Çin alimləri dünyada ilk insan embrion modelini hazırlayıblar
25.06.2026 [23:22]
Çinli tədqiqatçılar insan embrion diskinin ilk modelini hazırlayıblar.
AZƏRTAC xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri çərşənbə günü “Cell” jurnalında dərc edilib.
Beynəlxalq səviyyədə qaydalar mayalanmadan 14 gün sonra, yəni, qastrulasiya mərhələsindən – dölün inkişafının ən vacib dövrlərindən biri olan orqan əmələ gəlməsi prosesindən sonra bütün insan embrionlarının kultivasiyasını qadağan edir.
Bu səbəbdən laboratoriyada embrionabənzər modellər yaratmaq erkən insan inkişafının vacib 14-21 günlük dövrünü öyrənmək və embriologiyanın “qara qutusu”nu araşdırmaq üçün yeganə etik yoldur.
Tədqiqatın aparıcı müəllifi və Çin Elmlər Akademiyasının Zoologiya İnstitutunun professoru Yu Leçyanın sözlərinə görə, alimlər qrupu insan embrion modellərinin yaradılması üçün biomühəndislik yanaşması tətbiq edib. Tədqiqatçılar erkən insan hüceyrələrinin məkan mövqeyini və siqnal mühitini ətraflı şəkildə əks etdirən əvvəlki işlərindən - yüksəkkeyfiyyətli xəritələrdən istifadə edərək müxtəlif hüceyrə növlərini dəqiq müəyyən edilmiş yerlərdə yerləşdirən mikrofabrik becərmə cihazı hazırlayıblar. Bu yanaşma təbii embrionların məkan arxitekturasını təqlid edib və orqan embrional hüceyrələrinin düzgün istiqamətlərdə ortaya çıxmasına şərait yaradıb.
Modellərin 80 faizindən çoxu əsas inkişaf proseslərini uğurla təkrarlaya bilib. Yeddigünlük becərmə dövründə onlar sinir borusu, ağciyərlərin, qaraciyərin və mədəaltı vəzinin sələflərini ehtiva edən ibtidai bağırsaq və avtonom ritmik yığılmalar nümayiş etdirən ibtidai ürək kamerasını inkişaf etdirib. Fərdi hüceyrələrin təhlili onların hüceyrə tərkibinin təbii 21 günlük insan embrionunun tərkibinə tam uyğun olduğunu təsdiqləyib.
Yu Leçyan bildirib: “Tədqiqat orqan istehsalını və regenerativ təbabəti dəstəkləmək üçün “in vitro” şəraitində orqan progenitor hüceyrələrinin genişmiqyaslı, modulyar istehsalının əsas məqsədinə çatmaq üçün təməl qoyub və potensial olaraq, toxumaların bərpasına və ya hətta laboratoriyada orqanların yaradılmasına imkan yaradıb”.
Çinin Orqan Donorluğu və Transplantasiyası üzrə Milli Komitəsinin məlumatları göstərir ki, bu ölkədə hər il təxminən 300 min xəstə orqan nəqlinə ehtiyac duyur, lakin bu əməliyyat 20 mindən də az pasiyent üçün həyata keçirilir. Qlobal miqyasda ehtiyacı olan hər on xəstədən yalnız birinə transplantasiya əməliyyatı edilir.
Xəbər lenti
Hamısına bax
YAP xəbərləri
25 İyun 16:47
Sosial
25 İyun 16:41
Hadisə
25 İyun 16:34
Gündəm
25 İyun 16:29
Gündəm
25 İyun 16:27
Hərbi
25 İyun 16:25
Gündəm
25 İyun 16:23
Elm
25 İyun 16:08
Elanlar
25 İyun 16:06
Elm
25 İyun 16:05
Gündəm
25 İyun 16:03
Siyasət
25 İyun 16:03
YAP xəbərləri
25 İyun 15:53
YAP xəbərləri
25 İyun 15:51
YAP xəbərləri
25 İyun 15:48
Siyasət
25 İyun 15:47
Siyasət
25 İyun 15:46
Xəbər lenti
25 İyun 15:43
Elanlar
25 İyun 15:29
Siyasət
25 İyun 15:27
Gündəm
25 İyun 15:26
Dünya
25 İyun 15:24
Siyasət
25 İyun 15:15
İqtisadiyyat
25 İyun 15:10
Sosial
25 İyun 14:35
YAP xəbərləri
25 İyun 14:32
Siyasət
25 İyun 14:22
Siyasət
25 İyun 13:56
Elanlar
25 İyun 13:49
Sosial
25 İyun 13:34
İdman
25 İyun 13:33
Elm
25 İyun 13:33
YAP xəbərləri
25 İyun 12:31
YAP xəbərləri
25 İyun 12:29
Siyasət
25 İyun 12:28
Gündəm
25 İyun 12:02
Siyasət
25 İyun 11:48
İqtisadiyyat
25 İyun 11:23
Gündəm
25 İyun 10:53
Siyasət
25 İyun 10:27
Gündəm
25 İyun 09:50
Analitik
25 İyun 09:32
Ədəbiyyat
25 İyun 09:15
Mədəniyyət
25 İyun 08:51
Sosial
25 İyun 08:28
Sosial
25 İyun 08:00
Dünya
24 İyun 23:32
İqtisadiyyat
24 İyun 23:17
Dünya
24 İyun 22:40
Dünya
24 İyun 22:34
Dünya
24 İyun 22:15
Elm
24 İyun 21:54
Dünya
24 İyun 21:30
Müsahibə
24 İyun 21:19
Dünya
24 İyun 20:41
Müsahibə
24 İyun 20:35
İqtisadiyyat
24 İyun 20:13
Siyasət
24 İyun 19:50
Dünya
24 İyun 19:22
Dünya
24 İyun 19:05
Dünya
24 İyun 18:19
Dünya
24 İyun 17:54
Gündəm
24 İyun 17:52
Dünya
24 İyun 17:27
Dünya
24 İyun 16:49
Dünya
24 İyun 16:30
Siyasət
24 İyun 15:58
Siyasət
24 İyun 15:57
İqtisadiyyat
24 İyun 15:56
Elanlar
24 İyun 15:48
