Karneqi İnstitutu Aİ-nin dərin transformasiyası barədə hesabat dərc edib
14.08.2026 [20:05]
Karneqi İnstitutu Riçard Yanqsin redaktorluğu ilə “Avropanı sıfırdan: Avripa İttifaqının (Aİ) xarici siyasətinin dəyişdirilməsi” adlı analitik məcmuə təqdim edib.
AZƏRTAC xəbər verir ki, məcmuə Avropa layihəsinin mümkün dərin transformasiyasına həsr olunub. Müəlliflərin fikrincə, son illərin böhranları — Brexit və pandemiyadan tutmuş Ukraynadakı müharibəyə və Trampın Ağ Evə qayıdışına qədər — hələ 2009-cu il Lissabon müqaviləsi ilə formalaşdırılmış Aİ-nin mövcud modelinin məhdudiyyətlərini üzə çıxarıb.
Analitiklər əsas problemlərdən biri kimi Aİ-nin institusional zəifliyini və ayrı-ayrı dövlətlərin qərarların qəbul edilməsini bloklamaq imkanını göstərirlər. Alternativ olaraq daha çevik və differensial inteqrasiya modeli təklif olunur. Bu model çərçivəsində, o cümlədən Aİ-yə daxil olmayan dövlətlərin də qrupları müdafiə, təhlükəsizlik və xarici siyasət sahələrində birgə fəaliyyət göstərə bilər.
Şərqi Avropaya xüsusi diqqət yetirilir. Müəlliflər bu regionu Avropanın yeni təhlükəsizlik arxitekturasının mərkəzlərindən birinə çevirməyi təklif edirlər. Bununla yanaşı, ekspertlər Aİ-nin demokratik legitimliyinin gücləndirilməsinə və vətəndaşların Avropa layihəsinin gələcəyinin müəyyənləşdirilməsində birbaşa rol almasına çağırırlar.
Mümkün praktiki addım kimi Karneqi İnstitutu “2028-ci il Reset” təşəbbüsünü təklif edir — ümumavropa vətəndaş assambleyaları və referendumdan sonra Avropanın quruluşunun genişmiqyaslı şəkildə yenidən nəzərdən keçirilməsi. Mümkün variantlar arasında həm “müxtəlif sürətli Avropa”, həm də daha sıx siyasi-müdafiə ittifaqı nəzərdən keçirilir.
Hesabatın əsas nəticəsi ondan ibarətdir ki, Aİ-yə ayrı-ayrı düzəlişlər deyil, qarşılıqlı fəaliyyət qaydalarının yenidən nəzərdən keçirilməsi, ittifaqdan kənarda olan dövlətlərlə əməkdaşlığın genişləndirilməsi və ümumavropa qərarlarının bloklanmasının qarşısını almağa imkan verən mexanizmlərin tapılması lazımdır.
Xəbər lenti
Hamısına bax
Dünya
30 Sentyabr 14:43
Xəbər lenti
30 Sentyabr 14:15
Ədəbiyyat
30 Sentyabr 13:43
Sosial
30 Sentyabr 13:37
Dünya
30 Sentyabr 13:10
İqtisadiyyat
30 Sentyabr 13:09
Siyasət
30 Sentyabr 13:09
Siyasət
30 Sentyabr 13:08
Sosial
30 Sentyabr 13:02
Sosial
30 Sentyabr 12:48
Gündəm
30 Sentyabr 12:46
Gündəm
30 Sentyabr 12:19
Siyasət
30 Sentyabr 12:13
Elm
30 Sentyabr 12:10
İqtisadiyyat
30 Sentyabr 12:09
İqtisadiyyat
30 Sentyabr 11:52
İqtisadiyyat
30 Sentyabr 11:25
Analitik
30 Sentyabr 10:43
Analitik
30 Sentyabr 10:16
Gündəm
30 Sentyabr 10:07
Sosial
30 Sentyabr 10:06
Gündəm
30 Sentyabr 10:05
Ədəbiyyat
30 Sentyabr 09:48
Analitik
30 Sentyabr 09:23
Sosial
30 Sentyabr 08:50
Sosial
30 Sentyabr 08:38
Gündəm
30 Sentyabr 08:11
Siyasət
29 Sentyabr 21:01
Sosial
29 Sentyabr 20:23
İdman
29 Sentyabr 20:17
Mədəniyyət
29 Sentyabr 20:03
Dünya
29 Sentyabr 20:00
Dünya
29 Sentyabr 19:45
İqtisadiyyat
29 Sentyabr 19:36
Dünya
29 Sentyabr 19:10
Dünya
29 Sentyabr 19:04
İqtisadiyyat
29 Sentyabr 18:58
Dünya
29 Sentyabr 18:34
Dünya
29 Sentyabr 17:53
İdman
29 Sentyabr 17:34
Dünya
29 Sentyabr 17:22
Dünya
29 Sentyabr 17:19
Dünya
29 Sentyabr 16:53
Sosial
29 Sentyabr 16:51
Sosial
29 Sentyabr 16:40
YAP xəbərləri
29 Sentyabr 16:38
İdman
29 Sentyabr 16:33
Elanlar
29 Sentyabr 16:02
İqtisadiyyat
29 Sentyabr 15:56
Elanlar
29 Sentyabr 15:47
Mədəniyyət
29 Sentyabr 15:32
İdman
29 Sentyabr 14:44
Gündəm
29 Sentyabr 14:24
Dünya
29 Sentyabr 14:22
Dünya
29 Sentyabr 13:25
Sosial
29 Sentyabr 13:13
İqtisadiyyat
29 Sentyabr 13:08
Sosial
29 Sentyabr 12:28
Gündəm
29 Sentyabr 12:26
Sosial
29 Sentyabr 12:26
Hadisə
29 Sentyabr 12:25
Gündəm
29 Sentyabr 12:15
YAP xəbərləri
29 Sentyabr 12:10
Gündəm
29 Sentyabr 11:59
Dünya
29 Sentyabr 11:55
Siyasət
29 Sentyabr 11:35
YAP xəbərləri
29 Sentyabr 11:18
Dünya
29 Sentyabr 11:16
Dünya
29 Sentyabr 11:13
YAP xəbərləri
29 Sentyabr 11:12
