Ana səhifə »  Sosial »  “Dəyişikliklərin idarə olunması və dövlət idarəçiliyi” dərsliyi idarəetmənin elmi-nəzəri əsaslarının öyrənilməsi üçün mötəbər mənbədir
A+   Yenilə  A-
“Dəyişikliklərin idarə olunması və dövlət idarəçiliyi” dərsliyi idarəetmənin elmi-nəzəri əsaslarının öyrənilməsi üçün mötəbər mənbədir

Müasir dövrdə idarəetmənin təşkili və əsaslarının öyrənilməsi sosial elmlərin mühüm tədqiqat obyekti qismində çıxış etməkdədir. Ümumiyyətlə, idarəetmə anlayışı özündə müxtəlif institusional məfhumları və səviyyələri ehtiva edir. İdarəetmənin səmərəliliyi isə çoxkomponentli olmaq etibarilə sistemli prosesin qanunauyğun nəticəsi kimi çıxış edir. Hər bir sahə və ya sektorda idarəetmə prosesinin səmərəli təşkil edilməsi üçün ilk növbədə onun elmi-nəzəri əsaslarının düzgün müəyyənləşdirilməsi lazımdır. Lokal və ya qlobal səviyyəli olmasından asılı olmayaraq, idarəetmənin elmi-nəzəri və konseptual əsaslarının düzgün müəyyənləşdirilməsi üçün fundamental araşdırmalar, analitik materiallar ortaya çıxarmaq mühüm əhəmiyyətə malikdir. Bu nöqteyi-nəzərdən, müxtəlif sahələrdə idarəetmə ilə bağlı əsaslı tədqiqatlar aparan araşdırmaçı-alimlərin əsərləri faydalı elmi-nəzəri baza kimi çıxış edir.
Bu gün siyasi, iqtisadi, mədəni, hərbi, sosial və digər sahələrdə idarəetmə ilə bağlı müxtəlif xarakterli əsərlər işıq üzü görməkdədir. Bu əsərlərdə müxtəlif cəmiyyət və dövlətlərin idarəetmə təcrübəsinin və modellərinin öyrənilməsi ilə yanaşı, konkret elmi-praktik, nəzəri-metodoloji tövsiyə və təkliflər yer alır ki, bütün bunlar konkret idarəetmə nümunəsi kontekstində strateji əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan Respublikasında da müxtəlif sahələrdə idarəetmənin təşkili ilə bağlı elmi-nəzəri və analitik-empirik tədqiqatlar ortaya qoyulur. Bu baxımdan, Ziyafət Həbibova və Məftunə Abdullayevanın həmmüəllifliyi ilə işıq üzü görən “Dəyişikliklərin idarə olunması və dövlət idarəçiliyi” adlı dərslik fundamental elmi-nəzəri mənbə kimi dəyərləndirilə bilər. Dərslikdə son illər dövlət idarəçiliyində yeni tendensiya olan dəyişikliklər və onların idarə edilməsi qanunauyğunluqları nəzəri-konseptual olaraq öz əksini tapıb. Eyni zamanda, müasir dövrdə dünya dövlətlərinin idarəetmə sistemindəki dəyişikliklərin hansı səbəblərdən qaynaqlandığı araşdırılaraq dəyişikliklərin idarə edilməsi AKİT (Avropa Keyfiyyətli İdarəetmənin Təməlləri) modeli əsasında işlənib, onun nəzəri və tətbiqi sahələrində öz təsdiqini tapan sxem və layihələrlə izah edilib.
Dərsliyin “Dövlət və dövlət idarəçiliyi: tarix və müasir paradiqmalar” adlı birinci bölməsində dövlət idarəetmə institutu kimi xarakterizə edilib, hüquqi dövlətə dair konsepsiyalar, onun siyasi mahiyyəti və demokratik əsaslarından bəhs olunub, dövlət və vətəndaş cəmiyyətinin qarşılıqlı münasibəti diqqətə çatdırılıb. Qeyd edilib ki, hüquqi dövlət vətəndaş cəmiyyətinin rəsmi ifadəsidir, onun siyasi varlığının inikasıdır. Həmin bölmənin ikinci fəslində “dövlət idarəçiliyi və müasir problemlər” məsələsi elmi-nəzəri və analitik-empirik tədqiqat obyektinə çevrilib. Bu fəsildə həmçinin dövlət idarəçiliyi məsələsinə müxtəlif yanaşmalardan bəhs edilib, siyasi bürokratiya və klassik tipli bürokratiyanın müqayisəli xarakteristikası verilib. Müəlliflər dövlət orqanları arasında qarşılıqlı əlaqələrin təkmilləşdirilməsi məsələsinə də ayrıca nəzər salıblar. Ötən əsrin 80-ci illərinin əvvəllərində dövlətlə özəl sektor arasında xüsusi münasibətlərin xarakterizə edilməsi üçün dövriyyəyə buraxılan “dövlət-özəl tərəfdaşlığı” anlayışı da (Public-Private Partnership) dərslikdə yer alan məsələlər sırasındadır. Müəlliflər qeyd edirlər ki, dövlət-özəl tərəfdaşlığı iki mənada başa düşülür. Nəzəri kontekstdə bu, dövlət və biznesin müqavilə formasında münasibətlər sistemidir ki, ondan milli, beynəlxalq, regional, şəhər, bələdiyyə, iqtisadi və sosial inkişafda planlaşdırmanın aləti kimi geniş istifadə edilir. Praktiki nöqteyi-nəzərdən bu, müxtəlif dövlət orqanları və biznes sektorunun reallaşdırdığı konkret layihələrdir.
Dərslikdə dövlət idarəçiliyində keyfiyyətin qiymətləndirilməsi məsələsinə dair elmi-nəzəri və konseptual məsələlər öz əksini tapıb. Qeyd edilib ki, keyfiyyətli idarəetmə probleminin məzmunundan asılı olaraq dövlət idarəçiliyinin səmərəliliyinin qiymətləndirilməsi, dövlət və onun institutlarının müxtəlif xüsusiyyətlərinin dəyərləndirilməsi üçün dövlətin özünün müəyyən idarəetmə orqanlarından, hökumət idarələrindən istifadə olunur. Dövlət idarəetməsinin müxtəlif parametrlərini əks etdirən xüsusiyyətlər 6 indeksdən ibarətdir. Buraya səs və hesabatlılıq indeksi; siyasi sabitlik və zorakılıq indeksi; dövlət idarəçiliyinin keyfiyyəti və hökumətin effektivliyi indeksi; qanunvericilik keyfiyyəti indeksi; qanunun aliliyi indeksi; korrupsiyaya qarşı mübarizə indeksi daxildir. Bu fəsildə həmçinin dövlət idarəçiliyində motivasiya məsələsindən bəhs edilib. A.Maslounun “Tələbatların iyerarxiyası”, M.Klellandın “Tələbat nəzəriyyəsi”, F.Hersberqin “İkiamilli nəzəriyyə”, V.Vrumun “Gözləmə nəzəriyyəsi” və digər bir sıra nəzəriyyələr əsasında dövlət idarəçiliyində motivasiyanın rolu və təsirinin əhəmiyyətinə nəzər yetirilib.
“Dəyişikliklərin idarə olunması və dövlət idarəçiliyi” adlı dərsliyin “Dövlət idarəçiliyi və informasiya” adlı üçüncü fəslində isə elektron hökumətin idarəçilikdə roluna toxunulub. Bildirilib ki, elektron hökumət ənənəvi hökumətin tamamlayıcısı və ya analoqu deyil, o, dövlət qulluqçularının və vətəndaşların dövlət xidmətlərinə müraciətinin səmərəliliyini artırmaq üçün yeni qarşılıqlı təsir imkanlarını müəyyənləşdirən siyasi institutlaşma formasıdır. Dövlət idarəçilik sistemində elektron hökumətin yaradılması sənədlərin təhlil və idarə olunması, onların emalı prosesləri ilə bağlı dövlət tərəfindən genişmiqyaslı vəzifələrin həllini həyata keçirən dövlət idarəetmə sisteminin qurulmasını nəzərdə tutur. Bu fəsildə həmçinin “informasiya dövləti” anlayışından istifadə edilib və onun mahiyyəti geniş izah edilib. Qeyd olunub ki, dövlət idarəçiliyində informasiya paradiqması yeni tip hakimiyyət strukturu kimi informasiya dövlətinin formalaşdırılmasını nəzərdə tutur. İnformasiya paradiqması idarəetmə strukturlarının təşkilində şəbəkə prinsipinin tətbiqi və idarəetmə problemlərinin təhlili üçün alət olaraq yumşaq düşüncə tələb edir. Müasir informasiya dövləti canlı orqanizm modeli əsasında təşkil olunmalıdır, burada biliklər və informasiya inkişafın aparıcı faktoruna çevrilir.
Dərsliyin ikinci bölməsi “Dəyişikliklərin idarə edilməsi” adlanır. Burada dəyişikliklərin idarə edilməsinin xarakteristikası, inzibati sahələrdə dəyişikliklər və onların idarə edilməsi, sosiumun dəyişiklikləri dərketmə prosesi, dəyişiklikləri idarəetmənin davamlılığı, dəyişiklik metodlarının inkişaf ardıcıllığı kimi məsələlər tədqiqat obyektinə çevrilib. Dəyişikliklərin idarə olunmasında lider faktoruna toxunan müəlliflər siyasi liderliyi şərtləndirən amillər və siyasi situasiya məsələsinə toxunaraq bu barədə müxtəlif nəzəriyyələrə nəzər salıblar. Dəyişiklik prosesində liderin rolunun sistemli təhlilinin aparıldığı dərslikdə sosiologiya, psixologiya və politologiyada liderlərin təsnifatı diqqətə çatdırılıb, dəyişikliklər prosesində liderin funksiyalarından bəhs edilib.
Dərslikdə həmçinin dəyişikliklər prosesində siyasi reklamın mühüm rola malik olduğu diqqətə çatdırılıb, onun strukturu və mərhələlərindən, siyasi reklamın texnologiyasından geniş bəhs olunub. İdarəetmə prosesində dəyişikliyə siyasi təsir üsulları məsələsində isə siyasi intriqa, şantaj, təxribat və psixoloji müharibə kimi amillər diqqətə çatdırılıb. Eyni zamanda, siyasi imic anlayışına, idarəetmə obrazının əsas parametrlərinə müxtəlif elmi-nəzəri və konseptual yanaşmalar əks olunub. Dəyişikliklərin idarə edilməsində təmsilçilik məsələsindən bəhs edən müəlliflər bu kontekstdə dəyişikliyin təsir etdiyi sahələr, maraqlı tərəflərin rəyləri və mənafe qruplarının iradları, rəhbər heyətin fikir və düşüncələri kimi problemləri əhatə edən məqamlara xüsusi yer veriblər. Dərslikdə, eyni zamanda, dəyişikliklərin idarə olunması modeli, bu prosesdə vizyon və sosial münasibət faktorları, dəyişikliyə müqavimət kimi məsələlərdən bəhs edilib.
Dəyişikliklərin idarə olunmasının sxemlərlə izahının verilməsi dərsliyin əsas yeniliklərindən biridir. Dərsliyin əsas məziyyətlərindən biri də onun AKİT modelinə uyğun şəkildə və AKİT-in öz təsdiqini tapmış idarəetmə nəzəri formulu əsasında hazırlanmasıdır.
Bütövlükdə, dərslik idarəetmə sahəsi ilə bağlı təhsil alan bakalavr və magistrlər, fasiləsiz təhsilə cəlb olunan dövlət qulluqçuları, həmçinin dövlət idarəetmə nəzəriyyəsinin elmi əsasları ilə maraqlanan geniş oxucu kütləsi üçün nəzərdə tutulub. Əminliklə söyləmək olar ki, “Dəyişikliklərin idarə olunması və dövlət idarəçiliyi” dərsliyi idarəetmənin elmi-nəzəri əsaslarının öyrənilməsi üçün mötəbər mənbədir.
Hikmət BABAOĞLU

 
  • Oxunub:  2520  |  
  • Tarix:  13-03-2019  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
Azərbaycanın liderliyi ilə regionda şaxələndirilmiş enerji və nəqliyyat dəhlizləri yaradılıb

18 Aprel 21:24
Beynəlxalq Abidələr və Tarixi Yerlər Günü qeyd olunub
18 Aprel 21:21
Azərbaycanla Belarus arasında idxal-ixrac əməliyyatlarının həcmi 70 milyon dollara çatıb
18 Aprel 21:19
Formula 1 Azərbaycan Qran-Pri yarışı ilə əlaqədar Daxili Qoşunların şəxsi heyətinin hazırlığı yoxlanılıb
18 Aprel 21:17
Azərbaycandan Qətərə bir sıra məhsulların ixracına dair razılıq əldə olunub
18 Aprel 21:14
Dövlət İdarəçilik Akademiyası Türkiyə ilə əməkdaşlıq əlaqələrini genişləndirir
18 Aprel 21:05
Ali Məhkəmənin sədri Sumqayıtda vətəndaşları qəbul edib
18 Aprel 21:00
Dariqa Nazarbayeva: Azərbaycanın və Qazaxıstanın parlamentləri arasında möhkəm əlaqələr mövcuddur
18 Aprel 20:50
Beynəlxalq Abidələr və Tarixi Yerlər Günü münasibətilə Nəsimi rayonunda tədbir keçirilib
18 Aprel 20:47
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycanda minimum əməkhaqqı, minimum pensiya bundan sonra da qaldırılacaq
18 Aprel 20:39
Cocuq Mərcanlı kəndində şagirdlərə Azərbaycanın ekoloji vəziyyəti haqqında məlumat verilib
18 Aprel 20:37
Milli Məclisin deputatları 49 nömrəli “İntellekt” məktəb-liseyində olublar
18 Aprel 20:33
Toxumçuluq ərzaq təhlükəsizliyinin təmin olunmasının əsas prioritet istiqamətlərindəndir
18 Aprel 20:30
Yol polisi: Formula 1 Azərbaycan Qran-Prisi ilə əlaqədar bir sıra zəruri tədbirlər həyata keçirilir
18 Aprel 20:26
Sankt-Peterburqda MDB Parlamentlərarası Assambleyası Şurasının iclası keçirilib
18 Aprel 20:01
Mədəniyyət nazirinin birinci müavini Budapeştdə Nəsimiyə həs olunacaq tədbirlərdə iştirak edəcək
18 Aprel 19:58
Bakı Dövlət Universitetində SOCAR istiqrazları və “İqtisadiyyat 2.0” mövzusunda konfrans keçirilib
18 Aprel 19:53
Naxçıvan Hərbi Qarnizonunun Təlim-Tədris Mərkəzində komanda-qərargah təlimləri keçirilir
18 Aprel 19:47
Milli Məclisin deputatları Ukraynada seçkiləri müşahidə edəcəklər
18 Aprel 17:57
Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu Ağcabədidə abituriyent və tələbələrlə görüş keçirib
18 Aprel 17:56
Mir Cəlal Paşayevin “Bir gəncin manifesti” əsəri gürcü dilinə tərcümə olunub
18 Aprel 17:54
XV Avropa Gənclər Olimpiya Festivalının komanda idman növlərinin qrupları bəlli olub
18 Aprel 17:53
Mayda Ankarada Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu ilə sərnişindaşımaya dair müzakirələr aparılacaq
18 Aprel 17:50
"The Seoul Times" qəzeti Azərbaycan əhalisinin sayının 10 milyona çatmasından yazır
18 Aprel 17:30
Dilarə Cəbrayılova: Bu gün ölkəmizdə islahatlar dalğası bütün sahələri əhatə edir
18 Aprel 17:14
ADU-da “Heydər Əliyev və jurnalistikamız” mövzusunda tədbir keçirilib
18 Aprel 17:08
“Dünya dini liderlərinin II Bakı sammiti” ilə əlaqədar yaradılmış Təşkilat Komitəsinin ilk iclası keçirilib
18 Aprel 17:04
Tahir Süleymanov: Azərbaycanın onilliklərə bərabər inanılmaz bir inkişaf yolu keçməsi Prezident İlham Əliyevin əzmkar fəaliyyətinin nəticəsidir
18 Aprel 16:47
Sergey Lavrov ATƏT-in baş katibi ilə Qarabağ münaqişəsini müzakirə edəcək
18 Aprel 16:33
Prezident İlham Əliyev İranın sənaye, mədən və ticarət nazirinin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib
18 Aprel 16:28
Ermənistan parlamentində qarşıdurma baş verib
18 Aprel 16:25
Əli Hüseynli: Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində terrorçu qruplaşmalar yaradılır
18 Aprel 16:21
“İrəli” İctimai Birliyinin “Gənclər kuboku: Aprel zəfəri” layihəsi davam edir
18 Aprel 16:09
Hesablama Palatasının nümayəndə heyəti beynəlxalq müzakirələrdə iştirak edir
18 Aprel 16:06
Elmira Axundova: Əminəm ki, Ulu Öndərimizlə bağlı əsərlərim Türkiyədə bütün azərbaycansevər oxucuların qəlbini oxşayacaq
18 Aprel 15:49
Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbinin rəisi Türkiyədə bir sıra görüşlərdə iştirak edib
18 Aprel 15:48
Elmar Məmmədyarov: Brüssel sammiti "Şərq tərəfdaşlığı" tarixində yeni bir səhifə olacaq
18 Aprel 15:44
Prezident İlham Əliyev Bakının Qaraçuxur qəsəbəsində yenidən qurulan Neftçilər parkında yaradılan şəraitlə tanış olub
18 Aprel 15:38
Xorvatiyalı nazir Bakıya səfər edəcək
18 Aprel 15:37
Azər Badamov: Azərbaycan güclü iqtisadiyyata malik olan ölkədir
18 Aprel 15:08
NATO-nun Beynəlxalq Hərbi Qərargahının baş direktoru Hərbi Akademiyada olub
18 Aprel 15:02
“Tibbi Ərazi Bölmələrinin İdarəetmə Birliyi”nin tabeliyindəki tibb müəssisələrinin siyahısı təsdiq edilib
18 Aprel 14:53
Çexiyada Şərq Tərəfdaşlığı Proqramının 10 illiyinə həsr olunmuş tədbir keçirilib
18 Aprel 14:36
Azərbaycanla Ukraynanın ticarət dövriyyəsi 142 milyon dolları ötüb
18 Aprel 14:35
Gəncə Dövlət Universiteti ilə Mədəniyyət üzrə Elmi-Metodiki və İxtisasartırma Mərkəzi arasında memorandum imzalanıb
18 Aprel 14:30
Akademik İqrar Əliyevin anadan olmasının 95 illiyi qeyd edilib
18 Aprel 14:28
Son üç ayda Azərbaycana dünyanın 157 ölkəsindən 6 yüz mindən çox ziyarətçi gəlib
18 Aprel 14:21
Vəkillər Kollegiyası Prezidentin Fərmanından irəli gələn məsələlərlə bağlı genişmiqyaslı işlər həyata keçirəcək
18 Aprel 14:18
Amerikalı mütəxəssis tələbələri narkomaniyanın təhlükəli fəsadları barədə məlumatlandırıb
18 Aprel 14:10
Bakıda “Sağlamlıq və xoşbəxtlik” devizi altında növbəti yarışlara start verilib
18 Aprel 14:07
ABŞ-ın Vaşinqton ştatının ən böyük vilayətində Azərbaycanla bağlı təqdimat keçirilib
18 Aprel 14:03
Korrupsiyaya qarşı mübarizə sahəsində beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq uğurla davam etdirilir
18 Aprel 14:00
Bəstəkarlar İttifaqında dahi şair və mütəfəkkir Nəsiminin yaradıcılığına həsr olunan məruzələr dinlənilib
18 Aprel 13:59
Gənclər və idman naziri Biləsuvarda vətəndaşları qəbul edib
18 Aprel 13:56
AQTA ilə Türkiyə Kənd Təsərrüfatı Müəssisələrinin Baş İdarəsi arasında əməkdaşlıq perspektivləri müzakirə olunub
18 Aprel 13:51
Cari ildə ölkədən 7,7 milyon tonadək neft ixrac edilib
18 Aprel 13:49
Orxan Məmmədov: Kiçik və orta sahibkarlıq subyektlərinin fəaliyyətinin dəstəklənməsi prioritet məsələdir
18 Aprel 13:39
Mavritaniya qəzetlərində Azərbaycanın 10 milyonuncu vətəndaşının dünyaya gəlişi ilə bağlı məqalə dərc edilib
18 Aprel 13:33
Dövlət qulluqçularının peşə bayramı gününün qeyd edilməsi ilə bağlı tədbirlər planı təsdiqlənib
18 Aprel 12:33
Azərbaycan ilə Pakistan arasında müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi yolları müzakirə edilib
18 Aprel 12:27
Ukraynanın dövlət agentliyi AZƏRTAC-ın xüsusi müxbirinin Prezident İlham Əliyevin uğurlu siyasəti barədə məqaləsini yayıb
18 Aprel 12:23
BMT və Vəkillər Kollegiyası vəkillər üçün seminar keçirir
18 Aprel 12:09
Azərbaycan pambıq lifi və ipliyinin ixracını artırıb
18 Aprel 12:00
Məhkəmə-hüquq sistemində islahatların dərinləşdirilməsinin elmi-nəzəri təhlilinə dair dəyirmi masa keçirilir
18 Aprel 11:57
Azərbaycan səfiri etimadnaməsinin surətini Portuqaliya Xarici İşlər Nazirliyinin baş katibinə təqdim edib
18 Aprel 11:45
Qusar və Xaçmaz rayonları ərazisində sərhəd mühafizə orqanlarının xidməti-döyüş fəaliyyəti yoxlanılıb
18 Aprel 11:41
Bakı Dövlət Universitetinin nəzdində tibb fakültəsinin yaradılmasının 100 illik yubileyinə həsr olunan konfrans keçirilib
18 Aprel 11:32
Azərbaycan Turizm Assosiasiyası turizm kursları təşkil edəcək
18 Aprel 11:27
Çində nəşr olunan “Lookwe” jurnalının aprel buraxılışı Azərbaycana həsr olunub
18 Aprel 11:21
Raket və artilleriya bölmələri döyüş atışlarını yerinə yetirib
18 Aprel 11:12
Ötən gün 24 cinayətin üstü “isti izlər”lə açılıb

Video

 

Müsahibə

 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30
HAVA HAQQINDA
Bakı
gündüz+12 +15
gecə+9 +11