Ana səhifə »  Qəzetin pdf formatı »  İraq mətbuatı 150 yaşında
A+   Yenilə  A-
İraq mətbuatı 150 yaşında

Dünyanın ən qədim sivilizasiyalarından birinin məskəni Aşağı Mesopotamiya 1535-1917-ci illərdə Osmanlının ərazisi olsa da, Lozanna sazişindən sonra ingilislərin nəzarəti altına keçib və 1932-ci ildə Millətlər Cəmiyyətinə üzv olan İraq rəsmi dövlət statusu qazanıb. 3 oktyabr 1932-ci il tarixi İraq dövlətinin yaradıldığı gün kimi tarixə yazılıb. 1958-ci il iyulun 14-də baş vermiş inqilabdan sonra İraq Cümhuriyyəti elan edilib. Osmanlı dövründə isə bu regionda Mosul, Bağdad və Bəsrə əyalətləri mövcud olub. Bu barədə Kərkük Mədəniyyət Dərnəyinin rəhbəri, şair Şəmsəddin Kuzəçi öz məqaləsində bildirib.
Məqalədə qeyd olunur ki, İraqda ilk qəzet 1869-cu ildə Midhət Paşanın Bağdada vali təyin edilməsindən sonra nəşr edilib. İslahatçı Midhət Paşa Parisdən ilk mətbəə avadanlığı gətizdirib və 15 iyun 1869-cu il tarixində ərəb və türk dillərində "Zevra" qəzeti çap edilib. İraqda mətbuatın yaranması da məhz həmin tarixdən başlayır. 48 il müddətində 2607 nömrəsi işıq üzü görən "Zevra"nın sonuncu sayı 1917-ci il martın 11-də Bağdadda çap olunub.
Bununla yanaşı, Mosul vilayətində Osmanlının rəsmi qəzeti olan "Mosul" 1885-ci il iyunun 25-də işıq üzü görüb. "Zevra"dan sonra "Mosul" qəzeti İraqda çap edilmiş ikinci qəzet olub. 1918-ci ildə İngiltərənin Mosulu işğalından sonra "Mosul" fəaliyyətini dayandırıb. 1911-ci il fevralın 24-də Kərkük şəhərində türkcə yayımlanan ilk qəzet "Havadis" olub. Bəsrədə 31 dekabr 1889-cu ildə "Bəsrə" qəzeti yayıma başlayıb. Qəzet 25 il işıq üzü görüb.
Müəllif bildirir ki, ümumiyyətlə, Osmanlı dövründə Bağdadda 51 qəzet, 11 dərgi, Bəsrədə 16 qəzet, Mosul və Kərkükdə 6 qəzet, 2 dərgi olmaqla, İraqda çap edilmiş mətbu orqanların sayı cəmi 87 olub.
1921-ci ildə Kral I Faysalın taxta çıxması ilə İraq mətbuatı fərqli bir dövrə qədəm qoyub. Bu dövrdə mətbuat azadlığı uğrunda iraqlı jurnalistlərin apardığı mübarizə təqdirəlayiqdir.
1958-ci il iyulun 14-ü respublika elan edilməsi ilə İraqda KİV-in inkişafı fərqli istiqamət alıb. Müstəqil qəzet olmayıb. Çap mediası, türkman dildində kitablar çap edilməzdən əvvəl iki nüsxə əlyazması ilə senzuraya təqdim edilib.
O da vurğulanır ki, İraqda Mətbuat Gününün 100-cü ildönümündə "Cümhuriyyət" adlı yeni bir qəzet yaranıb. İlk nömrəsi 1969-cu il iyunun 15-də və "Zevra"nın ilk nömrəsinin orijinalı kimi işıq üzü görüb. O dövrdə "Necmet Kərkük Şaip", "Huriyye", "İraq", "İstiqlal", "İnkaz", "Həyat", "Misak", "Nida", "Kaza", "Ədəb", "Fikir" və s. qəzetlər də çap olunub.
İraqda radionun sınaq yayımı 1932-ci il martın 22-də baş tutub. 1936-cı ildə İraq radiosu əvvəlcə ərəb, daha sonra türkman və digər dillərdə müntəzəm olaraq yayıma başlayıb. Radionun türkman dilində bölməsi isə 1959-cu il fevralın 1-i bazar günü efirə çıxıb.
İraqda televiziyanın yaranması isə 1950-ci illərə təsadüf edir. O illərdə ingilislər tərəfindən Kərkükdə təşkil edilmiş ilk sənaye sərgisində İraq hökumətinə televiziya stansiyası hədiyyə edilib. Bu stansiyanın hesabına 1953-56-cı illərdə "İraq" TV yaradılıb. Televiziya 1956-cı ildə bütün ölkədə yayıma başlayıb.
1991-ci ildə İraqın şimalında təxminən 50 qəzet, dərgi və bülleten çap olunub. Türkmanlar əvvəlcə "Doğuş" və "Türkmaneli" daxil olmaqla, 20-yə yaxın qəzet və dərgi çap ediblər. TERT adlı yerli TV kanalı yaradılıb. Ərbil və Süleymaniyədə FM radio stansiyaları ilə haqq səslərini İraq ictimaiyyətinə çatdırıblar. www.turkmencephesi.org və www.kerkuk.net saytları İraq Türkman Cəbhəsinin orqanı kimi türkmanlar üçün önəmli bir informasiya vasitəsi olub.
Müəllifin yazdığına görə, Səddam rejimindən sonra bir sıra qəzet, dərgi və TV kanalları, radio və digər informasiya vasitələri dövlətdən icazə almadan sərbəst fəaliyyət göstərirlər. S.Hüseyn dövründə zəif olan internet mediası indi inkişaf edib. İraq daxilində və xaricdə ölkə ilə bağlı yüzlərlə veb sayt fəaliyyətə başlayıb. 2003-cü ildən sonra nazirliklər, xəbər saytları, çap mediası, audiovizual media (radio və TV), siyasi partiyalar, qeyri-hökumət təşkilatlarına məxsus saytlar meydana çıxıb. Bu gün İraqda baş verən prosesləri izləmək üçün yüzlərlə veb sayt fəaliyyətdədir. Ancaq çox az sayda müstəqil sayt İraq cəmiyyətində baş verən prosesləri həqiqi mənada əks etdirir. Onlardan ikisi www.nahrain.com və www.kitabat.com saytlarıdır.
İndi dövlətin 10 televiziya kanalından başqa, təxminən 100-ə yaxın özəl, yerli və ölkə əhəmiyyətli televiziya kanalı mövcuddur. İraqın rəsmi dövlət kanalı "İraqiyyə" TV-nin mərkəzi Bağdad şəhəri olmaqla, 10 regionda televiziya kanalı var. Bu kanalların sırasında Kərkük TV də dayanır.

 
  • Oxunub:  4950  |  
  • Tarix:  14-06-2019  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
“İlham Əliyev. İnkişaf - məqsədimizdir” çoxcildliyinin 91-ci kitabı çapdan çıxıb

13 Noyabr 21:31
Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında dini-mənəvi sahədə əlaqələrin genişləndirilməsi məsələləri müzakirə olunub
13 Noyabr 21:28
Asiya İnkişaf Bankının “Texniki dəstək” layihəsinin təqdimetmə mərasimi keçirilib
13 Noyabr 20:09
Azərbaycanın kosmik proqramı: Zəngin ənənələr və müasir çağırışlar
13 Noyabr 20:00
Azərbaycanda mövcud nəqliyyat problemləri və onların həll yollarına dair müzakirələr aparılıb
13 Noyabr 19:56
Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsində dağıstanlı deputatlarla görüş keçirilib
13 Noyabr 19:50
Yeni TV-də canlı yayımda Hikmət Babaoğlunun qonağı Milli Məclisin deputatı Aydın Hüseynov olmuşdur (VİDEO)
13 Noyabr 19:45
Sona Əliyeva: Radikal müxalifətin təmsilçiləri xaricdəki havadarlarının sifarişlərini yerinə yetirirlər
13 Noyabr 17:39
AMEA-da tədris prosesinin cari vəziyyəti müzakirə olunub
13 Noyabr 17:31
ABŞ-ın nümayəndə heyəti “ASAN xidmət” mərkəzinin fəaliyyəti ilə tanış olub
13 Noyabr 17:26
Prezident İlham Əliyev Əsas Amerika Yəhudi Təşkilatlarının Prezidentləri Konfransının icraçı sədr müavinini qəbul edib
13 Noyabr 17:24
Azərbaycan Dillər Universitetində Qədim dillər elmi-tədqiqat laboratoriyası fəaliyyətə başlayıb
13 Noyabr 17:21
“Azəriqaz”da istehsalat müşavirəsi keçirilib
13 Noyabr 17:20
Mərkəzi Seçki Komissiyası Gəncədə regional seminar-müşavirə keçirib
13 Noyabr 17:11
Mərkəzi Seçki Komissiyası “Müşahidəçilər üçün yaddaş” kitabçası hazırlayıb
13 Noyabr 17:08
Dağlıq Qarabağın azərbaycanlı icmasının rəhbəri ABŞ-a səfərə gedib
13 Noyabr 17:06
Prezident İlham Əliyev İranın Mədəniyyət və İslami Əlaqələr Təşkilatının sədrinin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib
13 Noyabr 17:00
Prezident İlham Əliyev Misirin Nümayəndələr Palatası sədrinin birinci müavininin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib
13 Noyabr 16:49
Prezident İlham Əliyev Rusiya Federasiya Şurasının sədr müavinini və komitə sədrini, Dağıstan Xalq Məclisinin sədrini və sədrin müşavirini qəbul edib
13 Noyabr 16:45
Təhsil nazirinin Fransaya səfəri davam edir
13 Noyabr 16:38
Yevlax şəhərinin su təchizatı və kanalizasiya sistemlərinin yenidən qurulması layihəsinin icrasına 5 milyon manat ayrılıb
13 Noyabr 16:36
Prezident İlham Əliyev: Ölkəmizdə aparılan siyasət xalq tərəfindən dəstəklənir
13 Noyabr 16:34
Hadi Rəcəbli: Büdcənin sabitliyi və dayanıqlılığının təmin edilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir
13 Noyabr 16:33
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri indiyədək Azərbaycan iqtisadiyyatına 2,2 milyard dollar sərmayə yatırıb
13 Noyabr 16:28
Naqif Həmzəyev: 2020-ci ilin sosialyönümlü büdcəsi əhalinin rifah halının yaxşılaşdırılmasına hesablanıb
13 Noyabr 16:26
Milli Məclisin Sədri Rusiya Federasiya Şurasının sədr müavini ilə görüşüb
13 Noyabr 16:13
Sahibə Qafarova: Bu gün Azərbaycan özünün inkişafında ən yüksək zirvəni yaşamaqdadır
13 Noyabr 16:10
Eldəniz Səlimov: Dünyada Azərbaycan müstəqil siyasət yürüdən ölkə kimi qəbul edilir
13 Noyabr 16:07
Prezident İlham Əliyev “Azərbaycan Dəmir Yolları” Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin sədrini qəbul edib
13 Noyabr 16:02
Futbol üzrə Azərbaycan kuboku turnirinin 2019-2020-ci illər mövsümünün püşkü atılıb
13 Noyabr 15:55
Los-Ancelesdə Azərbaycan-Pakistan-Türkiyə dostluq münasibətlərinə həsr olunmuş tədbir keçirilib
13 Noyabr 15:53
Erməni diplomatlar tərəfindən Azərbaycana qarşı yönəlmiş çirkin əməllərin qarşısı alınır
13 Noyabr 15:46
Ticarət obyektlərinin sahibləri ilə görüşdə istehlakçı hüquqlarının qorunmasından bəhs olunub
13 Noyabr 15:43
“Made in Azerbaijan” brendli məhsullar “Food and Hotel China 2019” sərgisində
13 Noyabr 15:38
İlahiyyat İnstitutu: “Heydər Əliyev və Azərbaycan tarixi” bilik yarışında iştirak etmiş tələbələrlə görüş
13 Noyabr 15:24
Eliy Abadi: Azərbaycan tolerantlıq ənənələrinə görə dünyanın ən qabaqcıl ölkələri sırasındadır
13 Noyabr 15:14
Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin İqtisadiyyat naziri Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib
13 Noyabr 14:51
Oktyabrda İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyinə 384 vətəndaş müraciəti daxil olub
13 Noyabr 14:28
Vyanada Avstriya-Azərbaycan Mədəniyyət və İş Adamları Dərnəyinin ofisi açılıb
13 Noyabr 14:17
Hərbi Hava Qüvvələri əməliyyat təlimi çərçivəsində qarşıya qoyulan tapşırıqları icra edir
13 Noyabr 14:13
Ermənistan Azərbaycanla Gürcüstan arasında qardaşlıq və dostluq münasibətlərinə həmişə nifaq salmağa çalışır
13 Noyabr 14:08
Milli Məclisdə “2020-ci il dövlət büdcəsi haqqında” qanun layihəsi birinci oxunuşda qəbul edilib
13 Noyabr 14:00
AzMİU ilə Türkiyənin Yıldız Texnik Universiteti arasında əlaqələr genişlənir
13 Noyabr 13:57
Hikmət Babaoğlu: “Azərbaycanda son illərin ən yaxşı inkişaf göstəriciləri bu il qeydə alınıb”
13 Noyabr 13:56
Nazir: Azərbaycanla Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin turizm və investisiyaların cəlbi sahələrində əməkdaşlığı genişləndirilə bilər
13 Noyabr 13:52
Təhsil nazirinin müavini Ucar rayonunda
13 Noyabr 13:50
Sahil Babayev: 2020-ci ildə Dövlət Sosial Müdafiə Fondundan əhaliyə ödənişlərin məbləği 4 milyard 684 milyon manat olacaq
13 Noyabr 13:05
Müdafiə Nazirliyi: Monitorinq insidentsiz başa çatıb
13 Noyabr 13:02
Mikayıl Cabbarov: Azərbaycanla Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin iqtisadi əməkdaşlığı daha da inkişaf edəcək
13 Noyabr 12:51
Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsinin azərbaycanlı icması Sergey Lavrovun fikirləri ilə bağlı bəyanat yayıb
13 Noyabr 12:21
Milli Məclisdə 2020-ci ilin dövlət büdcəsi ilə bağlı müzakirələr davam edir
13 Noyabr 12:13
BŞBPİ: Bakıda yolu bağlayaraq avtomobillərə və vətəndaşlara hücum edən şəxslər saxlanılıblar
13 Noyabr 12:09
Xətai məktəbliləri Gəncə, Şəmkir, Göygöl rayonları üzrə ekskursiyaya çıxıblar
13 Noyabr 12:04
Bilal Dündar: Nəsiminin yubileyi münasibətilə 650 min ağac əkilməsi təşəbbüsü onun xatirəsinə böyük ehtiramdır
13 Noyabr 12:01
Ağcabədidə 18 kilometrlik yol yenidən qurulub
13 Noyabr 12:00
Getaçyu Engida: Azərbaycan regionda və dünyada sülhün və sabitliyin inkişafına töhfə verir
13 Noyabr 11:54
Strateji Elmi Tədqiqatlar Mərkəzinin əməkdaşları Dövlət Sərhəd Xidməti tərəfindən mükafatlandırılıb
13 Noyabr 11:42
Sabunçuda sakinlərin problemləri dinlənilib
13 Noyabr 11:24
Nərimanov rayon məktəbliləri “Ölkəmizi tanıyaq” tur-aksiyasında iştirak etməyin sevincini yaşayırlar
13 Noyabr 11:17
Bakıda tanınmış bolqarıstanlı fotoqrafın sərgisi açılıb
13 Noyabr 11:16
Noyabrın 13-ü Beynəlxalq Gözdən Əlillər Günüdür
13 Noyabr 10:47
Bakı Ekspo Mərkəzində “Caspian Ecology” X Azərbaycan Beynəlxalq Ətraf Mühit Sərgisi işə başlayıb
13 Noyabr 10:46
Nəsimi rayon məktəbliləri Gəncə-Şəmkir-Göygöl marşrutu üzrə ekskursiyaya yola düşüblər
13 Noyabr 10:37
Zaqatala məktəbliləri cənub bölgəsi ilə tanış olacaqlar
13 Noyabr 10:36
Ahmet Altay Cengizer: Azərbaycan güclü mədəniyyəti olan ölkədir
13 Noyabr 10:31
Cənub bölgəsinin məktəbliləri Qəbələ-Şəki-Zaqatala marşrutu üzrə tur-aksiyaya qoşulublar
13 Noyabr 10:25
Qax məktəblilərini cənub bölgəsində maraqlı ekskursiyalar gözləyir
13 Noyabr 10:16
Şimal rayonlarından olan yüzə yaxın məktəbli maarifləndirici tur-aksiyaya qoşulub
13 Noyabr 10:04
Avstraliyanın turizm saytı: Səfərə hazırlaşırsınızsa, Azərbaycanı seçin!
13 Noyabr 10:00
Bu gündən “Ölkəmizi tanıyaq” növbəti maarifləndirici tur-aksiya başlayır
13 Noyabr 09:51
Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri atəşkəs rejimini 22 dəfə pozub

Video

 

Müsahibə

»»»
 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
HAVA HAQQINDA
Bakı
gündüz+17 +21
gecə+9 +13