Müasir Dövlətçilik kontekstində Suverenlik Anlayışı və 20 Sentiyabr

Bakı:

22 °C

83 %

9 m/s

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Müasir Dövlətçilik kontekstində Suverenlik Anlayışı və 20 Sentiyabr – Azərbaycanın Dövlət Suverenliyi Günü

Müasir Dövlətçilik kontekstində Suverenlik Anlayışı və 20 Sentiyabr – Azərbaycanın Dövlət Suverenliyi Günü

18.09.2026 [11:20]

Dövlət suverenliyi — ali hakimiyyətin ölkə daxilində tamlığı, müstəqilliyi və beynəlxalq münasibətlərdə hər hansı kənar qüvvədən asılı olmaması deməkdir. Müasir dövlətçilik sistemində suverenlik iki əsas istiqamətdə təzahür edir:

Dövlət konstitusiyasının və qanunlarının bütün ölkə ərazisində istisnasız şəkildə şamil olunması, hüquqi qaydanın təmin edilməsi.

Beynəlxalq hüquq müstəvisində digər dövlətlərlə bərabərhüquqlu subyekt kimi tanınma və ərazi bütövlüyünün toxunulmazlığı.

Beynəlxalq hüququn BMT Nizamnaməsində təsbit olunmuş təməl prinsiplərindən biri olan suverenlik, XXI əsrdə təkcə kağız üzərindəki hüquqi norma deyil, real siyasi, hərbi və iqtisadi güclə dəstəklənən strateji zərurətə çevrilmişdir.

Azərbaycanın suverenlik tarixi müasir mərhələdə iki mühüm dönüş nöqtəsi ilə xarakterizə olunur:

Azərbaycan Respublikası Dövlət Müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Aktını qəbul edərək SSRİ tərkibindən çıxdı və özünü 1918–1920-ci illərdəki Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin varisi elan etdi.

Ölkə Konstitusiyasının 1-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasında hakimiyyətin yeganə mənbəyi Azərbaycan xalqıdır. Konstitusiyanın 11-ci maddəsi isə ərazinin bölünməzliyini və toxunulmazlığını bəyan edir.

Buna baxmayaraq, 1990-cı illərin əvvəllərində torpaqların işğala məruz qalması daxili suverenliyin ölkənin bütün ərazisində bərqərar olmasına imkan vermirdi. Hüquqi müstəvidə müstəqillik qazanılsa da, faktiki suverenliyin bərpası illər boyu davam edən dövlət quruculuğu və hərbi-diplomatik mübarizə tələb etdi.

Azərbaycan Respublikasında 20 Sentiyabr — Dövlət Suverenliyi Günü kimi təsis edilmişdir. Bu tarix təsadüfi seçilməmişdir: 2023-cü il sentyabrın 19-20-də keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirləri nəticəsində Qarabağda separatizmə son qoyulmuş, qanunsuz hərbi birləşmələr tərk-silah edilmişdir.

20 Sentiyabr tarixi Azərbaycanın hüquqi müstəqilliyi ilə faktiki ərazi nəzarətinin tam üst-üstə düşdüyü, konstitusiya quruluşunun bütün ölkə miqyasında təmin edildiyi zirvə nöqtəsidir.

Qlobal siyasətdə suverenlik anlayışı transformasiyaya uğrayır. Müasir dövrdə suveren dövlət yalnız sərhədlərini qoruyan deyil, həm də aşağıdakı sütunlara malik olan subyektdir:

Qlobal layihələrdə (Cənub Qaz Dəhlizi, bərpa olunan enerji təşəbbüsləri) müstəqil qərarvermə qabiliyyəti.

Qoşulmama Hərəkatı kimi platformalarda bloklara qoşulmadan milli maraqların müdafiəsi.

Xarici təhdidlərə cavab vermək və ölkə daxilində qanunçuluğu təmin etmək imkanı.

20 Sentiyabr — Azərbaycanın dövlətçilik tarixində sadəce bir təqvim günü deyil, əsrlər boyu formalaşan suverenlik ideyasının tam qələbəsidir. Müasir Azərbaycan dövləti öz ərazisində hüququn aliliyini tam bərqərar edərək, beynəlxalq hüququn subyekti kimi suverenliyini tam və qətiyyətli şəkildə təmin etmişdir.

Nurlana Yusifova

YAP Samux rayon təşkilatının əməkdaşı

Paylaş:

Baxılıb: 189 dəfə