
Jurnalist Aqil Camal Qazaxıstandakı beynəlxalq konfransa gedir
14:08
16 Noyabr
Elife Çekem: AZƏRTAC və Anadolu düzgün informasiya təminatı məsələsində eyni mövqedən çıxış edir
14:06
16 Noyabr
Deputat: Fransanın bu addımı təkcə Cənubi Qafqazda deyil, Avropada da separatçı meyillərin güclənməsinə səbəb ola bilər
14:02
16 Noyabr
Rufiz Qonaqov: Bako Saakyanın Fransaya qanunsuz səfəri Minsk qrupunun həmsədri olan bu ölkə üçün qara ləkədir
13:59
16 Noyabr
Elçin Mirzəbəyli: Fransanın davranışları BMT Nizamnaməsinin VI və VII fəsillərində yer alan prinsiplərə tamamilə ziddir
13:00
16 Noyabr
UEFA nümayəndələrinin Bakıya tanışlıq xarakterli səfəri olub
12:51
16 Noyabr
Gürcüstanın maliyyə naziri ulu öndər Heydər Əliyevin məzarını və Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib
12:46
16 Noyabr
Hadi Rəcəbli: Prezident İlham Əliyev sosial siyasət və sosial müdafiə sistemində dünyaya nümunə olacaq ardıcıl və sistemli yeniliklər həyata keçirib
12:44
16 Noyabr
Azad Rəhimov: VIII Forumda Azərbaycan gəncliyi üçün çox vacib məsələlər müzakirə olunacaq
12:38
16 Noyabr
Bişkekdə “İslam müasir sivil dövlətdə” adlı ikinci beynəlxalq konfrans başa çatıb
12:37
16 Noyabr
Azərbaycan ilə Türkiyə arasında təhsil sahəsində əməkdaşlıq perspektivləri müzakirə olunub
12:28
16 Noyabr
Hikmət Babaoğlu: Fransa terrorçuya cəzasızlıq mühiti yaratmaqla Avropa dəyərlərini və beynəlxalq hüququ gözdən salır

Video

 

Müsahibə

 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30
HAVA HAQQINDA