Strateji tərəfdaşlığın siyasi dayaqları: suverenlik, ərazi bütövlüyü və qarşılıqlı etimad

Bakı:

13 °C

76 %

12 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Strateji tərəfdaşlığın siyasi dayaqları: suverenlik, ərazi bütövlüyü və qarşılıqlı etimad

Strateji tərəfdaşlığın siyasi dayaqları: suverenlik, ərazi bütövlüyü və qarşılıqlı etimad

27.04.2026 [16:39]

Azərbaycan-Ukrayna münasibətlərini dəyərləndirərkən ilk növbədə onların siyasi əsaslarına baxmaq lazımdır. Qəbələdə keçirilən görüşdə Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, iki ölkə arasında əməkdaşlığın çox güclü siyasi təməli var. Bu təməl bir günün, bir görüşün və ya qısamüddətli maraqların nəticəsi deyil. 2008-ci ildə Kiyevdə və 2011-ci ildə Bakıda imzalanmış strateji tərəfdaşlıq sənədləri münasibətlərin istiqamətini əvvəlcədən müəyyənləşdirən mühüm siyasi çərçivə yaradıb. Həmin sənədlərdə tərəflərin ərazi bütövlüyünə, suverenliyinə və sərhədlərin toxunulmazlığına qarşılıqlı dəstək verməsi ayrıca önəm daşıyır.

Bu prinsiplərin əhəmiyyəti son illərdə daha aydın görünür. Dünya siyasətində güc tətbiqi, ərazi iddiaları və beynəlxalq hüququn pozulması kimi məsələlər yenidən gündəmin mərkəzinə gəldiyi vaxtda Azərbaycan və Ukraynanın bir-birinin suverenliyini müdafiə etməsi adi diplomatik ifadə deyil. Bu, hər iki ölkənin dövlətçilik düşüncəsinin, beynəlxalq münasibətlərə yanaşmasının və təhlükəsizlik anlayışının göstəricisidir. Prezident İlham Əliyevin "Azərbaycan və Ukrayna bütün beynəlxalq təşkilatlarda qarşılıqlı olaraq ölkələrin suverenliyini, ərazi bütövlüyünü dəstəkləyir və dəstəkləyəcəkdir" fikri bu xəttin davamlı olacağını açıq şəkildə göstərir.

Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski də eyni məqama toxunaraq Ukraynanın Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və müstəqilliyini hər zaman dəstəklədiyini, Azərbaycanın da Ukraynaya eyni münasibət göstərdiyini qeyd etdi. Bu qarşılıqlılıq iki ölkə arasında etimadın əsasını təşkil edir. Çünki dövlətlər arasında münasibətlərdə ən mühüm məsələlərdən biri tərəflərin çətin anlarda necə davranmasıdır. Siyasi dostluq yalnız rahat vaxtlarda deyil, sınaq dövrlərində ölçülür. Azərbaycan və Ukraynanın bir-birinin prinsipial məsələlərinə həssas yanaşması bu münasibətləri daha dayanıqlı edir.

Qəbələ görüşündə diqqət çəkən başqa bir məqam prezidentlər səviyyəsində dialoqun müntəzəmliyidir. Son dörd il ərzində yeddi görüşün keçirilməsi göstərir ki, tərəflər münasibətləri arxiv sənədləri səviyyəsində saxlamır, onları canlı siyasi proses kimi davam etdirirlər. Liderlərin beynəlxalq təşkilatların toplantıları çərçivəsində və ikitərəfli formatlarda görüşməsi gündəlikdə olan məsələlərin vaxtında müzakirəsinə imkan yaradır. Bu, xüsusilə müasir geopolitik şəraitdə vacibdir. Çünki hadisələr sürətlə dəyişir və dövlətlər yalnız çevik dialoq sayəsində yeni reallıqlara uyğun addımlar ata bilirlər.

Strateji tərəfdaşlığın siyasi əsasları təkcə təhlükəsizliklə məhdudlaşmır. Onlar iqtisadi, enerji, humanitar və müdafiə sənayesi sahələrində əməkdaşlığa da etibarlı zəmin yaradır. Əgər tərəflər bir-birinin suverenliyinə hörmət edirsə, birgə layihələrə daha rahat sərmayə qoyur, ticarət əlaqələrini genişləndirir, müdafiə sənayesində əməkdaşlıq imkanlarını daha açıq müzakirə edir və humanitar sahədə daha səmimi addımlar atırlar. Bu baxımdan siyasi etimad digər sahələr üçün də görünməz, amma çox güclü bir dayaqdır.

Qəbələdə səslənən bəyanatlarda dostluq ifadələri ilə yanaşı, konkret əməkdaşlıq mexanizmləri də qeyd olundu. Xarici İşlər nazirlikləri arasında məsləhətləşmələr, Hökumətlərarası Komissiyanın iclası və bu tədbirlərin növbəti dövrdə Ukraynada keçirilməsi ilə bağlı fikir mübadiləsi münasibətlərin institusional səviyyədə də inkişaf etdiyini göstərir. Bu o deməkdir ki, əlaqələr yalnız liderlərin siyasi iradəsinə deyil, həm də dövlət qurumlarının gündəlik işinə söykənir. İnstitusional mexanizmlər münasibətlərin davamlılığını təmin edir və razılaşmaların praktik icrasına şərait yaradır.

Azərbaycan-Ukrayna münasibətlərinin siyasi dayaqlarında insani ölçü də var. Liderlərin çıxışlarında qarşılıqlı hörmətin, dəstəyin və minnətdarlığın önə çəkilməsi münasibətlərə soyuq diplomatik dildən daha isti bir çalar verir. Zəruri olan da budur: dövlətlər prinsipial məsələlərdə aydın mövqe göstərməli, amma eyni zamanda xalqlar arasında yaxınlığı da qoruyub gücləndirməlidir. Qəbələ görüşü göstərdi ki, Azərbaycan və Ukrayna bu iki xətti birlikdə aparmağa çalışır. Bu isə strateji tərəfdaşlığı kağız üzərində qalan sənəd deyil, real siyasi davranış nümunəsinə çevirir.

Azərbaycan və Ukrayna arasında münasibətlərin mühüm üstünlüyü ondan ibarətdir ki, burada müxtəlif sahələr bir-birini tamamlayır. Siyasi dəstək iqtisadi əməkdaşlığa, iqtisadi əməkdaşlıq humanitar əlaqələrə, humanitar əlaqələr isə xalqlar arasında etimada güc verir. Bu bütövlük tərəfdaşlığı daha dayanıqlı edir və hər yeni görüşü əvvəlkilərin davamı kimi mənalandırır.

Gələcək baxımından əsas məsələ razılaşmaların gündəlik iş mexanizmlərinə çevrilməsidir. Yüksək səviyyəli bəyanatlar istiqamət verir, komissiyalar, ekspert qrupları və şirkətlərarası təmaslar isə həmin istiqaməti real nəticəyə çevirir. Qəbələ görüşündə bu iki səviyyənin birlikdə görünməsi münasibətlərin sağlam idarə olunduğunu göstərən mühüm amildir.

Bu mövzuda vacib olan daha bir məqam münasibətlərin emosional deyil, ardıcıl siyasi xətt üzərində inkişaf etməsidir. Qəbələ görüşündə səslənən fikirlər göstərir ki, tərəflər həm keçmiş təcrübəni xatırlayır, həm də qarşıdakı mərhələyə praktiki baxışla yanaşırlar. Belə yanaşma dövlətlərarası əməkdaşlıqda sabitlik yaradır və ictimaiyyətə də aydın mesaj verir: dostluq yalnız sözlə deyil, davamlı iş, qarşılıqlı həssaslıq və konkret nəticələrlə möhkəmlənir.

Abbas Pənahov

Yeni Azərbaycan Partiyası

Nəsimi rayon təşkilatının

Sədr müavini

Paylaş:

Baxılıb: 102 dəfə