Ana səhifə »  Mədəniyyət »  Aşıq musiqisi mənəvi dəyərləri tərənnüm edir
A+   Yenilə  A-
Aşıq musiqisi mənəvi dəyərləri tərənnüm edir
Aşıq Musiqi Məktəbinin yaradılması bu sənətin inkişafına xidmət edəcək
Hər bir xalqın mənəvi inkişaf səviyyəsi onun mənsub olduğu milli-mənəvi sərvəti və mədəniyyəti ilə ölçülür. Azərbaycan isə qədim və köklü tarixə malik olan bir məmləkətdir. Bu məmləkətdə yaşayan xalqın tükənməz, zəngin musiqi xəzinəsinin əsasını milli-mənəvi dəyərlərə söykənən muğam, köklərə bağlılıq ilə müasirliyin qovuşduğu klassik musiqi sənəti və bir də ta qədimdən bu xalqın qanına, canına hopan saz-söz, aşıq sənəti təşkil edir.
Əsirlərin sınağından keçib nəsildən-nəslə ötürülərək bu günümüzə gəlib çıxan aşıq sənəti təkmilləşən zəngin ənənəyə malikdir. Aşıq musiqisi insanın mənəvi dəyərlərini, əməllərini tərənnüm edən sənət növü olaraq, əsasən, məhəbbət və təbiət gözəlliyi mövzularını əhatə edir. Əslində, aşıq sənətinin mahiyyətini xalqın ruhunu, zövqünü oxşamaq, dövrün ictimai siyasi həyatını və ruh dünyasını özündə əks etdirməkdən ibarətdir. Milli musiqimizin incilərindən olan saz-söz sənətini yaşadan, nəsildən-nəslə ötürülməsində vasitəçi olan isə aşıqlardır. Aşıq sözü müxtəlif vaxtlarda Ozan, Yanşaq, Varsaq kimi müxtəlif adlarla sinonimləşdirilib. ümumiyyətlə, aşıq sözü bir titul kimi təxminən X-XII yüzilliklərdən formalaşmağa başlayıb.
Dövrün tələblərinə uyğun olaraq aşıq yaradıcılığı müxtəlif zaman kəsiyində parlayıb, çiçəklənən və süquta uğrayan dövrlərini yaşayıb. Zaman keçdikcə bu sənət növünün mövzu dairəsi dəyişməklə yanaşı onun bədii ifadə vasitələri də formasını yeniləyərək daha da kamilləşib. Aşıq sənətinin yüksələn və intibah mərhələləri bir qayda olaraq böyük ustad aşıqların və qüdrətli xalq dastanlarının yaranması ilə bağlı olub.
Aşıq poeziyasının qədim köklərini şifahi xalq ədəbiyyatı və xalq yaradıcılığı təşkil edir. Bu sənətin toxumlarına bayatılarda, xalq məsəllərində rast gəlmək olar, həmçinin, xalq havalarında olan aşıq yaradıcılığı çox qədim tarixə, “Dədə Qorqud” kimi ölməz sənət abidəsi yaradan dərin köklərə sahibdir. Dastan, aşıq poeziyasının ən mürəkkəb janrı hesab olunur. Həm də aşıq ədəbiyyatında “dastan” sözü adi mənada işlənmir. Yazılı ədəbiyyatda “dastan” deyəndə hər hansı süjetli mövzü, yalnız şerlə yazılan əsərlər nəzərdə tutulur. Aşıq poeziyasında isə “dastan” daha geniş mənanı daşıyır. Burada nəzmlə nəsr, poetik janrla proza janrı birləşir ki, süjet paralel olaraq şeir və nəsrlə inkişaf edir.
Azərbaycanda aşıq sənəti “Dədə Qorqud” dastanları meydana çıxandan çox əvvəllər yaranmağa başlayıb. Tədqiqatçıların fikrincə, bir neçə sənət növünü cəmləşdirən, uzlaşdıran, çarpazlaşdıran və xalqa çatdıran bu sinkretikliyin tarixi çox qədimlərə gedib çıxır. Bu şaxəli, qollu-budaqlı sənət də musiqi, ifaçılıq, rəqs və şeir bir-birini tamamlayır, tamamlığını sübuta yetirir. Ona görə də, aşıq sənəti şərəfli olduğu qədər də çətin, mürəkkəb və son dərəcə ustalıq, həssaslıq və mahirlik tələb edən sənətdir.
Sinkretik sənət növü hesab olunan aşıq yaradıcılığının əsas atributu sazdır. Saz musiqi aləti isə, aşıq sənəti ictimai quruluşların bütün dövrlərində xalqımızın mənəviyyatının formalaşmasında güclü təsirə malik olub.
Yaranış dövründən cəmiyyətin sosial-iqtisadi və kulturoloji sahələrində müəyyən mənada müsbət rolu olan aşıq sənəti Azərbaycan estetik fikir ənənələrini qoruyub saxlayaraq, poetik və fəlsəfi fikrin dahi, bənzərsiz mütəfəkkiri Nizami Gəncəvi kimi söz nəhənginin irsini təbliğ edərək sadə xalq arasında musiqi təfəkkürü fəlsəfi mədəniyyətinin carçısına çevrilib. Müasir dövrümüzdə də xalqın musiqi-yaradıcılıq düşüncəsində öz ictimai əhəmiyyətini saxlamaqda olan bu sənət növünün yaşamasında, təbliği və formalaşmasında aşıq Qurbani, Tufarqanlı Abbas, Xəstə Qasım, Sarı Aşıq, Aşıq Ələsgər, Ədalət, Hüseyn Bozolqanlı, Pənah, Şakir kimi neçə-neçə saz-söz ustadlarının böyük rolu olub. Bu sənətin nümunələrinə Azərbaycan aşıq dastanlarından “Əsli və Kərəm”, “Qurbani”, “Tahir və Zöhrə”, “Abbas və Gülgəz”, “Məsum və Diləfruz”, “Əmrah”, “Aşıq Qərib” və “Koroğlu”nu göstərmək olar. Bundan başqa, müsair dövrümüzdə milli sənət nümunələrindən olan muğamlar tar, kamança, ud, balaban, ney, saz kimi musiqi alətlərində çalındığı kimi, qədim dövrlərdə də tənbur, çəng, nüzhə, müğni, setar, çartar, pənctar və başqalarında ifa edilib. Muğamın ifa edildiyi qədim musiqi alətlərindən biri olan sazın rəsmlərinə Qobustan qayalarında rast gəlinməsi mütəxəssislərin nəticələrini əsaslı şəkildə sübuta yetirir. Qobustan qayaüstü rəsmlərində saz alətini ifa edən aşıq, eyni zamanda, saz çalanlar ansamblı öz əksini tapıb. Qədim saz ifaçılarının “Şur”, “Segah”, “Rast”, “Bayatı-İsfahan”, “Əbu-Əta”, “Neyriz-Kəbir”, “çoban-Bayatı” muğamlarını ifa etdikləri artıq sübuta yetirilib. Beləliklə, bu qənaətə gəlmək olar ki, əgər beynəlmiləl təfəkkür tərzi olan muğam insanı kamilləşdirirsə, zəka və idrakı qidalandırırsa, aşıq yaradıcılığı da insan ruhunu saflaşdırır, mənəvi zövq, xoş ovqat bəxş edir.
Kamillik zirvəsi - aşıq sənəti, muğam və müasir bəstəkarlıq yaradıcılığı
Azərbaycan dövlət tərəfindən digər prioritet sahələrdə olduğu kimi mədəniyyət, milli-mənəvi dəyərlərə xidmət edən sənət növlərinə də xüsusi diqqət və qayğı göstərilməkdədir. Qədim ənənələrə malik Azərbaycan xalqının əbədi-mənəvi varlığı olan aşıq sənətinə isə hələ zamanında ulu öndər Heydər Əliyev tərəfindən yüksək qiymət verilib. ümummilli lider Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə YUNESKO tərəfindən “Kitabi-Dədə Qorqud”un 1300 illik yubileyi də keçirilib.
Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin siyasi kursunun layiqli davamçısı Prezident İlham Əliyev tərəfindən də bu sahəyə xüsusi diqqət müşahidə olunmaqdadır. Elə bu günlərdə Prezident İlham Əliyevin Gədəbəy rayonuna səfəri çərçivəsində ölkəmizdə ilk dəfə olaraq yaradılan Aşıq Musiqi Məktəbinin təməlqoyma mərasimində iştirakını buna örnək gətirmək olar. Qeyd edək ki, məktəb binasının tikilib istifadəyə verilməsində əsas məqsədlərdən biri Azərbaycan aşıq və saz sənətinin YUNESKO səviyyəsinə çıxarmaqdan ibarətdir. Bu da dövlətin, Prezident İlham Əliyevin mədəniyyət sahəsinə, milli-mənəvi dəyərlərin kökündə dayanan aşıq sənətinə diqqət və qayğısının təzahürüdür. Bundan başqa, Azərbaycan mədəniyyəti və incəsənəti dövlət qayğısı və diqqəti ilə yanaşı, həm də Heydər Əliyev Fondunun, şəxsən fondun prezidenti, YUNESKO-nun və İSESKO-nun xoşməramlı səfiri, Milli Məclisin deputatı Mehriban xanım Əliyevanın isti münasibətini hiss etməkdədir. Belə ki, Mehriban xanım Əliyevanın bilavasitə iştirakı ilə muğamla yanaşı, aşıq sənətinin də geniş təbliği məqsədi ilə aparılan kompleks tədbirlər öz bəhrəsini verməkdədir. Məhz Heydər Əliyev Fondunun xətti ilə reallaşdırılan silsilə tədbirlər sayəsində Azərbaycanın aşıq musiqisi artıq ölkəmizin hüdudlarından kənarda da böyük rəğbət qazanıb, dünya musiqi inciləri sırasında layiqli mövqeyini tutmaqdadır. Xatırladaq ki, məhz YUNESKO-nun və İSESKO-nun xoşməramlı səfiri, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti, millət vəkili Mehriban xanım Əliyevanın xalqımızın milli dəyərlərinə ehtiramla yanaşmasının nəticəsi olaraq muğamımız YUNESKO-nun qeyri-maddi irsinin şah əsəri siyahısına daxil olub.
Son olaraq bir məsələni də qeyd etmək istərdik. YUNESKO-nun baş direktoru Koişiro Matsuura çıxışlarının birində saz sənəti ilə bağlı belə bir fikir söyləyib: “çox şadam ki, Azərbaycan özünün zəngin mədəni irsinin qorunması istiqamətində aşıq sənətinin də YUNESKO-nun qeyri-maddi mədəni irsin qorunduğu şah əsərlərin siyahısına daxil olunmasını təklif edib. Mən bununla bağlı bildirmək istəyirəm ki, YUNESKO-nun qeyri-maddi mədəni irs Komitəsinin 2009-cu ilin sentyabrında Abu-Dabidə keçiriləcək iclasında bu təklifə baxılacaqdır. ümidvaram ki, Azərbaycan bu sahədə uğura nail olacaqdır”.
İnanırıq ki, bir dövlət olaraq Azərbaycan muğamının YUNESKO-nun qeyri-maddi irsinin şah əsərləri siyahısına salınmasına nail olduğumuz kimi, folklorumuzun əsasını təşkil edən aşıq sənətinin də bu siyahıya daxil olmasının zəfərini çox yaxında qeyd edəcəyik.
Turanə
 
  • Oxunub:  17130  |  
  • Tarix:  02-06-2009  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
Azərbaycan beynəlxalq səviyyədə milli maraqlarını qətiyyətlə qoruyan güclü dövlət kimi tanınır

26 Aprel 12:24
Azərbaycan-NATO: əməkdaşlıq perspektivləri və geosiyasi reallıqlar
26 Aprel 12:16
Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini aşağı salıb
26 Aprel 12:13
Zərifə xanım Əliyeva yorulmaz fəaliyyəti ilə insanlara nur bəxş edib
26 Aprel 12:07
"Anti-Azərbaycan qüvvələr ölkəmizin nüfuzuna xələl gətirə bilməz"
26 Aprel 11:55
“Dinlərarası dialoq və radikalizmlə mübarizə” mövzusunda konfrans panel iclaslarla davam edib
26 Aprel 11:38
Gömrük Komitəsinin sədri Ümumdünya Gömrük Təşkilatının baş katibi ilə görüşüb
26 Aprel 11:31
Görkəmli oftalmoloq-alim Zərifə Əliyevanın xatirəsi Naxçıvanın Bakıdakı daimi nümayəndəliyində anılıb
26 Aprel 11:26
Çinin nüfuzlu "Global Times" qəzeti AZƏRTAC-ın xəbərlərini yaymağa başlayıb
26 Aprel 11:19
Naxçıvan Dövlət Universitetində startap layihələrin hazırlanması və tətbiqi məsələləri müzakirə edilib
26 Aprel 11:13
Bakıda Formula 2 yarışı üzrə birinci sərbəst yürüşlərə start verilib
26 Aprel 10:35
Bakıda Beynəlxalq Əqli Mülkiyyət Gününə həsr olunan "Əqli mülkiyyət və idman" mövzusunda seminar keçirilir
26 Aprel 10:32
Nəsiminin yubileyi Budapeştdə qeyd olunub
26 Aprel 10:28
Zərifə xanım Əliyevanın keçdiyi şərəfli həyat yolu kamillik və müdriklik məktəbidir
26 Aprel 10:23
Heydər Əliyev Mərkəzinin parkında: DJ “S-BROTHER-S”, “Rast” qrupu və musiqili atəşfəşanlıq
26 Aprel 10:17
Azərbaycan ilə Çin arasında təhsil sahəsində əməkdaşlığın inkişaf perspektivləri müzakirə olunub
26 Aprel 10:16
Müdafiə Nazirliyi: Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri sutka ərzində atəşkəs rejimini 27 dəfə pozub
26 Aprel 10:14
Ermənilərin Belçikada soyqırımlarla bağlı qanuna düzəliş səyləri iflasa uğrayıb
26 Aprel 10:12
Müdafiə naziri ümumqoşun poliqonunda döyüş atışlı təlim məşqlərini izləyib
26 Aprel 10:11
Bu gün görkəmli yazıçı, böyük alim Mir Cəlal Paşayevin anadan olmasından 111 il keçir
26 Aprel 10:07
Bakıda Formula 1 Azərbaycan Qran Prisinin ilk yarış günü başlayır
26 Aprel 09:53
Azərbaycan beynəlxalq səviyyədə milli maraqlarını qətiyyətlə qoruyan güclü dövlət kimi tanınır
26 Aprel 09:50
Rumıniya müsəlmanlarının dini rəhbəri Azərbaycandakı dövlət-din münasibətləri barədə məlumatlandırılıb
26 Aprel 09:48
YAP Yasamal rayon təşkilatı Gənclər Birliyinin V hesabat-seçki konfransı keçirilib
26 Aprel 09:44
“Azərbaycan cəmiyyəti və informasiya resursları belə məsələlərdə diqqətli olmalıdır”
26 Aprel 09:43
YAP Nərimanov rayon təşkilatı Gənclər Birliyinin V hesabat-seçki konfransı keçirilib
26 Aprel 09:40
YAP Laçın rayon təşkilatı akademik Zərifə xanım Əliyevanın anadan olmasının ildönümünü qeyd edib
26 Aprel 09:38
Beynəlxalq Avrasiya Mətbuat Fondu qondarma “Dağlıq Qarabağ respublikası”nın hesabatının BMT-nin rəsmi səhifəsində dərc olunmasına etiraz edib
26 Aprel 09:36
Hacı Zeynalabdin Tağıyevin heykəlinin hazırlanması ilə bağlı açıq heykəltəraşlıq müsabiqəsi elan olunub
26 Aprel 09:33
Bakcell Formula 1 SOCAR Azərbaycan Qran Prisi 2019 yarışına hazırdır
26 Aprel 09:32
“Nar” “ADA Innovation Awards 2019” mükafatına dəstək verir
26 Aprel 09:30
Azərbaycanın bölgələrində yazlıq bitkilərin əkini uğurla davam edir
25 Aprel 21:26
Azərbaycanın cinayətkarlıqla mübarizə sahəsində həyata keçirdiyi tədbirlər ABŞ tərəfindən müsbət qiymətləndirilir
25 Aprel 21:23
“ASAN xidmət”də beynəlxalq tərəfdaşlarla görüş keçirilib
25 Aprel 21:14
Elçin Əhmədov: ermənilərin Azərbaycana və Türkiyəyə qarşı əsassız iddiaları beynəlxalq hüququn prinsiplərinə ziddir
25 Aprel 20:30
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Buzovnadakı 229 saylı uşaq bağçasında, Mərdəkandakı gimnaziyada və 32 saylı Laçın rayon məktəbində mövcud şəraitlə tanış olub
25 Aprel 20:24
Təhsil Nazirliyində “Cisco” şirkəti ilə əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunub
25 Aprel 20:16
Mahsa Mehdizadə: XX əsrin əvvəllərində erməni quldurları Arazın cənubunda 150 mindən çox müsəlman-türkü qətlə yetirib
25 Aprel 20:06
Akademik Zərifə Əliyevanın anadan olmasının 96-cı ildönümünü Suraxanıda təntənəli şəkildə qeyd edilib
25 Aprel 20:00
Çingiz Hüseynzadə: Yay aylarında bütün idman növləri üzrə kurslar təşkil etməyi planlaşdırırıq
25 Aprel 19:46
Ədliyyə Nazirliyində CISCO şirkətinin nümayəndə heyəti ilə görüş olub
25 Aprel 19:38
Bakıda “Dinlərarası dialoq və radikalizmlə mübarizə” mövzusunda beynəlxalq konfrans keçirilir
25 Aprel 19:37
Təhsil naziri “Bir kəmər, bir yol” ikinci beynəlxalq əməkdaşlıq forumunda iştirak edib
25 Aprel 19:20
Kənd təsərrüfatı naziri Qəbələdə fermerlərlə görüşüb
25 Aprel 19:15
XİN: Rəsmi Bakı Azərbaycan-Gürcüstan sərhədinin delimitasiyası prosesini ən qısa müddətdə başa çatdırmağa hazırdır
25 Aprel 19:13
Formula 1 SOCAR Azərbaycan Qran-Prisi ərəfəsində avtomobil həvəskarları üçün yeni sayt istifadəyə verilib
25 Aprel 19:04
Məmməd Musayev: Azərbaycanda güclü sahibkarlar sinfi formalaşıb
25 Aprel 17:50
Nəsiminin yubileyi Budapeştdə qeyd olunub
25 Aprel 17:42
Nurlana Əliyeva: Zərifə Əliyeva bütün insani keyfiyyətləri ilə əsl Azərbaycan qadınının ideal obrazını yaradıb
25 Aprel 17:29
Azərbaycan öz qəti və ardıcıl mövqeyini saxlayır – danışıqlar indiki formatda davam etdirilməlidir
25 Aprel 17:21
Üç ayda dəniz limanlarında 2 milyon tonluq yükləmə-boşaltma işləri həyata keçirilib
25 Aprel 17:19
Mədəniyyət naziri Cenevrədə beynəlxalq konfransda iştirak edib
25 Aprel 17:17
Akademik Zərifə Əliyevanın adı Azərbaycanda hər zaman fəxrlə, sonsuz qürur hissi ilə səslənir
25 Aprel 17:11
“Azərpoçt” ötən üç gündə 8 milyon manatdan çox kompensasiya ödəyib
25 Aprel 17:07
İçərişəhər DTMQİ: Sosial şəbəkələrdə İçərişəhərlə bağlı yayılan fotogörüntülər həqiqətə tamamilə ziddir
25 Aprel 17:04
Polad Bülbüloğlu: Bakı əslində Qəhrəman şəhərdir
25 Aprel 16:58
Veteranlar Heydər Əliyev Mərkəzini ziyarət ediblər
25 Aprel 16:48
Malik Həsənov: Azərbaycan dünyada güclü və nüfuzlu dövlət kimi tanınır
25 Aprel 16:45
YAP Laçın rayon təşkilatı akademik Zərifə xanım Əliyevanın anadan olmasının 96-cı ildönümü münasibətilə tədbir keçirib
25 Aprel 16:39
Milli Olimpiya Komitəsində atletika məşqçilərinin təltif edilməsi mərasimi olub
25 Aprel 16:36
YAP Saatlı rayon təşkilatı Gənclər Birliyinin V hesabat-seçki konfransı keçirildi
25 Aprel 16:33
Ankara Ticarət Palatasının nümayəndələrinə türk iş adamları ilə birgə üçüncü ölkələrdə biznes qurmaq təklif edilib
25 Aprel 16:31
Jan-Kristof Posel: Azərbaycan müxtəlif sivilizasiyalara məxsus insanların sülh şəraitində yaşaya biləcəyini göstərən ən gözəl nümunədir
25 Aprel 16:14
Azərbaycanlı paralimpiyaçı dünya kubokunda qızıl medal qazanıb
25 Aprel 16:09
“Jewish Journal” nəşrində minlərlə yəhudini Holokostdan xilas etmiş azərbaycanlı haqqında məqaləsi dərc olunub
25 Aprel 16:07
Azərbaycan Əmək və Sosial Münasibətlər Akademiyasının müəllim və tələbə heyəti ilə görüş olub
25 Aprel 16:01
Mübariz Qurbanlı: Azərbaycanda multikultural dəyərlər dövlət səviyyəsində qorunur
25 Aprel 15:58
Prezident Administrasiyasının məsul işçiləri bölgələrdə vətəndaşların müraciətlərini dinləyiblər
25 Aprel 15:49
Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Albert Aqarunovun 50 illik yubileyi münasibətilə tədbir keçirilib
25 Aprel 15:44
Dənli və texniki bitkilərin, meşələrin yanğın təhlükəsizliyi diqqət mərkəzində saxlanılır
25 Aprel 15:35
Formula-1 SOCAR Azərbaycan Qran-Prisi öncəsi pit-yolu gəzintisi təşkil olunub

Video

 

Müsahibə

 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30
HAVA HAQQINDA
Bakı
gündüz+16 +21
gecə+9 +12