Geofit bitkilərin populyasiyası sürətlə azalır
10.07.2026 [20:41]
Azərbaycan Respublikasının “Qırmızı Kitabı”na düşən nadir bitkilər təhlükə altındadır; geofit növlərin populyasiyası sürətlə azalır.
Bu barədə AZƏRTAC-a müsahibəsində Elm və Təhsil Nazirliyi Botanika İnstitutunun direktoru vəzifəsini icra edən professor Səyyarə İbadullayeva deyib.
Professor qeyd edib ki, son illər Azərbaycanda bəzi nadir və qiymətli bitki növlərinin populyasiyasında ciddi azalma müşahidə olunur. Xüsusilə geofit bitkilərin nəzarətsiz toplanması onların təbii yayılma arealının daralmasına və gələcəkdə tamamilə yox olma təhlükəsinin yaranmasına səbəb olur.
Botanika sahəsində aparılan müşahidələr göstərir ki, erkən yazda toplanaraq bazarlarda satılan bir sıra geofit bitkilər insanların yüksək marağı səbəbindən təbiətdə əvvəlki qədər geniş yayılmır. Bu növlər arasında Puşkiniya (el arasında “ələyəz” kimi tanınır) xüsusi yer tutur. Həm dekorativ görünüşü, həm də qida məqsədilə istifadə olunması onun həddindən artıq yığılmasına gətirib çıxarır.
Mütəxəssis bildirir ki, təhlükə altında olan növlərdən biri də “Rheum ribes” (uşqun) bitkisidir. Bu nadir növ əsasən Naxçıvan Muxtar Respublikasının yüksək dağlıq ərazilərində yayılıb. Yaz aylarında bitkinin cavan zoğlarının qida məqsədilə kütləvi şəkildə toplanması onun çiçəkləmə və toxumvermə prosesini pozur. Nəticədə bitki öz təbii çoxalma imkanlarını itirir və populyasiyası ildən-ilə azalır.
Alim vurğulayıb ki, bitki ehtiyatlarından səmərəli istifadə edilməsi üçün hər növün bioloji xüsusiyyətləri nəzərə alınmalıdır. Bəzi yabanı meyvələrin müəyyən hissəsinin toplanmasına icazə verilsə də, nadir və məhdud yayılmış bitkilərin yalnız çox kiçik hissəsinin yığılması məqsədəuyğundur. Əks halda həmin növlərin bərpası çətinləşir və biomüxtəlifliyə ciddi zərər dəyir.
Müsahibimizin sözlərinə görə, təbiətdən bitki toplayan şəxslər toplama qaydaları, növlərin mühafizə statusu və onların bərpası ilə bağlı məlumatları əvvəlcədən araşdırmalıdırlar. Bu məlumatlar elmi məqalələrdə, elektron resurslarda və botanika tədqiqatlarında geniş şəkildə əks olunub. Nadir bitkilərin qorunması yalnız dövlət qurumlarının deyil, həm də cəmiyyətin ümumi məsuliyyətidir. Təbiət sərvətlərindən istifadə zamanı ekoloji məsuliyyətin artırılması və maarifləndirmə işlərinin gücləndirilməsi geofit bitkilərin və digər nadir flora növlərinin gələcək nəsillər üçün qorunub saxlanılmasına xidmət edəcək.
Xəbər lenti
Hamısına bax
Siyasət
07 Oktyabr 10:25
Siyasət
07 Oktyabr 10:09
Analitik
07 Oktyabr 09:42
07 Oktyabr 09:35
Analitik
07 Oktyabr 09:17
Sosial
07 Oktyabr 08:53
Sosial
07 Oktyabr 08:30
07 Oktyabr 08:11
İqtisadiyyat
06 Oktyabr 23:53
Dünya
06 Oktyabr 23:23
YAP xəbərləri
06 Oktyabr 23:04
YAP xəbərləri
06 Oktyabr 22:59
Dünya
06 Oktyabr 22:24
Dünya
06 Oktyabr 21:42
Dünya
06 Oktyabr 21:09
Dünya
06 Oktyabr 20:22
İqtisadiyyat
06 Oktyabr 20:07
Dünya
06 Oktyabr 19:59
Dünya
06 Oktyabr 19:41
Dünya
06 Oktyabr 18:14
Dünya
06 Oktyabr 17:30
Gündəm
06 Oktyabr 16:20
Dünya
06 Oktyabr 16:20
Siyasət
06 Oktyabr 16:15
Elanlar
06 Oktyabr 16:15
Siyasət
06 Oktyabr 16:14
Siyasət
06 Oktyabr 16:12
Siyasət
06 Oktyabr 16:12
Gündəm
06 Oktyabr 16:11
YAP xəbərləri
06 Oktyabr 15:53
Siyasət
06 Oktyabr 15:52
YAP xəbərləri
06 Oktyabr 15:49
Sosial
06 Oktyabr 15:41
Dünya
06 Oktyabr 15:39
Siyasət
06 Oktyabr 15:23
Siyasət
06 Oktyabr 15:22
Siyasət
06 Oktyabr 15:10
YAP xəbərləri
06 Oktyabr 14:25
YAP xəbərləri
06 Oktyabr 14:22
Dünya
06 Oktyabr 14:18
YAP xəbərləri
06 Oktyabr 13:35
İdman
06 Oktyabr 13:32
YAP xəbərləri
06 Oktyabr 13:10
Siyasət
06 Oktyabr 13:07
Gündəm
06 Oktyabr 12:51
Siyasət
06 Oktyabr 12:32
Sosial
06 Oktyabr 12:27
İqtisadiyyat
06 Oktyabr 12:12
Hadisə
06 Oktyabr 12:11
Xəbər lenti
06 Oktyabr 12:10
İqtisadiyyat
06 Oktyabr 12:09
Siyasət
06 Oktyabr 11:58
YAP xəbərləri
06 Oktyabr 11:43
Müsahibə
06 Oktyabr 11:23
YAP xəbərləri
06 Oktyabr 11:22
YAP xəbərləri
06 Oktyabr 11:20
İqtisadiyyat
06 Oktyabr 10:47
Siyasət
06 Oktyabr 10:14
Analitik
06 Oktyabr 09:40
Analitik
06 Oktyabr 09:22
Sosial
06 Oktyabr 08:52
Sosial
06 Oktyabr 08:37
Gündəm
06 Oktyabr 08:10
Dünya
06 Oktyabr 00:14
Dünya
05 Oktyabr 23:58
Dünya
05 Oktyabr 23:32
Dünya
05 Oktyabr 22:47
Dünya
05 Oktyabr 22:22
Siyasət
05 Oktyabr 22:14
Dünya
05 Oktyabr 21:57
