Ana səhifə »  Dünya »  Avropada superdövlət: real plan, yoxsa “Brexit” şoku?
A+   Yenilə  A-
Avropada superdövlət: real plan, yoxsa “Brexit” şoku?

Qərb mətbuatında yeni superdövlətin meydana gələ biləcəyi barədə informasiyalar yayılır. Bu təşəbbüsün arxasında Fransa və Almaniyanın dayandığı bildirilir. Parislə Berlinin yaxın perspektivdə Avropa İttifaqında (Aİ) inteqrasiya proseslərini daha da dərinləşdirərək, faktiki olaraq vahid dövlət yaratmağı hədəflədiklərini yazırlar. Bu zaman konkret bir plan ortaya qoyulmur. Daha çox Aİ-də inteqrasiya tərəfdarlarının əhval-ruhiyyəsinə sığal çəkən fikirlər ifadə edilir. Ancaq bu da faktdır ki, təşkilatın böyük dövlətlərinin rəhbərləri görüşərək, Böyük Britaniyanın aldığı qərarı müzakirə ediblər. Onlar Aİ-nin mövcudluğunun zəruriliyi fikrini yekdilliklə vurğulayıblar. Bu informasiyalar təşkilatda hansı proseslərin başladığını göstərir? Ümumiyyətlə, Avropa İttifaqının gələcəyi haqqında hansı proqnozları vermək olar?
Çıxış yolu axtarışı: Berlin, Paris və Romanın narahatlığı
Artıq “Brexit” öz siyasi nəticələrini verməkdədir. Avropa İttifaqının böyük dövlətləri təşkilatın taleyi ilə bağlı aktiv müzakirələr aparırlar. KİV hazırlanmış bir sıra sənədlərdən bəhs edir. O cümlədən “TVP Info” telekanalı Avropada superdövlətin yaradılması layihəsinin hazırlandığı barədə informasiya yayıb. “Financial Times” qəzeti isə vahid Avropa ordusunun formalaşdırılmasından yazır.
Bunlar gözlənilən reaksiyalardır. Bir tərəfdən, Aİ-nin özü təşkilat olaraq problemlərlə xeyli vaxtdır ki, mübarizə aparır. Digər tərəfdən isə, Böyük Britaniyanın İttifaqı tərk etməsi böhranın yeni səviyyəyə yüksəldiyini göstərir. Bu iki məsələ Brüsseli hərəkətə gətirməlidir. Əks halda, proseslər neqativ istiqamətdə zəncirvarı olaraq inkişaf edə bilər.
Bu səbəbdəndir ki, Berlində Almaniya, Fransa və İtaliya rəhbərliyi görüşüb, “Brexit”lə bağlı müzakirələr aparıblar. Görüşdə prezident F.Olland, federal kansler A.Merkel və baş nazir M.Renzi Böyük Britaniyanın İttifaqı tərk etməsinin təşkilat üçün nə kimi nəticələr verə biləcəyi barədə danışıb (bax: AB liderleri Berlin’de Brexit’i görüştü / “tr.euronews.com”, 27 iyun 2016), maraqlı qənaətə gəliblər. Hər şeydən əvvəl, liderlər Londonun qərarına hörmətlə yanaşdıqlarını bəyan ediblər. Lakin Böyük Britaniyanın İttifaqı tez tərk etməsini də gözlədiklərini bildiriblər. Xüsusilə Fransa prezidenti bu prosesi gecikdirməyin təşkilat üçün ciddi siyasi, psixoloji və maliyyə sıxıntıları yarada biləcəyini vurğulayıb. İtaliyanın baş naziri bu mövqe ilə razılaşıb. A.Merkel isə birbaşa bəyan edib ki, Britaniya üçün geriyə yol yoxdur. Onunla yenidən quruma üzv olmaqla bağlı hər hansı müzakirə aparıla bilməz.
Məsələ ondan ibarətdir ki, “Brexit”in əslində nə vaxt olacağı və keçid dövrü üçün hansı müddətin qoyulacağı məsələləri hazırda qətiyyən aydın deyil. Bir sıra siyasi liderlər isə referendumun yenidən keçirilməsindən bəhs edirlər. Fransa, Almaniya və İtaliya rəhbərliyinin buna mənfi reaksiya verməsi geosiyasi aspektdə və Aİ-nin gələcək taleyi baxımından çox düşündürücüdür.
Belə məlum olur ki, onlar Londonun bu qərarından elə də narahat deyillər, əksinə, İngiltərədən canlarını tez qurtarmağa çalışırlar. Bunun belə olub-olmadığını zaman göstərəcək, ancaq Aİ-nin artıq öz aqibəti barədə düşündüyünü demək olar. Bu baxımdan yuxarıda vurğuladığımız superdövlət ideyası maraq doğurur.
“TVP Info”nun yaydığı informasiyaya görə, Aİ-yə üzv dövlətlərin daha dərin inteqrasiyası üçün islahatlar paketi hazırlanıb (bax: Franüiə i Qermaniə xotət sozdatğ Evropeyskoe superqosudarstvo vmesto ES / “Expert Online”, 27 iyun 2016). Həmin sənədi Almaniya və Fransa Xarici İşlər nazirlikləri imzalayıblar. İndi onu İttifaqın digər üzvlərinə verməyi düşünürlər. Plana görə, Avropada vahid superdövlət yaranır ki, onu Aİ-nin böyük dövlətləri idarə edirlər. Təşkilatın üzvləri öz ordularına, xüsusi xidmət orqanlarına, milli valyutaya, Cinayət Məcəlləsinə malik olmayacaqlar. Sərhədlərə nəzarət vahid mərkəzdən həyata keçiriləcək. NATO-nun fəaliyyəti məhdudlaşacaq, xarici siyasət ümumi olacaq (bax: əvvəlki mənbəyə).
Bütün bunlar Aİ-də inteqrasiyanın dərinləşməsi kimi təqdim edilir. Lakin onun həyata keçirilməsinin asan olmadığı aydındır. Eyni zamanda, Aİ-nin liderlərinin bu cür sadəlövh modeli tətbiq etmək fikrində olduqlarını da düşünmək doğru deyil. Çünki yuxarıda sadalanan şərtlər Avropa ölkələrinin müstəqilliyini itirməsini nəzərdə tutur. Görünür, Avropada kimlərsə yaranmış vəziyyətdən istifadə edib, birlik ideyasının düşmənlərinin dəyirmanına su tökmək qərarına gəliblər. Lakin inteqrasiyanı gücləndirmək ideyasının mövcudluğu da faktdır.
Aİ-nin vahid ordusu yaradılır?
Sənədin preambulasında Avropada siyasi ittifaqa can atacaqlarını və bütün avropalıları bu layihədə iştirak etməyə dəvət etdiklərini vurğulayıblar (bax: əvvəlki mənbəyə). Bu da təbiidir, çünki “Brexit”dən dərhal sonra Aİ üzvü olan bir sıra ölkələrin siyasi dairələrində analoji referendum keçirməyə çağırışlar olub. Faktiki olaraq təşkilat yol ayrıcında qalıb - qurum ya tədrici dağılmalı, ya da yenidən toparlanmalıdır. Bu səbəbdən daha dərin inteqrasiyaya çağırışlar normaldır.
“Financial Times” qəzetinin Avropa ölkələrinin vahid silahlı qüvvələr yaratmaq üzərində işlədiyi haqqında informasiya yayması bu kontekstdə maraqlıdır (bax: Evropeyskie vlasti namerenı sozdatğ edinıe voorujennıe silı ES / RNS, 27 iyun 2016).
İttifaqın təhlükə qarşısında olduğu vurğulanır və daha sıx birləşmək üçün orduları inteqrasiya etməyin lazım gəldiyi fikri irəli sürülür. Ümumilikdə ilk olaraq təşkilati strukturları optimallaşdırmaqdan başlamağın, bundan sonra digər sahələr üzrə əməkdaşlığı inkişaf etdirməyin düzgün olduğu bildirilir.
“Brexit”dən dərhal sonra bu kimi informasiyaların yayılması nəyi ifadə edir? Hər şeydən öncə, Avropa İttifaqında bir panik əhval-ruhiyyənin meydana gəldiyini deyə bilərik. Avropalılar İttifaqın dağıla və nəticədə, təhlükəsizlik məsələsində mürəkkəb problemlər meydana gələ biləcəyindən, xüsusilə Rusiyanın hansısa sərt addımlar ata biləcəyindən ehtiyatlanır, bu səbəbdən də ilk növbədə müdafiəni gücləndirməyi düşünürlər.
Bununla yanaşı, Aİ-də, ümumiyyətlə, mərkəzdənqaçma tendensiyasının inkişaf etməsindən bərk narahatdırlar. İttifaqın bir sıra üzv ölkələrində millətçiliyin, şovinizmin və separatizmin yeni səviyyəyə yüksəldiyi sirr deyil. Seçkilərdə həmin baxışları üstün tutan siyasilərin getdikcə daha çox səs toplaması bunun bariz nümunəsidir.
Bunlarla yanaşı, Avropada islamofobiya geniş yayılır. Artıq o, siyasi mühitdə də özünə möhkəm yer etməkdədir. Ancaq hər kəs bilir ki, indi müsəlmanlar Qərb cəmiyyətinin ayrılmaz bir hissəsidir. Belə çıxır ki, islamofobiya da faktiki olaraq Avropa cəmiyyətlərini parçalayır, ayrı-seçkilik əhval-ruhiyyəsini gücləndirir.
İttifaq daxilində liderlik uğrunda mübarizənin gücləndiyini də gizlətmək olmaz. Təsadüfi deyil ki, yeni superdövləti Fransa ilə Almaniyanın yaratmaq istədiyi haqqında informasiyalar yayırlar. Yəni bu iki güclü dövlət Aİ-də liderliyi ələ almaq niyyətindədirlər. Bu kontekstdə Berlinlə Paris üçün Böyük Britaniyanın təşkilatı tərk etməsi sərf edir.
Nəhayət, ekspertlərin də vurğuladığı kimi, Avropa iqtisadiyyatında ciddi problemlər mövcuddur. Uzun müddətdir ki, onların həll edilməməsi təşkilatın cəlbediciliyini zəiflədir. Avropalılar xatırlayırlar ki, Yunanıstanda maliyyə böhranı pik səviyyəyə çatarkən, Almaniya bu ölkəni avrozonadan çıxarmağa çalışırdı. Bu nümunə onu göstərdi ki, Aİ-də “yıxılanı xilas etməyə deyil, vurmağa” hazır olanlar var. Nitsşe fəlsəfəsində olduğu kimi, “biri uçurumun kənarındadırsa, itələ getsin” düşüncəsi Aİ-də mövcuddur. Bu da insanlarda müəyyən psixoloji qorxu yaradır.
Bunlar Brüsselin siyasi-psixoloji şok vəziyyətindən çıxa bilmədiyini təsdiqləyir. Təşkilata daxil olan böyük dövlətlər “Brexit”dən ən az itkilərlə qurtulmaq kursunu seçiblər. Onlar çətinliyə düşən dostlarını xilas etməyə deyil, öz canlarını qurtarmağa cəhdlər edirlər. Yaranmış fürsətdən bir sıra dairələr Aİ-də üstünlüyü ələ almaq üçün yararlanmağa çalışırlar.
Bütün bunlar ekspertlərin Aİ-nin gələcəyi ilə bağlı müxtəlif ssenarilərin reallaşa biləcəyi haqqında bir qədər əvvəl verdikləri proqnozların əsaslı olduğunu göstərir. Doğrudan da, bu təşkilatın konkret hansı xətt üzrə inkişaf edəcəyi barədə dəqiq fikir söyləmək xeyli risklidir. Onu daha çox qeyri-müəyyənlik və çaşqınlıq xarakterizə edir. Lakin əsl proseslər, bizcə, Böyük Britaniyanın təşkilatı faktiki olaraq tərk etməsindən sonra başlayacaq. Buna isə ən azı 2 illik bir zaman vardır.
Newtimes.az

 
  • Oxunub:  16020  |  
  • Tarix:  08-02-2017  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan öz daxili imkanlarına arxalanaraq irəliyə gedir

21:23
23 Yanvar
AŞPA-nın qış sessiyasında süni intellektin yaratdığı risk və təhdidlərdən danışılıb
21:22
23 Yanvar
Azərbaycanlı deputat AŞPA-nın sessiyasında internet idarəçiliyinin əhəmiyyətindən danışıb
20:51
23 Yanvar
“İlham Əliyev. İnkişaf - məqsədimizdir” çoxcildliyinin 76-cı kitabı çapdan çıxıb
20:43
23 Yanvar
Sevinc Fətəliyeva: Hər bir KİV yaydığı xəbərə görə məsuliyyət daşıdığını unutmamalıdır
20:40
23 Yanvar
Dini radikalizmlə mübarizədə maarifləndirmə böyük rol oynayır
19:16
23 Yanvar
Bakı Nəqliyyat Agentliyinin əməkdaşları treninqlərə cəlb edilib
19:08
23 Yanvar
Azərbaycan Dillər Universiteti və İstanbul Okan Universiteti arasında əməkdaşlığa dair müzakirələr aparılıb
18:58
23 Yanvar
Hikmət Hacıyev: Azərbaycan Prezidenti ilə Ermənistan baş nazirinin Davosdakı görüşü Düşənbə və Sankt-Peterburqdakı görüşlərin davamı kimi qiymətləndirilə bilər
17:59
23 Yanvar
“Məxməri inqilab”ın birinci mərhələsi: Ermənistan dalanda!
17:49
23 Yanvar
Təl-Əviv Qran-Prisində 18 cüdoçumuz mübarizə aparacaq
17:44
23 Yanvar
UNEC 24/7 kitabxanasını gündəlik 500-ə qədər tələbə ziyarət edir
17:36
23 Yanvar
Azərbaycan sülhməramlıları Cənubi Sudana yola düşüb
17:26
23 Yanvar
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin və İsveçrə Prezidenti Ueli Maurerin görüşü olub
17:22
23 Yanvar
Nejdet Erkan: Bütün köhnə reaktorlar kimi, “Metsamor” AES-dəki reaktorun da fəaliyyəti dayandırılmalıdır
17:20
23 Yanvar
Sahibə Qafarova: Azərbaycan öz parlaq mədəniyyəti, mənəvi dəyərləri ilə bəşəriyyətin mədəni irsinə böyük töfhələr verib
17:16
23 Yanvar
Sədaqət Vəliyeva: Böyük enerji şirkətlərinin Azərbaycana sərmayə yatırması ölkəmizdəki siyasi sabitlik və təhlükəsizlik amili ilə bağlıdır
17:14
23 Yanvar
Eldəniz Səlimov: Ölkəmizdə sənayeləşmə siyasəti uğurla həyata keçirilir
17:12
23 Yanvar
Qoşqar Təhməzli: Ölkəmizdə həyata keçirilən islahatlar ərzaq və qida təhlükəsizliyi sektorundan da yan keçməyib
17:09
23 Yanvar
Sona Əliyeva: 2019-cu ilin ölkəmizdə “Nəsimi ili” elan edilməsi milli-mənəvi sərvətimizə verilən dəyərin, hörmət və ehtiramın yüksək göstəricisidir
17:07
23 Yanvar
Məmməd Musayev: ASK ölkəyə xarici investorların cəlbi üçün danışıqlar aparır
16:57
23 Yanvar
Ölkəmizin mədəniyyəti və turizm imkanları Küveytdə təqdim olunub
16:50
23 Yanvar
Ukrayna və Belarus mətbuatı Prezident İlham Əliyevin Dünya İqtisadi Forumunda iştirakına geniş yer ayırıb
16:43
23 Yanvar
Milli Məclisin deputatı Avropada Azərbaycan əleyhinə dezinformasiya yayan siyasətçiləri və KİV-ləri tənqid edib
16:38
23 Yanvar
Politoloq: Ermənistan imitasiyadan əl çəkməli, danışıqları sürətləndirməli və bunlar nəticəyə yönəlik olmalıdır
16:32
23 Yanvar
Vüqar Rəhimzadə: Azərbaycana beynəlxalq səviyyədə verilən dəyər uğurlu daxili və xarici siyasətin nəticəsidir
16:02
23 Yanvar
Milli Məclisin hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitəsinin yaz sessiyasında ilk iclası keçirilib
16:01
23 Yanvar
Rafael Hüseynov: Azərbaycana qarşı sosial şəbəkələr vasitəsilə informasiya təcavüzü aparılır
15:54
23 Yanvar
Bakı Ali Neft Məktəbi “Huawei” şirkətilə əməkdaşlığa başladı
15:52
23 Yanvar
Məlahət İbrahimqızı: Azərbaycan müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində etibarlı tərəfdaş kimi tanınır
15:13
23 Yanvar
Səməd Seyidov: Ölkələrlə qarşıdurma deyil, dialoq yaratmaq lazımdır
15:11
23 Yanvar
Bakıda “Mediada gender bərabərliyi” mövzusunda təlimlər başlayıb
15:09
23 Yanvar
Qabil Mehdiyev: Azərbaycan KİV-ləri II Avropa Oyunlarına hazırlığı diqqətlə izləyirlər
14:44
23 Yanvar
Səhiyyə naziri İmişlidə vətəndaşları qəbul edib
14:38
23 Yanvar
Georgi Logvinski: AŞPA-nın bir çox üzvləri Azərbaycanın sürətli inkişafını düzgün qiymətləndirə bilmirlər
14:36
23 Yanvar
Vergilər Nazirliyi ilə Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi anlaşma memorandumu imzalayıb
14:28
23 Yanvar
Prezident İlham Əliyev “Equinor” şirkətinin baş icraçı direktoru ilə görüşüb
14:15
23 Yanvar
Azərbaycan sülhməramlılarının bir qrupu Əfqanıstana yola salınıb
14:13
23 Yanvar
İdris İsayev: Ötən il peşə sahəsində 20 yeni ixtisas peşə təsnifatına daxil edilib
13:00
23 Yanvar
Prezident İlham Əliyevin “Suez Group”un beynəlxalq inkişaf üzrə icraçı vitse-prezidenti ilə görüşü
12:57
23 Yanvar
Prezident İlham Əliyevin “VTB-Bank”ın prezidenti ilə görüşü olub
12:56
23 Yanvar
Naxçıvanda ailə təsərrüfatlarının inkişafı ilə bağlı Tədbirlər Planı təsdiqlənib
12:54
23 Yanvar
Prezident İlham Əliyev “Lazard Freres” şirkətinin baş icraçı direktoru ilə görüşüb
12:51
23 Yanvar
Uşaq ədəbiyyatının müxtəlif problemləri və onların həlli yolları müzakirə edilib
12:48
23 Yanvar
Akademik: Tədqiqatçıların elmi mühitdə sosiallaşması vacib məsələdir
12:35
23 Yanvar
Deputat: Prezident İlham Əliyevin Dünya İqtisadi Forumunda iştirakı xarici investorların Azərbaycana marağını daha da artırır
12:31
23 Yanvar
Azərbaycanın sərbəst konvertasiya olunan valyuta ehtiyatları xarici borcdan 4-5 dəfə çoxdur
12:10
23 Yanvar
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin “The Boston Consulting Group” şirkətinin prezidenti ilə görüşü olub
11:58
23 Yanvar
Azərbaycandakı mövcud infrastruktur investorlar, biznes dairələri üçün böyük potensial və vətəndaşlar üçün rahatlıq yaradacaq
11:56
23 Yanvar
AMEA-nın Yer Elmləri Bölməsi hesabat verib
11:27
23 Yanvar
Ankarada TÜRKPA-nın ətraf mühit və təbii ehtiyatlar komissiyasının toplantısı keçirilir
11:20
23 Yanvar
Bakıda “Gənclərin məşğulluğu: işəgötürənlərin baxışı, çağırışlar və prespektivlər” mövzusunda konfrans işə başlayıb
11:03
23 Yanvar
Son 15 ildə Azərbaycan 250 milyard dollar sərmayə cəlb edib
11:02
23 Yanvar
İlham Əliyev: Prezident kimi mənim üçün ən vacibi xalqın gündəlik həyatı, iqtisadiyyatımız, sənayemiz, sosial problemlərimizin həllidir
10:55
23 Yanvar
Prezident İlham Əliyev Davosda “Procter and Gamble Europe” şirkətinin prezidenti ilə görüşüb
10:29
23 Yanvar
Prezident İlham Əliyev: Biz böyük enerji şirkətlərini Azərbaycana sərmayə yatırmaq üçün cəlb etdiyimizə görə çox böyük tərəqqiyə nail olmuşuq
10:21
23 Yanvar
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan təcrübəsi, əldə etdiyimiz nəticələr siyasətimizin doğru olduğunu nümayiş etdirir
10:14
23 Yanvar
Şahin Mustafayev: Ötən il “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizi ilə 158 min ton yük daşınıb
10:04
23 Yanvar
Azərbaycanlı deputat: Azərbaycanda 100 il əvvəl qadınlara səsvermə hüququ verilib
10:02
23 Yanvar
Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri atəşkəsi pozmaqda davam edir
09:43
23 Yanvar
Sadə ermənilər Paşinyandan üz döndərir
09:42
23 Yanvar
Əli Kərimli və qondarma “Milli şura” üzvləri Ümumxalq hüzn günündə də təxribat törədiblər
21:37
22 Yanvar
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Çinin CGTN televiziyasına müsahibəsi
21:17
22 Yanvar
Avropa Şurasının baş katibi təxribatçı deputatları Azərbaycanla bağlı məsələləri qəsdən siyasiləşdirməməyə çağırıb
20:40
22 Yanvar
Prezident İlham Əliyevin “Signify” şirkətinin baş icraçı direktoru ilə görüşü olub
20:37
22 Yanvar
Prezident İlham Əliyev “Microsoft” şirkətinin vitse-prezidenti ilə görüşüb
19:45
22 Yanvar
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin və “Total” şirkətinin baş icraçı direktorunun görüşü olub
19:23
22 Yanvar
Bakı Şəhər Baş Polis İdarəsində 2018-ci ilin yekunlarına həsr olunmuş geniş əməliyyat müşavirəsi keçirilib
19:15
22 Yanvar
Prezident İlham Əliyev Davosda Rusiyanın “LUKoil” şirkətinin prezidenti ilə görüşüb
19:11
22 Yanvar
Prezident İlham Əliyev Davosda “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsünün inkişaf etdirilməsi: Çinin trilyon dollarlıq baxışı” adlı sessiyada iştirak edib
19:00
22 Yanvar
Təhsil naziri Ceyhun Bayramov Dünya Təhsil Forumunda çıxış edib

Video

 

Müsahibə

 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31
HAVA HAQQINDA