Azərbaycan-Mərkəzi Asiya Münasibətlərində Yeni Strateji Mərhələ

Bakı:

21 °C

94 %

3 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Azərbaycan-Mərkəzi Asiya Münasibətlərində Yeni Strateji Mərhələ

Azərbaycan-Mərkəzi Asiya Münasibətlərində Yeni Strateji Mərhələ

13.10.2026 [11:32]

Son illərdə qlobal geopolitik mənzərədə baş verən köklü dəyişikliklər fonunda Azərbaycan Respublikasının xarici siyasətində Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərin dərinləşdirilməsi keyfiyyətcə yeni və strateji mərhələyə qədəm qoymuşdur. Tarixi, mədəni, kök və dini bağlılıqlara söykənən bu əlaqələr bu gün həm də ortaq iqtisadi, nəqliyyat və geostrateji maraqlar üzərində sürətlə inkişaf edir. Prezident cənab İlham Əliyevin oktyabrın 8-də Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərində keçirilən Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət görüşündəki çıxışı Azərbaycanın bu regionla olan münasibətlərinin dinamikasını və gələcək inkişaf perspektivlərini aydın şəkildə nümayiş etdirmişdir. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə qarşılıqlı fəaliyyəti xeyli genişlənib və bu əməkdaşlıq artıq kontinental miqyasda sabitliyin və iqtisadi tərəqqinin vacib sütununa çevrilmişdir.

Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya respublikaları arasında siyasi dialoqun intensivləşməsi ikitərəfli və çoxtərəfli münasibətlərə güclü təkan verir. Yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlər, imzalanan strateji tərəfdaşlıq Bəyannamələri və yaradılan Dövlətlərarası Şuralar siyasi etimadın ən yüksək göstəricisidir. Dövlət başçımızın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət görüşlərinə müntəzəm olaraq fəxri qonaq qismində dəvət olunması və bu platformada fəal iştirakı Azərbaycanın region ölkələri üçün etibarlı və əvəzsiz müttəfiq olduğunun bariz təsdiqidir. Bu siyasi iradə həm də Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) çərçivəsində inteqrasiya proseslərinin sürətlənməsinə, Türk dünyasının qlobal bir güc mərkəzi kimi formalaşmasına xidmət edir.

İqtisadi və ticarət əlaqələrinin genişlənməsi qarşılıqlı fəaliyyətin ən mühüm istiqamətlərindən birini təşkil edir. Son illərdə Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya ölkələri arasında ticarət dövriyyəsinin bir neçə dəfə artması, birgə investisiya fondlarının (məsələn, Azərbaycan-Özbəkistan, Azərbaycan-Qırğızıstan və Azərbaycan-Qazaxıstan investisiya fondları) yaradılması iqtisadi münasibətlərə yeni impuls qazandırmışdır. Bu fondlar vasitəsilə kənd təsərrüfatı, sənaye, bərpa olunan enerji və infrastruktur sahələrində nəhəng birgə layihələr maliyyələşdirilir. Türkmənbaşı sammitində vurğulandığı kimi, qarşılıqlı investisiya axınının artması region ölkələrinin neft-qaz və qeyri-neft sektorlarının şaxələnməsinə, yeni iş yerlərinin yaradılmasına və iqtisadi müstəqilliyin möhkəmlənməsinə birbaşa töhfə verir.

Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya dövlətlərini birləşdirən ən strateji bağlardan biri nəqliyyat, loqistika və tranzit sahəsidir. Şərq-Qərb nəqliyyat koridoru (Orta Dəhliz) və Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu Asiya ilə Avropanı birləşdirən ən etibarlı və səmərəli marşruta çevrilmişdir. Mərkəzi Asiya ölkələrindən gələn yüklərin Xəzər dənizi üzərindən Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanına, oradan isə Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu vasitəsilə dünya bazarlarına daşınması tranzit həcmlərinin kəskin artmasını təmin edir. Göstərilən rəqəmsal gömrük həlləri, vahid tarif siyasətinin tətbiqi və sərhəd-keçid məntəqələrinin buraxılış qabiliyyətinin yüksəldilməsi daşımaların müddətini kəskin şəkildə qısaltmışdır. Bu sahədəki koordinasiyalı fəaliyyət Azərbaycanı və Mərkəzi Asiyanı qlobal tədarük zəncirinin ayrılmaz parçasına çevirir.

Energetika sektoru da qarşılıqlı əməkdaşlığın vacib tərkib hissəsidir. Xəzərin hər iki sahilində yerləşən enerji istehsalçıları olan Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələri karbonresurslarının və "yaşıl enerji"nin beynəlxalq bazarlara nəqli istiqamətində sıx əlaqə saxlayırlar. Xüsusilə Qazaxıstan neftinin və Türkmənistan resurslarının Azərbaycan ərazisindən tranziti, eləcə də Mərkəzi Asiyada istehsal olunacaq "yaşıl enerji"nin Xəzərin dibi ilə Azərbaycan üzərindən Avropaya ixracı layihəsi strateji xarakter daşıyır. Bu təşəbbüslər regionun qlobal enerji təhlükəsizliyindəki rolu və çəkisini daha da artırır.

Qarşılıqlı fəaliyyətin digər mühüm ölçüsü isə mədəni-humanitar sahəni və azad edilmiş Qarabağda birgə layihələrin reallaşmasını əhatə edir. Mərkəzi Asiya dövlətlərinin Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpasına verdiyi dəstək xalqlarımız arasında sarsılmaz qardaşlığın nümunəsidir. Özbəkistan tərəfindən Füzulidə Mirzə Uluqbəy adına məktəbin, Qazaxıstan tərəfindən Kurmanqazı adına Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzinin tikilməsi, eləcə də Qırğızıstan və Türkmənistan tərəfindən azad olunmuş ərazilərdə sosial obyektlərin inşası təşəbbüsləri xalqlarımızın mənəvi birliyini nümayiş etdirir. Bu qardaşlıq töhfələri "Böyük Qayıdış" proqramının reallaşmasına da böyük mənəvi və maddi dəstəkdir.

Prezident cənab İlham Əliyevin Türkmənbaşı şəhərində keçirilən Məşvərət görüşündəki çıxışında vurğulanan fikirlər Azərbaycanın Mərkəzi Asiya siyasətinin aydın prioritizə malik olduğunu göstərir. Qarşılıqlı fəaliyyətin xeyli genişlənməsi təkcə ikitərəfli münasibətlərə deyil, ümumilikdə geniş Avrasiya məkanında sülhün, təhlükəsizliyin və iqtisadi inteqrasiyanın möhkəmlənməsinə xidmət edir. Azərbaycan və Mərkəzi Asiya dövlətləri ortaq strateji baxışları, güclü siyasi iradələri və nəhəng iqtisadi potensialları ilə gələcək regional və qlobal inkişafın əsas hərəkətverici qüvvəsi kimi inamla addımlamağa davam edirlər.

Varis Rüstəmov,

Yeni Azərbaycan Partiyası Sabirabad rayon təşkilatının sədri

Paylaş:

Baxılıb: 6 dəfə