Azərbaycan dövlətçiliyinin müasir tarixində Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi irsi mühüm yer tutur. Onun müəyyən etdiyi dövlətçilik prinsipləri, milli maraqların qorunması, siyasi sabitliyin təmin edilməsi, iqtisadi inkişafın sürətləndirilməsi və xalqın milli-mənəvi dəyərlərinə bağlılıq müstəqil Azərbaycanın formalaşmasına əhəmiyyətli təsir göstərmişdir. Bu irsin qorunması və müasir dövrün tələblərinə uyğun davam etdirilməsi Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Yeni Azərbaycan Partiyasının Sədri İlham Əliyevin siyasi fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən biridir. Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayında səsləndirilən fikirlər də dövlətçilik ənənələrinin davamlılığı, milli maraqların müdafiəsi və Azərbaycanın gələcək inkişaf prioritetləri baxımından əhəmiyyət daşıyır.

Yeni Azərbaycan Partiyasının fəaliyyəti Heydər Əliyevin adı və siyasi irsi ilə sıx bağlıdır. Partiya 1992-ci il noyabrın 21-də Naxçıvanda təsis edilmiş, Heydər Əliyev onun sədri seçilmişdir. Həmin dövrdə Azərbaycanda mövcud olan siyasi qeyri-sabitlik, iqtisadi çətinliklər və dövlət müstəqilliyinin qorunması ilə bağlı problemlər cəmiyyətdə ciddi narahatlıq doğururdu. Belə bir şəraitdə partiyanın yaradılması ölkənin gələcək inkişafına dair yeni siyasi baxışın formalaşmasında mühüm rol oynadı. Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə Yeni Azərbaycan Partiyası dövlətçilik, sabitlik və milli həmrəylik ideyalarını öz fəaliyyətinin əsas istiqamətləri kimi müəyyənləşdirdi.

1993-cü ildə Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə qayıdışı Azərbaycanın müasir tarixində mühüm dönüş nöqtəsi oldu. Həmin dövrdə ölkə daxili qarşıdurmalar, iqtisadi böhran və Ermənistanın hərbi təcavüzü ilə üzləşmişdi. Dövlət idarəçiliyinin möhkəmləndirilməsi, ictimai-siyasi sabitliyin təmin olunması və müstəqilliyin qorunması qarşıda duran əsas vəzifələr idi. Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə dövlət institutlarının fəaliyyətinin gücləndirilməsi, ölkənin idarəetmə sisteminin sabitləşdirilməsi və iqtisadi inkişaf üçün zəruri şəraitin yaradılması istiqamətində mühüm addımlar atıldı.

Ulu Öndərin dövlətçilik fəlsəfəsinin əsasını Azərbaycanın müstəqilliyinin qorunması, suverenliyinin möhkəmləndirilməsi və milli maraqlarının müdafiəsi təşkil edirdi. Onun siyasi fəaliyyəti göstərirdi ki, güclü dövlət qurmaq üçün siyasi sabitlik, hüquqi əsaslar, iqtisadi müstəqillik və xalqın birliyi mühüm şərtlərdir. 1995-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının qəbul edilməsi müstəqil dövlət quruculuğunda əhəmiyyətli mərhələ oldu. Konstitusiya dövlət hakimiyyətinin təşkili, vətəndaşların hüquq və azadlıqları, eləcə də ölkənin hüquqi sisteminin əsas prinsiplərini müəyyənləşdirdi.

Heydər Əliyevin siyasi irsində azərbaycançılıq ideologiyası xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu ideologiya milli kimliyin, Azərbaycan dilinin, tarixi yaddaşın və mədəni irsin qorunmasını, eyni zamanda cəmiyyətdə birlik və həmrəyliyin möhkəmləndirilməsini nəzərdə tutur. Ulu Öndər müxtəlif etnik və dini mənsubiyyətə malik vətəndaşların vahid dövlət ətrafında birləşməsini Azərbaycanın ictimai sabitliyinin mühüm amili hesab edirdi. Onun bu sahədə həyata keçirdiyi siyasət milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasına və dövlətçilik düşüncəsinin inkişafına xidmət etmişdir.

Heydər Əliyevin iqtisadi strategiyası Azərbaycanın müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsində mühüm rol oynamışdır. 1994-cü il sentyabrın 20-də imzalanmış “Əsrin müqaviləsi” ölkənin enerji siyasətində yeni mərhələnin əsasını qoydu. Xarici sərmayələrin neft sektoruna cəlb edilməsi Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinin genişlənməsinə və enerji potensialının inkişafına şərait yaratdı. Bu strategiya iqtisadi imkanların artırılması ilə yanaşı, ölkənin beynəlxalq mövqeyinin gücləndirilməsinə də xidmət edirdi. Heydər Əliyev iqtisadi inkişafı dövlətin siyasi müstəqilliyinin və təhlükəsizliyinin mühüm dayaqlarından biri hesab edirdi.

Ulu Öndərin xarici siyasət kursu Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyinin möhkəmləndirilməsinə yönəlmişdi. Müxtəlif dövlətlərlə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın qurulması, beynəlxalq təşkilatlarla əlaqələrin inkişaf etdirilməsi və milli maraqların qorunması bu siyasətin əsas istiqamətlərini təşkil edirdi. Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyindən səmərəli istifadə edilməsi, enerji və nəqliyyat layihələrinin inkişafı ölkənin regional və beynəlxalq əhəmiyyətini artırdı. Bu istiqamətlər sonrakı illərdə də Azərbaycanın xarici siyasətində mühüm yer tutdu.

Heydər Əliyevin siyasi irsinin mühüm istiqamətlərindən biri Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün qorunması və Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin həlli məsələsi idi. Ulu Öndər münaqişənin beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri əsasında həllini, işğal olunmuş ərazilərin azad edilməsini və ölkənin suverenliyinin təmin olunmasını əsas milli məqsədlərdən biri kimi müəyyənləşdirirdi. Eyni zamanda, müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsi, ordunun təşkilatlanması və hərbi kadrların hazırlanması dövlət siyasətinin vacib istiqamətləri sırasında idi.

2020-ci ildə baş vermiş Vətən müharibəsi Azərbaycanın müasir tarixində mühüm mərhələ oldu. Müharibə nəticəsində ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində tarixi nailiyyət əldə edildi. Müharibədən sonrakı dövrdə azad edilmiş ərazilərin bərpası, əhalinin doğma torpaqlarına qayıdışının təmin olunması və regionda davamlı sülhün yaradılması əsas vəzifələrə çevrildi. Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayının əhəmiyyəti də Azərbaycanın qarşısında yeni imkanların və məsuliyyətlərin yarandığı bu tarixi şəraitlə əlaqələndirilir.

İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi dövlətçilik və inkişaf istiqamətlərinin bir sıra sahələrdə davam etdirilməsi Azərbaycanın siyasi, iqtisadi və hərbi potensialının gücləndirilməsinə təsir göstərmişdir. Enerji layihələrinin genişləndirilməsi, nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı, qeyri-neft sektorunun təşviqi və regionların sosial-iqtisadi tərəqqisi bu siyasətin mühüm istiqamətlərindəndir. Bununla yanaşı, təhsil, elm, gənclər siyasəti və sosial müdafiə sahələrində həyata keçirilən tədbirlər ölkənin uzunmüddətli inkişaf məqsədləri ilə əlaqəlidir.

Heydər Əliyevin siyasi irsinin öyrənilməsi yalnız keçmişin tarixi hadisələrinin araşdırılması demək deyil. Bu irs Azərbaycanın dövlət kimi formalaşması, milli maraqlarının müəyyənləşdirilməsi və müasir inkişaf yolunun dərk edilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Onun dövlətçilik prinsipləri siyasi sabitliyin qorunması, iqtisadi potensialın gücləndirilməsi, milli kimliyin yaşadılması və beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafı kimi məsələlərin əhəmiyyətini göstərir. Bu təcrübənin yeni dövrün çağırışları nəzərə alınmaqla qiymətləndirilməsi gələcək inkişaf strategiyasının formalaşdırılmasına da kömək edir.

İlham Əliyevin Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayında çıxışı ilə bağlı bu mövzunun araşdırılması həmin irsin müasir Azərbaycan üçün əhəmiyyətini, dövlətçilik ənənələrinin davamlılığını və qarşıda duran inkişaf vəzifələrini daha dərindən anlamağa imkan verir.

Dünarə Əbdürəhimova

Laçın rayon Sus kənd tam orta ümumtəhsil məktəbinin direktoru, YAP fəalı