Ana səhifə »  Dünya »  Gərginlik artır: Brüssel sammitindən sonra NATO-Rusiya qarşıdurması
A+   Yenilə  A-
Gərginlik artır: Brüssel sammitindən sonra NATO-Rusiya qarşıdurması

Şimali Atlantika Alyansı üzvlərinin müdafiə nazirlərinin Brüsseldə son görüşündən sonra Moskvadan maraqlı açıqlamalar verilir. Rusiyanın NATO-dakı daimi nümayəndəsi A.Qruşko isə bununla bağlı ayrıca müsahibə verib. Kremlin qiymətləndirməsinə görə, dünyanın ən güclü hərbi bloku Rusiyaya qarşı mövqeyini daha da sərtləşdirməkdədir. Belə ki, Brüsseldə qəbul olunan qərarlar təşkilatın şərq cinahına doğru daha da irəliləməsini, Şərqi Avropada ABŞ-ın hərbi qüdrətinin artırılmasını nəzərdə tutur. Bunu Vaşinqton təşkilata üzv olan ölkələrin hərbi xərclərini artırması hesabına etmək fikrindədir. Aydın görünür ki, Şimali Atlantika Alyansı nəinki hərbi ixtisara getmək niyyətində deyil, hətta daha qüdrətli hala gəlməyi düşünür. Moskvanın da buna cavab verəcəyi gözlənilir. Bununla da dünya miqyasında hərbi qarşıdurma təhlükəsinin yarandığı qənaətini almaq olar.
Amerikanın tələbi: hərbi xərclər və silahlanma artırılsın
NATO-Rusiya münasibətlərinin hamar olmadığı çoxdan məlumdur. Şimali Atlantika Alyansı bir neçə ildir ki, RF-nin sərhədlərinə yaxınlaşır. Bunu dövlətin təhlükəsizliyinə təhdid kimi qiymətləndirən rəsmi Moskva cavab tədbirləri görür. Son illər bu müstəvidə tərəflər arasında münasibətlər daha da gərginləşib. NATO yeni tədbirlər həyata keçirir, Kreml də öz növbəsində lazım bildiyi addımları atır. Hazırda Avropa istiqamətində onların sərt bir şəkildə qarşı-qarşıya durduğunu demək olar.
Xüsusilə NATO-nun cənub və şərq cinahlarında Moskva ilə münasibətlər ağırdır. Daima qarşılıqlı hədələr və bəzi hallarda çox yaxın məsafələrdə edilən hərbi manevrlər sinirləri pozur. Lakin belə görünür ki, heç bir tərəf geri çəkilmək fikrində deyil. Ekspertlər Donald Trampın prezident olması ilə Rusiya ilə münasibətlərdə keyfiyyət dəyişikliyinin baş verəcəyinə müəyyən qədər inanırdılar. Ancaq NATO ölkələri müdafiə nazirlərinin Brüssel görüşü tamam başqa mənzərəni ortaya qoydu.
Görüşdə iştirak edən Pentaqonun şefi Ceyms Mettis üzv dövlətlərdən hərbi bloka xərcləri 2%-ə çatdırmağı tələb edib. Alyansın hər bir üzvü dövlət büdcəsinin 2%-ni NATO-ya verməlidir. Bu, birmənalı qarşılanmayıb. Birincisi, NATO üzvlərinin heç də hər biri həmin vəsaitə malik deyil. Ekspertlərin dediyinə görə, bu rəqəmi Böyük Britaniya, Fransa və Almaniya ödəyə bilər. Bloka yenicə daxil olanlar isə çox zəifdirlər. Məsələn, Rumıniya, yaxud Polşa bu həcmdə xərcin altından çıxa bilməzlər. Yunanıstandan isə heç danışmağa dəyməz.
İkincisi, müasir cəmiyyətlərdə təhsilə həmin miqdarda vəsaitin ayrılması vacib sayılır, lakin heç də bütün ölkələr bunu edə bilmir. Belə çıxır ki, Şimali Atlantika Alyansı üçün hərbi güc təhsildən daha önəmlidir. Hər bir halda indi üzv ölkələr 2% ilə bağlı narazılıqlarını açıq bildirirlər.
Vaşinqtonun isə öz arqumentləri var. Amerika blokun xərclərinin 70%-ni təmin edir ki, bu da ildə 700 milyard ABŞ dolları deməkdir. Vaşinqton artıq bu qədər yükü çəkmək fikrində deyil. Digər tərəfdən, dünyada baş verən geosiyasi hadisələr göstərir ki, NATO öz vəzifəsinin öhdəsindən lazımi səviyyədə gələ bilmir. Deməli, mütləq dəyişikliyə ehtiyac vardır. Buna görədir ki, D.Tramp NATO-dakı müttəfiqlərindən xərcləri artırmaqla təşkilatda islahatların aparılmasına hazır olmağı tələb edir.
Brüssel toplantısı məhz bu problemlər prizmasından kifayət qədər aktual görünür. Rəsmi Moskva da alınan qərarlara reaksiya verib. Rusiyanın NATO-dakı daimi nümayəndəsi Aleksandr Qruşko müsahibəsində Şimali Atlantika Alyansının yeni məqsədləri barədə geniş danışıb (bax: “NATO perexodit na silovıe sxemı” / “Kommersantc”, 27 fevral 2017).
Brüsseldə Vaşinqton 2%-lik şərti o dərəcədə sərt şəkildə qoyub ki, onu üzv dövlətlər milli plan kimi həyata keçirməlidirlər. Bu ilin may ayının 25-də NATO-nun sammitində həmin məsələ öz həllini tapmalıdır.
A.Qruşko NATO-Rusiya münasibətləri kontekstində digər aktual məsələ kimi cənub-şərq seqmenti ilə bağlı qərarı göstərib (bax: əvvəlki mənbəyə). NATO rumın briqadasının bazasında çoxmillətli hərbi qruplaşma yaratmaq fikrindədir. Artıq 8 ölkə briqada səviyyəsində qərargaha daxil olmağa hazır olduğunu bəyan edib. 5 ölkə isə bu briqadaya əlavə havadan və yerdən dəstək verəcəklər. Həmin sırada NATO-nun hərbi-dəniz qüvvələrini Qara dənizdə gücləndirmək qərara alınıb. A.Qruşko bununla bağlı ifadə edib: “Bu, regionlarda gərginliyi gücləndirən daha bir addımdır ki, RF-nin həyati maraqlarına toxunur” (bax: əvvəlki mənbəyə).
Cavab addımları: Kreml xəbərdarlıq edir
Buna qarşılıq Moskva “təbii ki, zəruri tədbirləri görəcək” (A.Qruşko). Bundan iki siyasi nəticə çıxarılır. Əvvəla, NATO şərq cəbhəsində güclənməkdə davam edir. İkincisi, Vaşinqton gündəmə yeni münaqişə gətirir. Rusiya nümayəndəsinin fikrinə görə, bu kimi addımlar yeni təhlükələrə qarşı birləşməyə ciddi mane olur. Bəs həmin təhlükələr hansılardır?
Qərb və Rusiya siyasi liderlərinin ifadə etdikləri fikirlərdən aydın olur ki, onlar hər şeydən əvvəl dini radikalizmi əsas təhlükə hesab edirlər. Konkret olaraq isə müsəlmanların terror aktlarından ehtiyatlanırlar. Belə çıxır ki, Moskva Qərbə bu təhdidə qarşı ortaq hərəkət etməyi təklif edir. Məsələnin bu tərəfi NATO-Rusiya münasibətlərinin xüsusi aspektini təşkil edir ki, bunun da ayrıca təhlilə ehtiyacı var.
Eyni zamanda, konkret regional münaqişələrdə ABŞ-la Rusiyanın maraqları ziddiyyət təşkil edir. Bir sıra hallarda isə uzlaşma nöqtəsini tapmaq olduqca çətindir. Bu səbəbdən nəzəri olaraq hər kəsin anladığı və qəbul etdiyi terrora qarşı ABŞ-Rusiya əməkdaşlığının reallaşması mürəkkəb xarakterli məsələ təsiri bağışlayır.
Bunlarla yanaşı, A.Qruşko başqa maraqlı məqama da diqqət yetirib. Onun dediyinə görə, Şimali Atlantika Alyansı bilərəkdən Rusiya təhlükəsini mifləşdirir. Deyək ki, Avropa ölkələrinin hərbi xərci 250 milyard ABŞ dollarıdır ki, bu da Rusiya və Çinin birlikdə hərbi məsrəflərindən artıqdır (bax: əvvəlki mənbəyə). Burada diqqət yönəldilməli olan başqa məsələ NATO üzvlərinin ən müasir silahlarla təmin edilməsi planı ilə bağlıdır. A.Qruşko “əgər bu planlar baş tutsa, biz “soyuq müharibə” situasiyasına düşə bilərik”, - deyə xəbərdarlıq edir (bax: əvvəlki mənbəyə). Çünki hərbi planlaşma əvvəl-axır özünə uyğun siyasi xətt formalaşdırır. Tarix bunun əyani nümunələrini verib.
Bununla qapalı dairə yaranır - təhlükələrdən xilas olmaq üçün hərbi xərclər artırılır ki, bu da öz növbəsində siyasi gərginləşmə meydana gətirir və sonuncu yenidən hərbi məsrəflərin artmasına təkan verir. Bu yükün altından heç kim çıxa bilməz.
Bunlarla yanaşı, Şərqi Avropada ABŞ-ın hərbi qüvvəsinin artırılması, yeni bazaların yaradılması və bütövlükdə hərbi infrastrukturun təkmilləşdirilməsi nəzərdə tutulur. Belə addımları Moskva özünə qarşı təhlükə hesab edir. Maraqlıdır ki, yuxarıda vurğulanan təhlükəli məqamların fonunda A.Qruşko Rusiya və ABŞ generallarının Bakı görüşünün müsbət nəticə verə biləcəyini ayrıca vurğulayıb.
Rusiya təmsilçisi Bakı görüşünü çox mühüm əhəmiyyət daşıyan və strateji təsir xarakterli başqa məsələlərin həlli ilə müqayisə edib. Məsələn, strateji təyinatlı silahların ixtisarı, Suriya və s. kimi problemlərdə ortaq dil tapdıqları kimi, Amerika və Rusiya rəhbərliyi Bakı müzakirələrindən də qlobal problemləri həll etmək istiqamətində yararlana bilərlər. Bu da Azərbaycan paytaxtında təşkil edilən görüşün ciddi əhəmiyyətindən xəbər verir.
Vurğulanan məqamlar qlobal təhlükəsizlik üçün önəm kəsb edən bir sıra aspektlərin aktuallaşdığını təsdiq edir. Bütövlükdə NATO ilə Rusiya arasında münasibətlər gərginləşməkdə davam edir. Belə düşünmək olar ki, 2017-ci ildə bu proses daha da dərinləşə bilər. Vaşinqton və Moskva qarşıdurma vəziyyətinə gələ bilərlər. Xüsusilə Ukrayna istiqamətində mürəkkəb və ziddiyyətli proseslər özünü göstərir. Bir sıra ekspertlər Şərqi Ukraynada genişmiqyaslı hərbi əməliyyatların meydana gələ biləcəyini proqnozlaşdırırlar.
Digər həssas məqam Cənubi Qafqazda gərginliyin yüksəlmə ehtimalı ilə əlaqəlidir. Burada ekspertlər İran faktorunu daha çox vurğulayırlar. Lakin Ermənistanın aqressivliyi NATO-Rusiya münasibətlərinin gərginliyə doğru getməsinə öz təsirini göstərməkdədir. Təəssüf ki, hələlik nə Vaşinqton, nə də Moskva problemin bu aspektindən bəhs etmirlər.
Newtimes.az

 
  • Oxunub:  11430  |  
  • Tarix:  17-03-2017  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
Prezident İlham Əliyevin müvafiq Fərmanı Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda həlak olmuş hərbi qulluqçuların ailələrinə, vərəsələrinə yüksək diqqət və qayğının daha bir bariz nümunəsidir

16:56
17 Noyabr
Jan-Lük Retser: Fransanın BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinə və qüvvədə olan qaydalara riayət etməsi vacibdir
16:44
17 Noyabr
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyində mətbuat konfransı keçirilib
16:33
17 Noyabr
Prezident Administrasiyasının rəsmisi: Azərbaycan ilə Belarus arasında xeyli sənəd imzalanacaq
16:20
17 Noyabr
Fransa XİN: Rəsmi Paris özünü respublika elan etmiş Dağlıq Qarabağı tanımır
15:56
17 Noyabr
Hikmət Hacıyev: Fransanın hərəkətləri Minsk qrupunun həmsədr ölkəsi kimi üzərinə götürdüyü öhdəliklərlə bir araya sığmır
15:47
17 Noyabr
Üçrəngli Azərbaycan bayrağının Naxçıvanda əbədi yüksəkliyə qaldırıldığı gün - 17 noyabr 1990-cı il
15:24
17 Noyabr
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi münasibətilə ağacəkmə aksiyası başlayıb
15:12
17 Noyabr
Ağsuda Milli Dirçəliş Günü münasibətilə “dəyirmi masa”
15:10
17 Noyabr
AQTİ xaricdə təhsil almış gəncləri yüksək məvaciblə işə dəvət edir
14:59
17 Noyabr
“Müşfiqli dünya” adlı ədəbi-bədii gecə təşkil ediləcək
14:55
17 Noyabr
Özbəkistanda Azərbaycanın turizm imkanları təqdim olunub
14:50
17 Noyabr
Azərbaycan Milli Məclisi sədrinin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti Türkiyəyə səfər edəcək
14:48
17 Noyabr
Bakının 23 nömrəli orta məktəbində robotexnika laboratoriyası yaradılıb
14:40
17 Noyabr
Heydər Əliyev Fondunun daha bir layihəsi – “Yeddi gözəl” sərgisi Moskvada açılır
14:35
17 Noyabr
Daşkənddə keçirilən “Nəqliyyat və logistika” sərgisində Azərbaycan da iştirak edib
13:23
17 Noyabr
Bakıda akrobatika üzrə dünya kuboku yarışları başlayıb
13:10
17 Noyabr
Londonda Dünya Xəbər Agentlikləri Konqresi Şurasının növbəti iclası keçirilib
13:08
17 Noyabr
Mikayıl Cabbarov: Vergi siyasəti iqtisadiyyatın dəyişən tələblərinə, onun artan gücünə adekvat olaraq təkmilləşdirilir
12:38
17 Noyabr
Fuad Nağıyev: Dövlət başçısının birbaşa diqqəti və qayğısı nəticəsində ölkə turizminin inkişafı istiqamətində mühüm addımlar atılıb
12:27
17 Noyabr
Hikmət Hacıyev: Ermənistan işğal olunmuş ərazilərimizdə qanunsuz fəaliyyətlər həyata keçirməklə status-kvonu saxlamaq kimi məqsədi güdür
12:15
17 Noyabr
Bu il Bakı-Tbilisi-Ərzurum kəməri ilə 6,6 milyard kubmetr təbii qaz ötürülüb
12:13
17 Noyabr
SOCAR-ın vitse-prezidenti: Yeraltı qaz anbarlarına 3,1 milyard kubmetr təbii qaz vurulub
12:05
17 Noyabr
Bakıda Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində qeyri-qanuni fəaliyyətlərlə bağlı beynəlxalq konfrans keçirilir
12:02
17 Noyabr
Bu ilin 10 ayında Azərbaycan ilə Belarus arasında ticarət dövriyyəsi 176 milyon dollara yaxınlaşıb
11:13
17 Noyabr
Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin nümayəndə heyəti Vaşinqtonda bir sıra görüşlər keçirib
11:05
17 Noyabr
17 noyabr Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günüdür
21:08
16 Noyabr
Professor Nigar Vəliyevanın “Azərbaycanca-ingiliscə-rusca izahlı kommunikasiya terminlər lüğəti” çapdan çıxıb
17:48
16 Noyabr
Kamal Abdullayev Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzinin Himayəçilik Şurasının sədri seçilib
17:33
16 Noyabr
Milli Məclisin əmək və sosial siyasət komitəsinin iclası keçirilib
17:27
16 Noyabr
Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılmasının 26-cı ildönümü Nizami rayonunda qeyd edilib
17:24
16 Noyabr
Mikayıl Cabbarov: Vergi Məcəlləsinə təklif edilmiş dəyişikliklər paketində tədbirlər sırasında vergi güzəştlərinin tətbiqi nəzərdə tutulur
17:11
16 Noyabr
Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisində görüş
16:51
16 Noyabr
Nəqliyyat, rabitə və yüksək texnologiyalar naziri Bərdədə vətəndaşlarla görüşüb
16:41
16 Noyabr
Akademik Ramiz Mehdiyevin “Dağlıq Qarabağ” kitabı: bilinməyən həqiqətlərin tarixi təsdiqi
16:35
16 Noyabr
AZƏRTAC və Pakistanın DND xəbər agentliyi informasiya mübadiləsi aparacaqlar
16:12
16 Noyabr
Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsində Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı ayrıca tribunalın yaradılması təklifi irəli sürülüb
16:08
16 Noyabr
Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəisi hərb oyunlarının yekunlarına dair müşavirə keçirib
15:56
16 Noyabr
Azərbaycan Gənclərinin VIII Forumunun iştirakçılarına
15:53
16 Noyabr
Xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarov Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində səfərdədir
15:49
16 Noyabr
Elman Məmmədov: Həmsədrlər indiyədək münaqişənin həlli istiqamətində hansısa irəliləyişə nail ola bilməyiblər
15:47
16 Noyabr
ADU-da “Leyli və Məcnun” operası səhnələşdirilib
15:42
16 Noyabr
XXIV Azərbaycan Beynəlxalq Telekommunikasiya və İnformasiya Texnologiyaları Sərgi və Konfransı keçiriləcək
15:39
16 Noyabr
Komanda-qərargah hərb oyunları çərçivəsində Naxçıvan Qarnizonu qoşunları döyüş atışlı mərhələni uğurla icra ediblər
15:17
16 Noyabr
Prezident İlham Əliyev Sumqayıt Dəmir Yolu Vağzalı Kompleksinin açılışında iştirak edib
14:43
16 Noyabr
Sumqayıt Kimya Sənaye Parkında tütün məmulatları istehsalı fabriki istifadəyə verilib
14:38
16 Noyabr
Sumqayıt Kimya Sənaye Parkında əlvan metallar və ferroərintilər zavodunun açılışı olub
14:36
16 Noyabr
Azərbaycan meyvə-tərəvəz ixracını artırıb
14:33
16 Noyabr
Növbəti üç rayon üzrə təhsil müəssisələrində şəffaflığın artırılmasına dair seminarlar keçirilib
14:26
16 Noyabr
Prezident İlham Əliyev Sumqayıt Kimya Sənaye Parkında inşaat kimyəviləri zavodunun açılışında iştirak edib
14:21
16 Noyabr
Kaliforniyada yaşayan soydaşlarımızla görüş keçirilib
14:15
16 Noyabr
Prezident İlham Əliyev Sumqayıt şəhərinə səfərə gəlib
14:11
16 Noyabr
Jurnalist Aqil Camal Qazaxıstandakı beynəlxalq konfransa gedir
14:08
16 Noyabr
Elife Çekem: AZƏRTAC və Anadolu düzgün informasiya təminatı məsələsində eyni mövqedən çıxış edir
14:06
16 Noyabr
Deputat: Fransanın bu addımı təkcə Cənubi Qafqazda deyil, Avropada da separatçı meyillərin güclənməsinə səbəb ola bilər
14:02
16 Noyabr
Rufiz Qonaqov: Bako Saakyanın Fransaya qanunsuz səfəri Minsk qrupunun həmsədri olan bu ölkə üçün qara ləkədir
13:59
16 Noyabr
Elçin Mirzəbəyli: Fransanın davranışları BMT Nizamnaməsinin VI və VII fəsillərində yer alan prinsiplərə tamamilə ziddir
13:00
16 Noyabr
UEFA nümayəndələrinin Bakıya tanışlıq xarakterli səfəri olub
12:51
16 Noyabr
Gürcüstanın maliyyə naziri ulu öndər Heydər Əliyevin məzarını və Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib
12:46
16 Noyabr
Hadi Rəcəbli: Prezident İlham Əliyev sosial siyasət və sosial müdafiə sistemində dünyaya nümunə olacaq ardıcıl və sistemli yeniliklər həyata keçirib
12:44
16 Noyabr
Azad Rəhimov: VIII Forumda Azərbaycan gəncliyi üçün çox vacib məsələlər müzakirə olunacaq
12:38
16 Noyabr
Bişkekdə “İslam müasir sivil dövlətdə” adlı ikinci beynəlxalq konfrans başa çatıb
12:37
16 Noyabr
Azərbaycan ilə Türkiyə arasında təhsil sahəsində əməkdaşlıq perspektivləri müzakirə olunub
12:28
16 Noyabr
Hikmət Babaoğlu: Fransa terrorçuya cəzasızlıq mühiti yaratmaqla Avropa dəyərlərini və beynəlxalq hüququ gözdən salır
12:13
16 Noyabr
Bakıda “Vəkillərin rolu və müstəqilliyi: müqayisəli perspektivlər” mövzusunda beynəlxalq konfrans davam edir
11:55
16 Noyabr
Bakıda Azərbaycan Gənclərinin VIII Forumu keçirilir
11:51
16 Noyabr
Bakıda Polşa filmləri festivalı keçiriləcək
11:49
16 Noyabr
TÜRKSOY-un xalq çalğı alətləri orkestrinin Yokohamadakı konserti böyük maraq və alqışlarla qarşılanıb
11:40
16 Noyabr
Həmyerlimiz İslam dünyasının idmanda təmsil olunan xanım nümayəndələrini bir araya toplayacaq
11:34
16 Noyabr
SOCAR radar peyk təsvirlərinin köməyi ilə neft yataqlarının aşkarlanması istiqamətində tədqiqat aparacaq
11:28
16 Noyabr
Yeni Azərbaycan Partiyası dünənin, bu günün və gələcəyin partiyasıdır

Video

 

Müsahibə

 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30
HAVA HAQQINDA
Bakı
gündüz+13 +16
gecə+8 +10