Ana səhifə »  Dünya »  ABŞ-Rusiya: güc nümayişi və qarşılıqlı ittihamlar
A+   Yenilə  A-
ABŞ-Rusiya: güc nümayişi və qarşılıqlı ittihamlar

Soçidən bir qədər aralıda Rusiyaya məxsus hərbi təyyarənin qəzaya uğraması müəyyən sualların yaranmasına səbəb olub. Ekspertlər terror versiyasını araşdırırlar, ancaq məsələ yalnız bununla bağlı deyil. Daha düşündürücüsü odur ki, təyyarə olayı, ümumiyyətlə, Vaşinqtonla Moskva arasında hərbi imkanlarla bağlı mübahisələrin şiddətlənməsi, qarşılıqlı ittihamların artması, Ukraynada hərbi toqquşmaların intensivləşməsi və Suriyada vəziyyətin xeyli ağırlaşması fonunda baş verib. Bütün bunlar sistem halında qlobal geosiyasi mənzərəyə necə təsir göstərə bilər? Vaşinqtonla Moskva arasında münasibətlər daha da kəskinləşə bilərmi? Yaxud silahlanma yarışı yenidən alovlanarmı?
Kim daha güclüdür: iki böyük dövlətin qarşıdurması
Son günlər dünyanın iki supergücü - Amerika ilə Rusiya arasında hərbi qüvvələrin müqayisəsi ilə bağlı qiyabi dialoq gedir. Rəsmi Moskva dünyada ən güclü “nüvə üçlüyü”nə malik olduğunu bəyan edib. Buna cavab olaraq, Vaşinqton dərhal dünya tarixində ən mükəmməl orduya malik olduğunu bəyan edib. Əlavə olaraq, D.Tramp Amerikanın nüvə imkanlarını daha da artırmaqda maraqlı olduğunu bildirib.
Ekspertlər bunu ABŞ-ın yeni prezidentinin ölkənin dünyada ən güclü hərbi nüvə sisteminə malik olmasını təsdiq etməsi kimi qiymətləndiriblər. Üstəlik, D.Tramp daha qabağa gedərək, “MSNBC” telekanalına bildirib: “Qoy nüvə silahı üzrə silahlanma yarışına başlasınlar. Biz onlara hər addımda üstün gələcəyik və geridə qoyacağıq” (bax: Trump on Nukes: “Let it be an arms race” / “MSNBC”, 23 dekabr 2016).
Maraqlıdır ki, bunlara Rusiya prezidenti sakit reaksiya verib. O, ölkə vətəndaşları ilə ənənəvi onlayn görüşdə deyib ki, “ABŞ-ın yeni prezidenti normal fikirlər bildirib. Doğrudan da, Amerika dünyanın ən güclü ordusuna malikdir, bununla heç kəs mübahisə etmir. Ancaq ABŞ-ın getməkdə olan administrasiyası uduzduğunu sakit qarşılaya bilmir. Biz isə istənilən potensial təcavüzkardan güclü olduğumuzu deyirik və bu, belədir” (bax: Putin otreaqiroval na slova Trampa o ədernom potenüiale SŞA / “RİA Novosti”, 23 dekabr 2016).
Bütün bunlar hansı proseslərin əlamətləri ola bilər? Aydındır ki, artıq Amerika ilə Rusiya əvvəlki münasibətlərə qayıda bilmirlər. Onlar arasında gərginlik zaman-zaman fərqli məsələlər səbəbindən alovlanır. Lakin problemlərin hamısı qlobal geosiyasi hadisələrlə bağlı olur. Analitiklər də etiraf edirlər ki, dünyanın yenidən bölüşdürülməsi, liderlik və regionlarda nüfuz uğrunda savaş yeni səviyyəyə yüksəlib. Bir qədər öncə üstüörtülü və diplomatik ibarələrlə deyilən sözlər indi açıq şəkildə çatdırılır. Tərəflər konkret olaraq kimin daha güclü hərbi potensiala malik olması barədə mübahisə edirlər. Onun səbəbi nə ola bilər?
Burada ilk olaraq Suriyada baş verənlərə diqqət çəkilir. Hələbdən Suriyanın müxalif qüvvələrinin sıxışdırılıb çıxarılması regionda qüvvələr nisbətini bir qədər dəyişib. Özü də Rusiya və rəsmi Dəməşqə bu prosesdə Türkiyə yaxından yardım göstərib. Ankara əvəzində Əl-Bab və Münbici ələ keçirməyə Moskva və Dəməşqin mane olmaması təminatını alıb. Artıq Əl-Babda türk ordusunun işi tamamlaması qısa zamana bağlıdır. Rəsmi Ankara elitar hissələri göndərməkdədir. Onların sayı az, döyüş qabiliyyəti isə çox yüksəkdir. Yeni hərbi kontingent Suriyada hücum güclərini arxadan qorumalı, onları terror aktlarından mühafizə etməlidir.
Deməli, Hələbin Əsəd ordusu tərəfindən ələ keçirilməsi yalnız hərbi hadisə deyil. Bu əməliyyat həm də Rusiyanın geosiyasi addımları ilə səsləşməkdədir. Ənənəvi olaraq, ABŞ-ın müttəfiqi olan Türkiyə indi Rusiya-İran ikiliyi ilə birgə hərəkət edir. Təbii ki, Vaşinqton buna reaksiya verməli idi. O başqa məsələdir ki, həmin reaksiyada hərbi güc nümayişi az yer tutmur.
Amerika həm dostları, həm də düşmənlərinə çatdırır ki, dünyanın ən qüdrətli hərbi gücüdür və deməli, rusların Suriyadakı uğurları müvəqqətidir. Mübarizə bundan sonra başlayır. Buna qarşılıq Kreml özünün hərbi potensialı ilə bağlı nikbin fikirləri dünyaya bəyan edir. Prezident V.Putin daha ehtiyatlı mövqe tutaraq, istənilən təcavüzkara cavab verə biləcəklərini bildirir. Əslində, Rusiya prezidenti bir çox dövlət başçısının da ifadə etdiyi fikri deyib. Çünki əksər dövlətlər bəyan edirlər ki, istənilən təcavüzə qarşı durmağa hazırdırlar. V.Putin bu cür sakit və normal psixoloji durumu ilə Amerika rəsmilərini üstələyir - Ağ Ev nədənsə aqressiv və həyəcanlı görünür.
Havada partlayış: terror, yoxsa təsadüf?
Başqa bir məsələ Ukrayna ilə bağlı müşahidə edilən proseslərlə əlaqəlidir. Burada Ukrayna ordusunun Donbasda hücum əməliyyatlarını aparması diqqəti çəkir. Yayılan informasiyalara görə, ağır döyüşlər gedir. Hər iki tərəf itki verir. Lakin aydındır ki, Ukrayna məsələsində Qərblə Rusiyanın əvvəllər əldə etdikləri sazişin şərtləri pozulub. O cümlədən Minskdə gəlinən razılıqların üstündən xətt çəkilir. Bu isə o deməkdir ki, Ukraynada vəziyyət getdikcə daha da pisləşə bilər.
Bu arada BMT-də Krımdakı vəziyyəti əks etdirən sənəd qəbul olunub. Qətnaməyə əsasən, Rusiya Krımda insan haqlarını pozur, o cümlədən tatarları diskriminasiya edir. Bundan başqa, rəsmi Moskva yarımadada öz hüquqi prosedurlarını insanlara zorla yeritməyə çalışır (bax: Turüiə vıstupila protiv Rossii v OON / “gazeta.ru”, 21 dekabr 2016). Rəsmi Brüssel də Rusiyaya tətbiq etdiyi sanksiyaların vaxtını Ukrayna məsələsinə görə daha 6 ay uzadıb.
Vurğulanan faktlara dekabrın 25-də daha biri əlavə olunub. İçində çoxlu sayda hərbçi, jurnalist və dövlət adamları olan Rusiyaya məxsus “Tu-154” təyyarəsi Soçidən 5,5 kilometr aralıda qəzaya uğrayıb. Son məlumatlara görə, təyyarə havadaykən partlayıb. Mütəxəssislər “Tu-154”ün etibarlı olmasını nəzərə alaraq, partlayışın kənar müdaxilə ilə törədildiyi qənaətindədirlər (bax: İstoçnik soobhil ob otrabotke versii terakta na bortu Tu-154 / “lenta.ru”, 25 dekabr 2016).
Təyyarədə olan 64 hərbçi Suriyaya uçurmuş. Hmeymim hərbi bazasında rus əsgərlərə Yeni il konserti veriləcəkmiş. Ancaq təyyarənin partlaması tamamilə başqa əhval-ruhiyyə yaradıb. Əgər bu, terror aktı idisə, Suriyada vəziyyətin daha da gərginləşəcəyini proqnozlaşdırmaq olar. Ekspertlər hesab edirlər ki, müxalif qüvvələr Moskvaya Hələbi bağışlamayacaqlar. Mümkündür ki, Rusiyanın öz ərazisində terror aktları baş versin.
Belə qənaətə gəlmək olar ki, ABŞ-la Rusiya arasında hərbi güclə bağlı mübahisələrin intensivləşdiyi bir vaxtda maraqlı geosiyasi hadisələr baş verir. Suriyada Hələb B.Əsədin əlinə keçir, Əl-Babda Türkiyə uğur qazanır, BMT-də Krımla bağlı Rusiyanın əleyhinə qətnamə qəbul edilir, Ukraynada hərbi toqquşmalar şiddətlənir və Rusiyaya məxsus hərbi təyinatlı təyyarə göydə partlayır (yaxud partladılır). Bu proseslər cəm halında hansısa riskli mənzərənin yaranmaqda olduğundan xəbər verir. Onun mərkəzində, fikrimizcə, Yaxın Şərqdə baş verən hadisələr dayanır. Konkret olaraq, Qərb təşəbbüsün Rusiyanın əlinə keçməsinə ciddi maneələr törədir.
Bunun fonunda çoxlu sayda gözlənilməz hadisələr özünü göstərə bilər. Mümkündür ki, İsrail də bu proseslərə cəlb edilsin. Lakin əsas aktorlar Amerika, Rusiya və Avropadır. Onların arasında Suriya və İraq cəbhəsində nələrin baş verəcəyindən çox məqamlar asılıdır. Burada Türkiyənin də getdikcə daha böyük ölçüdə qlobal geosiyasi mübarizəyə qatıldığını demək lazımdır. Rəsmi Ankara Yaxın Şərqdə uğurlu hərbi-diplomatik addımlarını atmaqdadır. Gözləniləndir ki, bu proses son hadisələrin fonunda yeni səviyyəyə yüksəlsin. Hər nə olsa da, artıq Türkiyəyə dünyanın ən güclü dövlətləri belə “sən kimsən” məntiqi ilə yanaşa bilmirlər. Deməli, regionda qüvvələr nisbəti yenidən dəyişə bilər. Bu kontekstdə İran, Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər və Misirin hansı keyfiyyətdə bu oyunda iştirak edəcəyi də maraq doğurur.
Yuxarıda vurğuladığımız məqamlar bağlılığında ən təhlükəli tendensiyalardan biri ABŞ-la Rusiya arasında silahlanma yarışının növbəti dəfə alovlana bilməsi ilə əlaqəlidir. Belə görünür ki, D.Tramp bu variantı istisna etmir. Əgər həmin proqnoz özünü doğrultsa, bütövlükdə bəşəriyyət daha mürəkkəb risklərlə üzləşə bilər. Çünki təcrübə göstərir ki, hərbi güc faktoru önə çıxdıqda daha amansız və güzəştsiz rəqabət başlayır.
Newtimes.az

 
  • Oxunub:  20730  |  
  • Tarix:  19-01-2017  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
Nazirlər Kabinetində keçirilən görüşdə Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin inkişafından danışılıb

21 Fevral 15:59
Baş nazirin müavini Əli Əhmədov Dünya Bankının Qafqaz üzrə regional direktoru ilə görüşüb
21 Fevral 15:51
Hərbi Akademiyanın yaranmasının 20-ci ildönümü qeyd olunub
21 Fevral 15:38
“Könüllülər Parlamenti”nin plenar iclası keçirilib
21 Fevral 15:35
Azərbaycan hökuməti ilə Qətər hökuməti arasında birgə iqtisadi, ticarət və texniki komissiyanın ikinci iclası keçirilib
21 Fevral 15:32
Bu gün UEFA Avropa Liqasının onaltıdabir final mərhələsinin cavab oyunları keçiriləcək
21 Fevral 15:29
Mehdi Abdullayev: İslahatlar idarəetmənin təkmilləşdirilməsi ilə yanaşı, əhalinin rifahını daha da yaxşılaşdıracaq
21 Fevral 15:26
Tələbələr karyera qurmağın düzgün istiqamətləri barədə məlumatlandırılıb
21 Fevral 15:12
Sovet qoşunlarının Əfqanıstandan çıxarılmasının 30-cu ildönümü münasibətilə təntənəli mərasim keçirilib
21 Fevral 14:51
Vyanada ATƏT Parlament Assambleyasının 18-ci qış sessiyası işə başlayıb
21 Fevral 14:47
Azərbaycan Respublikası Gənclər Fondunun Müşahidə Şurasının iclası keçirilib
21 Fevral 14:45
Prezident İlham Əliyev Ağdamda yol tikintisinə 2,3 milyon manat ayırıb
21 Fevral 14:42
Qida Təhlükəsizliyi Agentliyində işə yeni qəbul olunan əməkdaşlarla görüş keçirilib
21 Fevral 14:39
Ekspert: Radikal müxalifətin yalnız aksiya keçirməkdə israr edərək üzərinə heç bir öhdəlik götürmək istəməməsi ölkəni xaosa sürükləmək cəhdidir
21 Fevral 14:33
Bəxtiyar Əliyev: Xocalı soyqırımı insanlığa qarşı törədilmiş ən ağır cinayətdir
21 Fevral 14:28
Prezidentin yeni fərmanı ciddi bir sosial məsələnin həlli istiqamətində atılan növbəti addımdır
21 Fevral 14:26
Bu gün futbol üzrə qadınlar arasında 2021-ci il Avropa Çempionatının seçmə mərhələsinin püşkatma mərasimi keçiriləcək
21 Fevral 14:22
Azərbaycan ilə Ukrayna arasında təhsil sahəsində əməkdaşlıq məsələləri müzakirə edilib
21 Fevral 14:19
Milli Kitabxanada “21 fevral - Beynəlxalq Ana Dili Günüdür” adlı kitab sərgisi açılıb
21 Fevral 14:17
Azərbaycanın BMT-dəki daimi nümayəndəsi BMT-nin Baş katibinə Xocalıda erməni qoşunları tərəfindən törədilmiş hərbi cinayətlər haqqında məktub göndərib
21 Fevral 14:11
Elmar Məmmədyarov: Azərbaycan Respublikası UNESCO-nun dəyərlərinə və prinsiplərinə sadiqdir
21 Fevral 14:06
Milli Oftalmologiya Mərkəzinin Dəmiryolu Səyyar Klinikası Xaçmazda fəaliyyətə başlayıb
21 Fevral 14:01
Bakı Ali Neft Məktəbində xeyriyyə konserti: “Xoşbəxt et, xoşbəxt ol”
21 Fevral 13:57
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva həyatının mənasını Vətəninə və xalqına xidmətdə görür
21 Fevral 13:50
BDU-da Tvinninq layihəsinin rəhbərləri ilə görüş keçirilib
21 Fevral 12:50
Prezident İlham Əliyev Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, general-leytenant Ruslan Auşevi qəbul edib
21 Fevral 12:35
Mübariz Qurbanlı: Xocalı soyqırımını törədənlər bu cinayətə görə cavab verməli olacaqlar
21 Fevral 12:34
Komitə sədri: Xocalı soyqırımı silahsız, dinc Azərbaycan xalqına qarşı xüsusi amansızlıqla törədilib
21 Fevral 12:30
Tvinninq layihəsinin icrasına dair müzakirələr aparılıb
21 Fevral 12:21
Azərbaycan və İsveçrə arasında mədəni sahədə əməkdaşlıq müzakirə olunub
21 Fevral 12:09
Avropa Gənclərinin Yay Olimpiya Festivalının talismanları – Cırtdan və Bəbirin təqdimatı olub
21 Fevral 12:06
Azərbaycanın dini liderləri Xocalı soyqırımının 27-ci ildönümü ilə əlaqədar beynəlxalq təşkilatlara müraciət ediblər
21 Fevral 11:58
Dünya Bankının regional direktoru Mersi Tembon: Azərbaycanda sosial sahədə həyata keçirilən köklü islahatları yüksək qiymətləndiririk
21 Fevral 11:46
Yeni Azərbaycan Partiyanın mərkəzi qərargahında elektron kitabxana yaradılıb
21 Fevral 11:20
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın əzmkar və geniş fəaliyyətinin təməlində xalqa layiqli xidmət məramı dayanır – Hicran Hüseynova
21 Fevral 11:09
Gənclər milli-mənəvi və dini dəyərlərimizin qorunmasında fəal mövqe tutmalıdırlar
21 Fevral 11:03
Tikinti obyektlərinin tikintisinə və istismarına icazənin alınması üzrə elektron müraciət sistemi təqdim edilib
21 Fevral 10:58
Prezident İlham Əliyev ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədrlərini qəbul edib
21 Fevral 10:53
Sabirabad Sənaye Məhəlləsinin bu ilin ikinci yarısında istifadəyə verilməsi nəzərdə tutulur
21 Fevral 10:47
Avropadaxili Vergi Administrasiyaları Təşkilatının icraçı katibi “ASAN xidmət” mərkəzi ilə tanış olub
21 Fevral 10:40
SOCAR-ın Türkiyədəki investisiya layihələri müzakirə olunub
21 Fevral 10:17
Eduard Matoko: Azərbaycan UNESCO-nun etibarlı tərəfdaşıdır
21 Fevral 10:11
Azərbaycan və Avstriyanı uzun illərdən bəri möhkəm dostluq əlaqələri bağlayır
21 Fevral 10:09
ATƏT PA–nın İpək Yoluna Dəstək Qrupunun Avstriyada keçirdiyi toplantıda mühüm qərarlar qəbul edilib
21 Fevral 10:07
Xarici siyasətdə milli maraqlar: Azərbaycan Prezidentinin dünyaya mesajı
21 Fevral 10:05
Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri sutka ərzində atəşkəs rejimini 26 dəfə pozub
21 Fevral 09:57
Bakıda “Mənəvi dəyərlərimiz gələcəyimizdir” mövzusunda konfrans keçirilib
21 Fevral 09:55
Yeni Azərbaycan Partiyası Qaradağ rayon təşkilatı Şurasının iclası keçirilib
21 Fevral 09:50
AzMİU-da Karyera sərgisi təşkil olunub
21 Fevral 09:49
Azərbaycan və çeçen xalqları arasında dostluq, qardaşlıq münasibətləri möhkəm təməllərə əsaslanır
21 Fevral 09:49
BSU-nun tələbələri ölkəmizi Çelyabinskdə layiqincə təmsil ediblər
21 Fevral 09:48
Azərbaycan iqtidarının əldə etdiyi hər bir uğur Əli Kərimli və ətrafının siyasi iflasını dərinləşdirir
21 Fevral 09:47
162 saylı məktəbdə “Valideynin məktəbdə bir günü” layihəsi çərçivəsində 100 nəfər valideynlə görüş keçirilib
21 Fevral 09:46
“UNEC-100” - Strateji idarəetmə
21 Fevral 09:46
ABŞ-dakı yəhudi diasporu Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsini anacaq
21 Fevral 09:45
“Nar” 45-dən çox bölgəni 4G şəbəkəsi ilə təmin edib
20 Fevral 20:53
Birləşmiş Krallığın Kosmik Agentliyi ilə “Azərkosmos”un əməkdaşlığının perspektivləri müzakirə olunub
20 Fevral 20:51
Azərbaycan nümayəndə heyəti Ümumdünya Radiorabitə Konfransına hazırlıq iclasında iştirak edir
20 Fevral 20:48
Xəzər dənizi məsələləri üzrə Yüksək Səviyyəli İşçi Qrupunun birinci iclasının kommünikesi qəbul edilib
20 Fevral 20:46
Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbində görüş keçirilib
20 Fevral 20:44
31-ci Beynəlxalq İnformatika Olimpiadasının yerli və beynəlxalq təşkilat komitələrinin birgə iclası keçirilib
20 Fevral 20:41
Avrokomissar: Azərbaycan qazının yaxın gələcəkdə Avropa İttifaqına çatmasını səbirsizliklə gözləyirik
20 Fevral 20:40
Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsi dünyanın bir çox ölkəsində yad ediləcək
20 Fevral 20:37
“Xocalı: Şahidlər danışır” kitabının təqdimatı olub
20 Fevral 20:35
Günter Ottinger: Cənub Qaz Dəhlizi kimi iddialı infrastruktur layihələri çox deyil
20 Fevral 20:32
Beynəlxalq Multikulturalizm Qış Məktəbinin iştirakçılarına Azərbaycandakı tolerant mühit barədə məlumat verilib
20 Fevral 20:29
Azərbaycan daxili işlər nazirinin başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti Türkiyədə səfərdədir
20 Fevral 20:28
Brüsseldə ümumavropa Qarabağ mitinqi keçiriləcək
20 Fevral 20:17
Azərbaycan ilə Aİ arasında siyasi və təhlükəsizlik məsələləri üzrə danışıqların növbəti raundu keçirilib
20 Fevral 20:12
Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin beşinci toplantısının yekununa dair “Birgə Bəyannamə” imzalanıb
20 Fevral 20:10
Milli Məclisin deputatı Moldovada keçiriləcək parlament seçkilərini müşahidə edəcək

Video

 

Müsahibə

»»»
 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28
HAVA HAQQINDA
Bakı
gündüz+8 +11
gecə+2 +5