Azərbaycan və Mərkəzi Asiya: ortaq gələcək və strateji tərəfdaşlıq

Bakı:

21 °C

94 %

3 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Azərbaycan və Mərkəzi Asiya: ortaq gələcək və strateji tərəfdaşlıq

Azərbaycan və Mərkəzi Asiya: ortaq gələcək və strateji tərəfdaşlıq

13.10.2026 [11:18]

Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələri arasında əlaqələr son illərdə daha geniş məzmun qazanıb. 2026-cı il oktyabrın 8-də Türkmənbaşı şəhərində keçirilən VIII Məşvərət görüşü bu əlaqələrin müzakirəsi üçün mühüm platforma oldu. Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın formatda tamhüquqlu iştirakının əhəmiyyətini qeyd etdi. Bu qərar 2025-ci ilin noyabrında qəbul olunmuşdu. Prezident qərarı dəstəkləyən həmkarlarına təşəkkürünü bildirdi. Azərbaycanın iştirakı Mərkəzi Asiya ilə Xəzər regionu arasında əməkdaşlığı genişləndirmək üçün əlavə imkanlar yaradır. Ölkələr arasında siyasi dialoq iqtisadi və nəqliyyat layihələrinin inkişafına da şərait yaradır. Bu əlaqələr təkcə dövlət səviyyəsində deyil, biznes dairələri arasında da formalaşır. Regionun coğrafi mövqeyi Avropa ilə Asiya arasında müxtəlif bağlantılar üçün imkan verir. Görüşdə səsləndirilən fikirlər bu ortaq potensialın inkişafına yönəlmişdi.

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə münasibətlərində iqtisadi əməkdaşlıq əsas istiqamətlərdən biridir. Prezident ötən il ticarət dövriyyəsinin 50 faizdən çox artdığını bildirdi. Bu göstərici qarşılıqlı ticarət əlaqələrinin genişləndiyini göstərir. Bununla belə, gələcək inkişaf üçün məhsul çeşidinin artırılması vacibdir. Birgə istehsal müəssisələri iqtisadi əlaqələri daha dərin edə bilər. Müxtəlif ölkələrin resursları ortaq istehsal zəncirlərində birləşdirilə bilər. Bu yanaşma hazır məhsulların xarici bazarlara çıxarılmasını asanlaşdıra bilər. Prezident çıxışında məhz birgə investisiya və istehsalın əhəmiyyətini vurğuladı. Bu çağırış ticarətin sadəcə artmasından daha geniş iqtisadi əməkdaşlığa keçidi nəzərdə tutur. Beləliklə, ortaq iqtisadi fəaliyyət regional tərəfdaşlığın mühüm istiqamətidir.

İnvestisiya əlaqələri regional iqtisadi əməkdaşlığın davamlılığı üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstanla birgə investisiya fondları yaradıb. Prezident bu fondların kapitalının yüz milyonlarla dollar səviyyəsində olduğunu qeyd etdi. Fondların imkanlarından sənaye layihələri və yeni müəssisələr üçün istifadə edilə bilər. Birgə investisiyalar maliyyə resurslarının birləşdirilməsinə şərait yaradır. Bu mexanizmlər tərəfdaşların iqtisadi prioritetlərini əlaqələndirməyə kömək edə bilər. Layihələrin uğuru isə düzgün planlaşdırma və səmərəli idarəetmədən asılıdır. Şirkətlərin fəaliyyəti üçün aydın qaydalar və etibarlı biznes mühiti vacibdir. Region ölkələri investisiya təşəbbüsləri barədə məlumat mübadiləsini genişləndirə bilərlər. Bu proses ortaq layihələrin seçilməsi və həyata keçirilməsini asanlaşdıra bilər.

Nəqliyyat əməkdaşlığı Azərbaycanla Mərkəzi Asiya arasında əlaqələrin strateji istiqamətlərindən biridir. Xəzər dənizi bu münasibətlərin mühüm coğrafi bağlantısıdır. Azərbaycan liman, dəmir yolu və avtomobil yolu infrastrukturunun inkişafına sərmayələr yatırıb. Bu infrastruktur Mərkəzi Asiya ilə beynəlxalq bazarlar arasında əlaqələri gücləndirir. Orta Dəhliz həmin bağlantıların mühüm hissəsi kimi çıxış edir. Prezident çıxışında marşrut üzrə tranzit daşımaların artdığını qeyd etdi. Yükdaşımaların həcminin yüksəlməsi marşrutun iqtisadi əhəmiyyətini göstərir. Bununla belə, gələcək səmərəlilik infrastruktur və logistika xidmətlərinin uzlaşdırılmasını tələb edir. Rəqəmsal həllər daşımaların planlaşdırılmasını və izlənilməsini asanlaşdıra bilər. Bu səbəbdən nəqliyyat əməkdaşlığı ortaq gələcək gündəliyində mühüm yer tutur.

Enerji sahəsindəki əlaqələr də strateji əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindəndir. Azərbaycan Mərkəzi Asiya resurslarının beynəlxalq bazarlara tranzitində iştirak edir. Türkmənistan və Qazaxıstandan neftin Azərbaycan vasitəsilə nəql olunduğu çıxışda qeyd edildi. Prezident bu daşımaların artdığını bildirdi. Enerji əməkdaşlığı ölkələr arasında qarşılıqlı iqtisadi əlaqələri gücləndirə bilər. Bu sahədə infrastrukturun etibarlılığı və səmərəliliyi vacibdir. Eyni zamanda, regionda bərpaolunan enerji layihələri üzrə əməkdaşlıq genişlənir. Azərbaycan Qazaxıstan və Özbəkistanla yaşıl enerji dəhlizi yaratmaq istiqamətində işləyir. Bu təşəbbüs gələcək enerji bağlantıları üçün yeni imkanlar yarada bilər. Beləliklə, ənənəvi və yaşıl enerji əməkdaşlığı ortaq gündəliyin iki mühüm istiqamətidir.

Rəqəmsal infrastrukturun inkişafı da region ölkələri arasında əməkdaşlığı gücləndirə bilər. Prezident “Rəqəmsal İpək Yolu” layihəsinin həyata keçirildiyini bildirdi. Xəzər dənizinin dibi ilə fiber-optik xətlərin inkişaf etdirilməsi bu istiqamətin əsas hissəsidir. Rəqəmsal bağlantılar məlumatların daha sürətli ötürülməsinə şərait yaradır. Bu imkanlar biznes və dövlət xidmətlərinin inkişafına kömək edə bilər. Elektron ticarət platformaları regional məhsulların daha geniş bazarlara çıxmasına şərait yarada bilər. Rəqəmsal həllər nəqliyyat və logistika əməliyyatlarının idarə olunmasını da asanlaşdıra bilər. Bunun üçün texniki standartların və məlumat mübadiləsi qaydalarının uzlaşdırılması vacibdir. Rəqəmsal təhlükəsizlik məsələləri də diqqətdə saxlanılmalıdır. Bu istiqamət gələcək regional əməkdaşlığın mühüm texnoloji dayaqlarından biridir.

Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələrinin əməkdaşlığı siyasi dialoqla da möhkəmlənir. Dövlət başçılarının müntəzəm görüşləri ümumi məsələlərin müzakirəsinə imkan verir. Bu formatda tərəflər iqtisadi və regional prioritetlərini təqdim edə bilirlər. Yüksək səviyyəli əlaqələr ikitərəfli münasibətlərin inkişafına da təsir göstərir. Prezident İlham Əliyev çıxışında Türkmənistanla münasibətlərin son illərdə fəallaşdığını bildirdi. O, ötən ildən başlayaraq ən yüksək səviyyədə beş səfərin həyata keçirildiyini qeyd etdi. Bu səfərlər siyasi dialoqun intensivliyini göstərən amil kimi təqdim olundu. Qarşılıqlı səfərlər iqtisadi layihələrin müzakirəsini asanlaşdırır. Onlar tərəfdaşların bir-birinin prioritetlərini daha yaxşı anlamasına kömək edir. Buna görə siyasi dialoq ortaq inkişaf gündəliyinin əsas şərtlərindən biridir.

Regional əməkdaşlığın inkişafında xalqlar arasında əlaqələr də əhəmiyyətlidir. Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələri müxtəlif tarixi və mədəni bağlara malikdir. Bu yaxınlıq qarşılıqlı anlaşmanın inkişafı üçün əlverişli zəmin yaradır. Təhsil və mədəniyyət sahələrində əlaqələrin genişləndirilməsi cəmiyyətlər arasında təmasları artıra bilər. Turizm əməkdaşlığı da bu imkanlardan biridir. Bir neçə ölkəni birləşdirən marşrutlar regionun mədəni və təbii irsinin tanıdılmasına kömək edə bilər. Biznes əlaqələri insanların müxtəlif ölkələrdə daha çox qarşılıqlı fəaliyyət göstərməsinə şərait yaradır. Belə təmaslar regional əməkdaşlığın sosial əsaslarını genişləndirə bilər. Dövlətlər arasında əlaqələr yalnız iqtisadi göstəricilərlə deyil, insanlar arasındakı münasibətlərlə də möhkəmlənir. Buna görə humanitar əlaqələr ortaq gələcək baxımından əhəmiyyətlidir.

Ortaq gələcəyin formalaşması üçün region ölkələrinin konkret layihələr üzrə əməkdaşlığı vacibdir. Ticarət və investisiya sahəsində təşəbbüslər iqtisadi əlaqələri dərinləşdirə bilər. Nəqliyyat layihələri regionun beynəlxalq bazarlara çıxış imkanlarını genişləndirə bilər. Enerji əməkdaşlığı resursların etibarlı nəqlinə və yeni texnologiyaların tətbiqinə şərait yarada bilər. Rəqəmsal infrastruktur bu prosesləri daha səmərəli idarə etməyə kömək edə bilər. Bütün bu istiqamətlər siyasi sabitlik və qarşılıqlı etimad tələb edir. Dövlətlər arasında müntəzəm dialoq birgə planların uzlaşdırılmasını asanlaşdırır. İnvestisiya mexanizmləri ortaq layihələrin maliyyələşdirilməsi üçün imkan yaradır. Layihələrin uğuru isə onların iqtisadi əsaslandırılması və davamlı idarə olunmasından asılıdır. Beləliklə, regional əməkdaşlıq müxtəlif sahələrin birgə inkişafına əsaslanır.

İlham Əliyevin Türkmənbaşı görüşündəki çıxışı Azərbaycan və Mərkəzi Asiya arasında əməkdaşlığın əsas istiqamətlərini əhatə etdi. Azərbaycanın Məşvərət formatında tamhüquqlu iştirakı bu əlaqələrə yeni məzmun qazandırdı. Ticarət dövriyyəsinin artması iqtisadi münasibətlərin genişləndiyini göstərir. Birgə investisiya fondları yeni layihələrin maliyyələşdirilməsi üçün imkan yaradır. Orta Dəhliz və Xəzər üzərindən nəqliyyat əlaqələri regionlararası ticarətin inkişafına xidmət edir. Enerji sahəsindəki əməkdaşlıq ənənəvi resurslarla yanaşı, yaşıl enerji istiqamətini də əhatə edir. Rəqəmsal infrastrukturun inkişafı yeni texnoloji imkanlar yaradır. Sülh, təhlükəsizlik və sabitlik isə bütün bu sahələrin davamlı inkişafı üçün əsas şərtlər kimi təqdim olunur. Görüş region ölkələrinə ortaq maraqları müzakirə etmək və gələcək təşəbbüsləri nəzərdən keçirmək imkanı verdi. Bu baxımdan VIII Məşvərət görüşü Azərbaycanla Mərkəzi Asiya arasında çoxşaxəli əməkdaşlığın inkişafında mühüm mərhələ kimi qiymətləndirilə bilər.

Zaur Mehdiyev,

YAP Gədəbəy rayon təşkilatının sədr müavini

Paylaş:

Baxılıb: 3 dəfə