Ana səhifə »  Qəzetin pdf formatı »  Xəzər İqtisadi Forumu: perspektivli yeni əməkdaşlıq formatı
A+   Yenilə  A-
Xəzər İqtisadi Forumu: perspektivli yeni əməkdaşlıq formatı

Xəzər hövzəsinin qlobal geosiyasət üçün əhəmiyyəti haqqında ekspertlərin fikirləri mövcuddur. Bu məkanda hövzənin təhlükəsizliyi ilə paralel olaraq əməkdaşlıq məsələsinin də həllinin vacibliyi vurğulanır. 2018-ci ildə Xəzərin hüquqi statusu ilə bağlı sənədlər qəbul ediləndən sonra qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq imkanları da artdı. Həmin aspektdə Xəzər İqtisadi Forumu bir əməkdaşlıq formatı kimi maraq doğurur. Türkmənistanda keçirilən Birinci İqtisadi Forumda Xəzəryanı ölkələrin yüksək səviyyəli təmsilçiləri ilə yanaşı, bir sıra dövlətlərdən qonaqlar da iştirak ediblər. Bu onu göstərir ki, belə əməkdaşlıq formatı qlobal səviyyədə ciddi dəstək qazana bilər. Forumda səsləndirilən fikirlərin prizmasından bu tezis kifayət qədər inandırıcı görünür. Həmin çərçivədə Xəzər İqtisadi Forumunun geosiyasi, iqtisadi və təhlükəsizliyin təmini aspektlərində təhlili üzərində geniş dayanmaq istərdik.

Qlobal təhlükəsizlik və regional inteqrasiya: qarşılıqlı əlaqələr

Regional inteqrasiya müasir tarixi mərhələdə qlobal təhlükəsizliyin mühüm elementlərindən biri kimi qəbul edilir. Dünya qloballaşdıqca onun altsistemləri olan müxtəlif regionlarda dayanıqlı inkişafı, sabitliyi və təhlükəsizliyi təmin edən proseslərin təşviqinə də ehtiyac artır. Məlumdur ki, Xəzər hövzəsi bir sıra səbəblərdən dünya üçün böyük əhəmiyyətə malikdir. Xəzər regionu siyasi, geosiyasi, iqtisadi, enerji və mədəni faktorlara görə, əsrlərdir ki, diqqət mərkəzində olub. XXI əsrin başlanğıcında isə Xəzər hövzəsinin əhəmiyyəti daha da artıb.

Onun üç mühüm aspekti vardır. Birincisi, Xəzər regionu enerji ehtiyatları ilə zəngindir. Hətta o dərəcədə ki, dünyanın enerji təhlükəsizliyinə çox ciddi təsir göstərir. İkincisi, çağdaş geosiyasi gerçəklik ondan ibarətdir ki, böyük güclər Xəzər uğrunda aktiv mübarizə aparırlar. Üçüncüsü, Xəzəryanı müstəqil dövlətlərin əməkdaşlıq modelinin hüquqi əsası yeni formalaşır. Bu üç faktor Xəzər məsələsini bir çox aspektlərdə həm ekspertlər, həm siyasilər, həm də işgüzar dairələr üçün olduqca əhəmiyyətli edir.

Qeyd etdiyimiz məqamların işığında Xəzər İqtisadi Forumunun müxtəlif aspektlərdə əhəmiyyəti aydın görünür. Birinci forum avqustun 11-12-də Türkmənistanda baş tutub. Forumda Azərbaycanın Baş Naziri Novruz Məmmədov, Rusiyanın Baş Naziri Dmitri Medvedev, İran İslam Respublikasının Birinci vitse-prezidenti Eshaq Cahangiri, Qazaxıstanın Baş Naziri Askar Mamin iştirak ediblər. Qonaq qismində isə Bolqarıstanı Baş Nazir Boyko Borisov və Özbəkistanı Baş Nazir Abdulla Aripovun başçılıq etdikləri nümayəndə heyətləri təmsil ediblər. Bunlarla yanaşı, tədbirə Xəzər regionunun bank və biznes sektorunun nümayəndələri, tədqiqatçılar və iqtisadiyyatın inkişafı ilə məşğul olan şirkətlərin rəhbərləri də qatılıblar.

Birinci Xəzər İqtisadi Forumunda müzakirəyə müxtəlif məsələlər çıxarılıb. Onların sırasında ticarət və iqtisadi əlaqələrin inkişafı, əsasən də böyük layihələr üçün şəraitin yaradılması, Xəzər regionunun iqtisadiyyatının qlobal rolu kimi strateji əhəmiyyətli məsələlər də olub. Həmin bağlılıqda Xəzəryanı dövlətlərin qarşılıqlı maraq kəsb edən sahələrdə (məsələn, neft və qaz, elektrik enerjisi, nəqliyyat, ticarət, kənd təsərrüfatı, turizm və s. sferalar üzrə) investisiya cəlbediciliyi müzakirə olunub.

Bunlardan başqa, forum çərçivəsində beynəlxalq konfrans və sərgi təşkil edilib, biznes adamlarının görüşü olub. Deməli, faktiki olaraq, Xəzər İqtisadi Forumu tam formatda ciddi müzakirələrin aparıldığı tədbir kimi təşkil edilib. Bu, iştirakçı dövlətlərin həmin istiqamətdə qarşıya qoyulan məqsədlərə ciddi yanaşdıqlarını və onun perspektivinə inandıqlarını göstərir. Həmin tezisi Xəzər hövzəsində əməkdaşlıq məsələsinə ümumi yanaşmanı ifadə edən və forumda səslənən fikirlərin məzmunu da təsdiq edir.

Birinci Xəzər İqtisadi Forumunun açılışında çıxış edən Rusiya Federasiyasının Baş Naziri Dmitri Medvedev həmin bağlılıqda maraqlı fikirlər səsləndirib. O vurğulayıb ki, forumun xüsusi bir vəzifəsi mövcuddur. Bu aspektdə "Xəzər beşliyi çərçivəsində yüksək səviyyəli əməkdaşlıq sisteminin işgüzar və ticarət-iqtisadi qarşılıqlı fəaliyyətin effektiv və müasir mexanizmi ilə tamamlanması, mühüm siyasi qərarların konkret qarşılıqlı faydalı layihələrlə gücləndirilməsi" xüsusi əhəmiyyət kəs edir.

Fikirlərinə davam edən D.Medvedev Xəzərin hüquqi statusu haqqında konvensiyanın imzalanmasını Xəzəryanı ölkələrin qarşılıqlı qərarlarının həll edilməsi üçün əsas faktorlardan biri kimi qiymətləndirib. Neft və qaz isə Xəzəryanı ölkələr üçün geostrateji əməkdaşlığın ən mühüm istiqamətlərindən biridir. Bununla yanaşı, Rusiyanın Baş Naziri "müasir iqtisadiyyatda təkcə neft və qaz hasilatı ilə kifayətlənməməyi, rəqəmsal texnologiya, əmtəə və xidmətlərin sərbəst hərəkətinin, xalis energetika, rasional təbiətdən istifadənin əhəmiyyətini" ayrıca vurğulayıb. Eyni zamanda, Xəzəryanı dövlətlər bu tendensiyalardan kənarda qalmamalıdırlar.

Azərbaycan və Xəzəryanı dövlətlər: yeni səviyyədə əməkdaşlığa doğru

Vurğulanan fikirlərin işığında Azərbaycan Respublikasının Baş Naziri Novruz Məmmədovun Xəzər İqtisadi Forumundakı çıxışında ifadə etdiyi fikirlər olduqca maraqlıdır. Novruz Məmmədov vurğulayıb ki, "Azərbaycan Birinci Xəzər İqtisadi Forumunun keçirilməsi təşəbbüsünü alqışlayır. ...Bu forum Xəzəryanı ölkələr arasında əməkdaşlığın fəallaşdırılmasının yeni formatı olacaq".

Bu tezis Azərbaycan rəhbərliyinin regional əməkdaşlığa yanaşmasının məntiqinə, məzmununa və məqsədlərinə tam uyğundur. Rəsmi Bakı göstərir ki, Xəzər İqtisadi Forumuna davamlı, qarşılıqlı faydalı, perspektivli və uzunmüddətli əməkdaşlıq formatı kimi yanaşır. Bu, həm Azərbaycan hakimiyyətinin Xəzəryanı dövlətlərin əməkdaşlığında çox maraqlı olduğunu, həm də ciddi siyasi iradə ilə bu prosesdə iştirak etmək əzmində olduğunu əks etdirir. Bir sözlə, Azərbaycan mahiyyətcə sülhsevər, demokratik, əməkdaşlığa tam açıq olan dövlətdir.

Azərbaycanın Baş Naziri fikirlərinə davam edərək, 2018-ci ildə Xəzər dənizinin hüquqi statusu haqqında Konvensiyanın imzalanmasından sonra Xəzər regionunun iqtisadi inkişafı məsələsinin daha da aktuallaşdığını vurğulayıb. Xəzər İqtisadi Forumu həmin kontekstdə böyük əhəmiyyət kəsb edir. Forum ticarət, nəqliyyat, investisiya və turizm sahələrində əməkdaşlığa əlavə təkan verəcək. Bu baxımdan forum çərçivəsində Xəzər İnnovasiya Texnologiyaları Sərgisinin keçirilməsi də mühüm hadisədir. Çünki "...belə sərgilərin keçirilməsi Xəzəryanı ölkələrin biznes dairələri arasında qarşılıqlı iqtisadi əlaqələrin genişlənməsinə və regionda informasiya kontentinin yaxşılaşmasına şərait yaradacaq, sahibkarlar arasında bilavasitə görüşlərin keçirilməsi isə regionun ümumən firavanlaşması işində mühüm rol oynayacaq".

Novruz Məmmədov tədbir iştirakçılarının diqqətinə mühüm bir məqamı da çatdırıb. Baş Nazir Azərbaycanın Xəzəryanı dövlətlərin də daxil olduğu proqramların, müxtəlif xarakterli transmilli layihələrin, logistik xidmətlərin həyata keçirilməsində fəal iştirak etdiyini qeyd edib. Konkret olaraq, "2019-cu ilin birinci yarısında Xəzəryanı dövlətlərlə Azərbaycanın ticarət dövriyyəsi əvvəlki ilin müvafiq göstəriciləri ilə müqayisədə 28 faizdən çox artıb. Eyni dövrdə ölkəmizin xarici ticarət dövriyyəsində Xəzəryanı dövlətlərin payı 11 faizdən çox olub".

Bu xüsusda Novruz Məmmədov beynəlxalq və regional nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafının təmin edilməsinin region iqtisadiyyatının effektivliyinin artırılmasında mühüm rol oynadığını da ifadə edib. O cümlədən "nəqliyyat, infrastruktur və logistika sahələrində birgə layihələr dövlətlərimizin iqtisadi imkanlarını genişləndirir, onların əhəmiyyətini artırır".

Azərbaycan "Şərq-Qərb" və "Şimal-Cənub" beynəlxalq layihələrinin həyata keçirilməsi çərçivəsində çox fəal əməkdaşlıq edir. Məsələn, "2018-ci ildə "Şərq-Qərb" marşrutu üzrə ölkəmizin ərazisindən keçməklə, ümumi çəkisi 9 milyon tondan çox olan tranzit yüklər daşınıb. Qeyri-neft məhsullarının tranzitində daha güclü artım müşahidə olunub. Bu artım 49 faizə bərabərdir. "Şimal-Cənub" marşrutu üzrə yüklərin tranzitinin həcmində 8 dəfə artım qeydə alınıb. Bu rəqəmlər bir daha göstərir ki, tranzit yolların genişlənməsi davam edir, ticarət dövriyyəsi artır, bu da son nəticədə bütövlükdə regionun firavanlaşmasına doğru aparır".

Beləliklə, Xəzər İqtisadi Forumu çox ciddi əhəmiyyəti olan əməkdaşlıq formatıdır. Və Azərbaycan bu kimi addımlara yüksək qiymət verir. Eyni zamanda, ölkə rəhbərliyi həmin istiqamətdə fəal addımlar atır, qarşılıqlı hörmətə və etimada əsaslanan hər bir əməkdaşlıq formatına tam açıqdır. Bu kontekstdə Azərbaycanın kifayət qədər təcrübəsi və hazırlığı mövcuddur. Baş Nazir Novruz Məmmədovun Birinci Xəzər İqtisadi Forumundakı çıxışı da bunu təsdiq edən faktlardandır.

Newtimes.az

 
  • Oxunub:  2280  |  
  • Tarix:  16-08-2019  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva “Əsrin müqaviləsi”nin 25 illiyi ilə əlaqədar İnstaqram səhifəsində paylaşım edib

23 Sentyabr 22:07
Bakıda Səudiyyə Ərəbistanının milli bayramı qeyd edilib
23 Sentyabr 21:41
Filarmoniyada keçirilən növbəti konsert Üzeyir Hacıbəylinin xatirəsinə həsr olunub
23 Sentyabr 21:38
Soçidə QDİƏT Parlament Məclisinin komitə iclası keçiriləcək
23 Sentyabr 21:36
Piter Tims: IAEA 2019 ekspertlərin bir yerdə müzakirələr aparmasına gözəl şərait yaradır
23 Sentyabr 21:30
Pakistan Ermənistan silahlı qüvvələrinin Dağlıq Qarabağdan dərhal geri çəkilməsini tələb edir
23 Sentyabr 20:37
Berlin Humboldt Universitetində Nəsiminin 650 illik yubileyinə həsr olunmuş elmi-praktiki konfrans keçirilib
23 Sentyabr 20:33
Nyu-Yorkda Azərbaycan və Niderland Xarici İşlər nazirlərinin görüşü olub
23 Sentyabr 20:30
Azərbaycan BMT-nin Dayanıqlı İnkişaf naminə Genişzolaqlı Komissiyasının illik iclasında təmsil edilib
23 Sentyabr 20:15
Nazirlər Kabinetinin növbəti iclası keçirilib
23 Sentyabr 20:12
Azərbaycan Texniki Universitetinin rektoru birinci kurs tələbələri ilə görüşüb
23 Sentyabr 20:09
Azərbaycan-Argentina münasibətlərinə dair müzakirələr aparılıb
23 Sentyabr 20:05
Azərbaycan və Rusiya gəncləri Sankt-Peterburqda bir araya gəldilər
23 Sentyabr 20:02
ADU-da Ülvi Bünyadzadənin xatirəsi anılıb
23 Sentyabr 20:01
Rusiya Federasiya Şurası Xəzərin Hüquqi Statusu haqqında Konvensiyanın ratifikasiyasını sentyabrın 25-də müzakirə edəcək
23 Sentyabr 19:59
İstanbulda Mübariz İbrahimovun adını daşıyan məktəbə dərsliklər paylanılıb
23 Sentyabr 19:55
Cəmşid Naxçıvanski Muzeyi istifadəyə verilib
23 Sentyabr 19:53
Azərbaycan Milli Məclisinin Sədri Nur-Sultanda Naxçıvan Sazişinin 10 illiyi ilə bağlı keçirilən dəyirmi masada iştirak edib
23 Sentyabr 17:52
Tərtərdə qanvermə aksiyası keçirilib
23 Sentyabr 17:41
Vüqar Rəhimzadə: "Əsrin müqaviləsi" Azərbaycana yeni dostlar, tərəfdaşlar qazandırdı
23 Sentyabr 17:38
Naqif Həmzəyev gənc partiya fəalları ilə görüşüb
23 Sentyabr 17:29
Erməni deputatlar QDİƏT PA Komitəsinin iclasında tək qaldıqlarını etiraf ediblər
23 Sentyabr 17:18
Bakıda “Dinşünaslıq ekspertizası: hüquq və təcrübə” mövzusunda konfrans keçirilib
23 Sentyabr 17:12
Azərbaycan nümayəndə heyəti “Avro 2020”də fan-zonaların təşkilinə dair kreativ seminarda iştirak edib
23 Sentyabr 17:07
Muxtar respublika üzrə sərnişindaşıma fəaliyyəti göstərən nəqliyyat vasitələri texniki baxışdan keçirilir
23 Sentyabr 16:46
Əmanətlərin tam sığortalanması sisteminin kənarlaşdırılması mexanizmlərinin hazırlanmasına dair seminar keçirilib
23 Sentyabr 16:43
Bakıda kütləvi futbol həftəsi festivalı keçiriləcək
23 Sentyabr 16:41
Quba–Qusar–Alpay–Kürkün–Susay avtomobil yolunun tikintisinə 13,4 milyon manat ayrılıb – SƏRƏNCAM
23 Sentyabr 16:35
“Azərsu” ASC-nin rəhbərliyi bölgələrdə vətəndaşları qəbul edib
23 Sentyabr 16:23
Belçikada “Bir gün avtomobilsiz” aksiyası həyata keçirilib
23 Sentyabr 16:16
Hakimliyə namizədlərlə yazılı imtahan keçiriləcəkdir
23 Sentyabr 16:13
Səhiyyə Nazirliyi: Azərbaycanda kəskin respirator virus infeksiyaları və qriplə bağlı epidemioloji vəziyyət sabitdir
23 Sentyabr 16:00
CAR-da keçirilən dünya rəqs müsabiqəsində həmyerlimizin rəhbərlik etdiyi qrup qalib gəlib
23 Sentyabr 15:38
Sevinc Fətəliyeva: Neftdən gələn gəlirlərdən səmərəli istifadə olunması nəticəsində Azərbaycan qüdrətli çevrilib
23 Sentyabr 15:35
Sahibə Qafarova: Azərbaycan dinamik inkişaf yolunda əmin addımlarla irəliləyir
23 Sentyabr 15:28
Rauf Əliyev: Bədii Gimnastika üzrə Bakıda keçirilən 37-ci Dünya çempionatı uğurla başa çatdı
23 Sentyabr 15:22
Nazir İnam Kərimov Ağdaşda vətəndaşları qəbul edəcək
23 Sentyabr 15:15
Anjelinanın təhsil məsələsi öz həllini tapdı
23 Sentyabr 15:13
Özbəkistan nazirinə Azərbaycanın diplomatik xidmət orqanlarının 100 illiyi medalı təqdim edilib
23 Sentyabr 15:10
Gimnastımız Mixail Malkin Rusiyada dünya kuboku yarışlarında qızıl medal qazanıb
23 Sentyabr 15:06
Əlilliyi olan şəxslərin Mərkəzləşdirilmiş Elektron İnformasiya Bazası yaradılır
23 Sentyabr 14:45
Həştərxanda V Xəzər Mediaforumu açılacaq
23 Sentyabr 14:39
Milli Məclisdə Ələt azad iqtisadi zonası haqqında qanunda dəyişikliklə bağlı müzakirələr aparılıb
23 Sentyabr 14:32
Peyşns Aqommoh: Bakıda keçirilən IAEA 2019 möhtəşəm təşkilatçılığı ilə seçilir
23 Sentyabr 14:22
Deputat: Azərbaycan Prezidentinin sosial sahə ilə bağlı inqilabi qərarları hər bir vətəndaşın rifahını təmin edir
23 Sentyabr 13:57
Rendi Bennet: Bakı konfransı IAEA-nın Azərbaycanda təhsilin qiymətləndirilmə sistemi ilə yaxından tanış olmasına kömək edir
23 Sentyabr 13:45
Cahangir Novruzova “Xalq artisti” fəxri adı təqdim olunub
23 Sentyabr 13:34
Muxtar respublikada payız suvarma mövsümünə hazırlıq görülür
23 Sentyabr 13:25
Ümumdünya Təmizlik Günü münasibətilə Pirşağı çimərliyində sahilyanı təmizlik aksiyası keçirilib
23 Sentyabr 13:21
Gökçən Acar: Ulu öndər Heydər Əliyevin dediyi kimi, biz fəxr edirik ki, azərbaycanlıyıq
23 Sentyabr 12:55
Ədəbiyyat İnstitutunda Hindistan günü keçirilib
23 Sentyabr 12:53
Milli Televiziya və Radio Şurasında Azərbaycanın iri kabel şəbəkə operatorlarının rəhbərləri ilə görüş olub
23 Sentyabr 12:41
Avstraliya Azərbaycanlıları Assosiasiyası deputat Con Aleksandrdan insan hüquqlarına hörmətlə yanaşmağı tələb edib
23 Sentyabr 12:27
“ABAD” 3 yaşını qeyd edir
23 Sentyabr 12:20
Beynəlxalq Valyuta Fondu Azərbaycandakı islahatları müsbət qiymətləndirir
23 Sentyabr 12:16
Los-Anceles səmalarında və küçələrində Qarabağ həqiqətləri
23 Sentyabr 12:12
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Təhsilin Qiymətləndirilməsi üzrə Beynəlxalq Assosiasiyanın 45-ci illik konfransının iştirakçılarına müraciət ünvanlayıb
23 Sentyabr 12:07
Azərbaycana payız gəldi...
23 Sentyabr 12:06
19 ölkədən olan alimlər Arktikada il ərzində iqlim proseslərini öyrənəcəklər
23 Sentyabr 12:03
Bağdad Amreyev: Macarıstanın Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fonduna üzv olmaq müraciətini yüksək dəyərləndirdik
23 Sentyabr 11:54
Binəqədi, Yasamal, Nizami və Səbail rayonlarındakı binalarda səyyar qeydiyyat xidmətləri göstəriləcək
23 Sentyabr 11:44
Bakı Nəqliyyat Agentliyi: Paytaxtda 7 kilometrlik velosiped yolu layihələndirilib
23 Sentyabr 11:29
Azərbaycan Turizm Bürosu Çinin ən böyük onlayn turizm platformaları ilə əməkdaşlığa dair memorandum imzalayıb
23 Sentyabr 11:12
Beynəlxalq elmi konfransın iştirakçıları Heydər məscidini və “İçərişəhər” Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğunu ziyarət ediblər
23 Sentyabr 10:44
Sinxua: Çin və Azərbaycan əməkdaşlığın möhkəmləndiriləcəyini vəd edirlər
23 Sentyabr 10:37
Naxçıvan Muxtar Respublikası Daxili İşlər Nazirliyində qarşıya qoyulan vəzifələr müzakirə olunub
23 Sentyabr 09:58
Necdet Ünüvar: Bu medalın təsis olunması və bizlərə təqdim edilməsi üçün Prezident İlham Əliyeva minnətdarlığımı bildirirəm
23 Sentyabr 09:48
Məleykə Abbaszadə: Qiymətləndirmə sahəsində islahatlar aparılması əsas müzakirə mövzularındandır
23 Sentyabr 09:36
Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri sutka ərzində atəşkəs rejimini 22 dəfə pozub
23 Sentyabr 09:35
Bakıda IAEA 2019 beynəlxalq konfransının açılış mərasimi keçirilir
23 Sentyabr 09:28
Nadir Vəkiloğlu: Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi münasibətilə təsis olunan medalın mənə təqdim olunması çox qürurvericidir

Video

 

Müsahibə

 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30
HAVA HAQQINDA
Bakı
gündüz+20 +24
gecə+13 +15