Şuşa Azərbaycan xalqının tarixində, mədəniyyətində və milli yaddaşında xüsusi yeri olan qədim şəhərlərimizdən biridir. Bu şəhər təkcə coğrafi məkan deyil, həm də xalqımızın milli ruhunun, zəngin mədəni irsinin, tarixi ənənələrinin və mənəvi dəyərlərinin daşıyıcısıdır. Şuşanın adı çəkiləndə hər bir azərbaycanlının düşüncəsində Vətən sevgisi, tarixi bağlılıq və milli qürur hissləri canlanır. Hər il mayın 8-də qeyd olunan Şuşa Şəhəri Günü xalqımız üçün tarixi yaddaşın, milli birliyin və Zəfərimizin əhəmiyyətini ifadə edən xüsusi gündür. Şuşa əsrlər boyu Azərbaycanın ictimai-siyasi, mədəni və ədəbi həyatının mühüm mərkəzlərindən biri olub. XVIII əsrdə Qarabağ xanı Pənahəli xan tərəfindən əsası qoyulan şəhər qısa müddət ərzində regionun mühüm siyasi və mədəni mərkəzinə çevrilib. Özünəməxsus memarlığı, təbii gözəlliyi, qədim küçələri və zəngin tarixi ilə seçilən Şuşa Azərbaycan şəhərsalma mədəniyyətinin ən dəyərli nümunələrindən biridir. Bu qədim şəhər Azərbaycan musiqisinin, poeziyasının və incəsənətinin inkişafına misilsiz töhfələr verib. Xurşidbanu Natəvan, Üzeyir Hacıbəyli, Bülbül, Cabbar Qaryağdıoğlu, Xan Şuşinski kimi görkəmli şəxsiyyətlərin adı Şuşanın tarixi ilə sıx bağlıdır. Şuşada formalaşan musiqi və poeziya mühiti Azərbaycan mədəniyyətinin zənginləşməsində mühüm rol oynayıb. Məhz bu xüsusiyyətlərinə görə Şuşa uzun illər Azərbaycanın mədəniyyət beşiyi və Qafqazın incisi kimi tanınıb. Lakin 1992-ci il mayın 8-də Şuşanın Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edilməsi xalqımızın yaddaşında ağır bir faciə kimi qaldı. Şəhərin işğalı ilə yanaşı, onun tarixi-mədəni irsinə də ciddi zərər vuruldu. Tarixi abidələrimiz, məscidlərimiz, muzeylərimiz və mədəniyyət ocaqlarımız dağıntılara məruz qaldı. Şuşadan didərgin düşən sakinlərin doğma yurd həsrəti isə uzun illər davam etdi. Buna baxmayaraq, Azərbaycan xalqı Şuşanı heç vaxt unutmadı, onun azad olunacağına inamını itirmədi. İşğal illərində Azərbaycan dövləti öz prinsipial mövqeyindən geri çəkilmədi, ərazi bütövlüyümüzün bərpası istiqamətində ardıcıl siyasət həyata keçirdi. Güclü iqtisadiyyatın qurulması, ordumuzun müasirləşdirilməsi, beynəlxalq mövqelərimizin möhkəmləndirilməsi gələcək Zəfərin əsaslarını formalaşdırdı. Bu prosesdə xalq-iqtidar birliyi, milli həmrəylik və dövlətçilik maraqlarına sadiqlik mühüm rol oynadı. Nəhayət, 2020-ci il noyabrın 8-də Müzəffər Ali Baş Komandan, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu misilsiz qəhrəmanlıq və şücaət göstərərək Şuşa şəhərini işğaldan azad etdi. Şuşa əməliyyatı hərb tariximizə xüsusi qəhrəmanlıq nümunəsi kimi daxil oldu. Çətin relyef və mürəkkəb döyüş şəraitində Azərbaycan əsgərinin nümayiş etdirdiyi peşəkarlıq, cəsarət və fədakarlıq bütün dünyada böyük maraq doğurdu. Bu qələbə yalnız hərbi uğur deyil, həm də Azərbaycan xalqının milli iradəsinin, dövlətimizin gücünün və tarixi ədalətin bərpasının təntənəsi idi. Şuşanın azad edilməsi ilə Azərbaycan tarixinin ən mühüm səhifələrindən biri yazıldı. Bu qələbə illərlə doğma torpaqlarından ayrı düşmüş insanların ümidlərini gerçəkləşdirdi, xalqımızın özünəinamını daha da gücləndirdi. Prezident İlham Əliyevin Şuşanın azad edildiyini elan etməsi hər bir azərbaycanlının yaddaşında unudulmaz hadisə kimi qaldı. Prezident İlham Əliyevin 2022-ci il 31 iyul tarixli Sərəncamı ilə mayın 8-i Şuşa Şəhəri Günü elan edildi. Bu qərar şəhərin tarixi və mənəvi əhəmiyyətinin dövlət səviyyəsində bir daha təsdiqi olmaqla yanaşı, gələcək nəsillərin Şuşanın tarixini daha yaxından tanıması baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu gün Şuşada genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri həyata keçirilir. Tarixi abidələrimiz, məscidlərimiz, mədəniyyət ocaqlarımız bərpa olunur, şəhərin infrastrukturu müasir tələblərə uyğun yenilənir. Şuşanın tarixi memarlıq üslubunun qorunması ilə yanaşı, burada müasir yaşayış və sosial infrastrukturun yaradılmasına xüsusi diqqət yetirilir. Məqsəd yalnız dağıdılmış şəhəri yenidən qurmaq deyil, həm də Şuşanı gələcək nəsillər üçün yaşanılan, inkişaf edən və öz tarixi simasını qoruyan bir məkana çevirməkdir. Şuşada keçirilən beynəlxalq tədbirlər, musiqi festivalları, konsertlər və mədəniyyət günləri şəhərin yenidən Azərbaycanın və regionun mühüm mədəniyyət mərkəzinə çevrildiyini nümayiş etdirir. Xüsusilə Vaqif Poeziya Günlərinin və “Xarıbülbül” Beynəlxalq Musiqi Festivalının yenidən Şuşada keçirilməsi böyük tarixi və mənəvi əhəmiyyət daşıyır. Bu tədbirlər vasitəsilə Azərbaycan öz zəngin mədəniyyətini beynəlxalq ictimaiyyətə təqdim edir, Şuşanın tarixi missiyasını yenidən bərpa edir. Bir zamanlar işğalın ağır nəticələri ilə üzləşən şəhərdə bu gün musiqinin, poeziyanın və mədəniyyətin səsinin ucalması xüsusi məna daşıyır. Şuşanın dirçəlişi həm də Böyük Qayıdış prosesinin mühüm tərkib hissəsidir. Doğma yurdlarından uzun illər ayrı düşmüş insanların öz torpaqlarına qayıtması dövlətimizin həyata keçirdiyi məqsədyönlü siyasətin və quruculuq strategiyasının nəticəsidir. İnsanların doğma evlərinə qayıtması, uşaqların öz yurdlarında təhsil alması, yeni iş yerlərinin yaradılması və şəhər həyatının canlanması Şuşanın gələcəyinin əsasını təşkil edir. Çünki şəhərin əsl dirçəlişi onun yalnız bərpa edilmiş binalarında deyil, burada yaşayan insanların xoşbəxt və firavan həyatındadır. Şuşanın azadlığı və yenidən qurulması Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun möhkəmlənməsinə də mühüm töhfə verir. Bu gün Şuşa müxtəlif beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi edir, dünyanın diqqətini özünə cəlb edir. Azərbaycan bu şəhər vasitəsilə bir daha nümayiş etdirir ki, tarixi-mədəni irsin qorunması, milli dəyərlərə sahib çıxılması və gələcəyə hesablanmış inkişaf siyasəti dövlət quruculuğunun mühüm istiqamətlərindəndir. Şuşa Şəhəri Günü hər bir azərbaycanlıya mühüm bir həqiqəti xatırladır: milli birlik, güclü dövlətçilik və qətiyyətli siyasət sayəsində ən çətin məqsədlərə nail olmaq mümkündür. Bu gün biz Şuşanın azadlığı uğrunda canlarından keçən şəhidlərimizin əziz xatirəsini dərin ehtiramla yad edir, qazilərimizin qəhrəmanlığını minnətdarlıqla xatırlayırıq. Onların fədakarlığı gələcək nəsillər üçün Vətənə sədaqət və vətənpərvərlik nümunəsidir. Şuşa bizim tariximiz, mədəniyyətimiz, qürurumuz və gələcəyimizdir. Bu şəhərin azadlığı Azərbaycan xalqının yenilməz iradəsinin və dövlətimizin gücünün bariz nümunəsidir. Şuşanın qorunması, inkişaf etdirilməsi və tarixi şöhrətinin daha da yüksəldilməsi hər birimizin mənəvi borcudur. Şuşa azaddır, Şuşa dirçəlir, Şuşa yaşayır! Bu gün Şuşa təkcə Azərbaycanın deyil, bütün dünyada xalqımızın qürur və Zəfər simvoludur. Onun hər bir küçəsində tariximizin izləri, hər bir abidəsində milli kimliyimizin nişanələri, hər bir uğurunda isə müstəqil Azərbaycan dövlətinin inkişafı və qüdrəti öz əksini tapır.

Namiq Məmmədov,

YAP Göygöl rayon təşkilatının  məsləhətçisi