Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşü formatında iştirakı və regional əməkdaşlığın yeni perspektivləri

Bakı:

21 °C

94 %

3 m/s

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşü formatında iştirakı və regional əməkdaşlığın yeni perspektivləri

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşü formatında iştirakı və regional əməkdaşlığın yeni perspektivləri

13.10.2026 [11:43]

Müasir dövrdə beynəlxalq münasibətlər sistemində regional əməkdaşlığın gücləndirilməsi, dövlətlər arasında siyasi dialoqun genişləndirilməsi və iqtisadi əlaqələrin inkişaf etdirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Xüsusilə nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin, enerji təhlükəsizliyinin və ticarət əlaqələrinin ön plana çıxdığı bir şəraitdə ölkələrin ortaq maraqlar əsasında əməkdaşlıq etməsi regional sabitliyə və davamlı inkişafa mühüm töhfə verir. Bu baxımdan Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında münasibətlərin inkişafı, eləcə də Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşü formatında tamhüquqlu iştirakı xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşü regional əməkdaşlığın genişləndirilməsi, qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi və ümumi problemlərin birgə müzakirəsi məqsədilə yaradılmış mühüm siyasi platformadır. Azərbaycanın bu formata tamhüquqlu üzv kimi qoşulması ölkəmizin region dövlətləri ilə əlaqələrinin yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu nümayiş etdirir. Bu qərar Azərbaycanın yalnız Cənubi Qafqazda deyil, daha geniş coğrafiyada da mühüm tərəfdaş kimi rolunu gücləndirir, Xəzər dənizi ətrafında və onun hər iki sahilində əməkdaşlıq imkanlarını artırır. 2025-ci ilin noyabrında Azərbaycanın bu formata tamhüquqlu iştirakçı kimi qoşulması ölkəmizin Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə siyasi, iqtisadi və humanitar münasibətlərinin inkişafında mühüm hadisə oldu. Azərbaycanın iştirakı ilə əməkdaşlığın coğrafiyası genişləndi, ortaq təşəbbüslərin həyata keçirilməsi üçün yeni imkanlar yarandı. Tarixi, mədəni və mənəvi bağlılıqlara əsaslanan bu münasibətlər bu gün nəqliyyat, logistika, enerji, sənaye, rəqəmsal texnologiyalar və digər istiqamətləri əhatə edir.

Bu əməkdaşlığın inkişafında 2026-cı il oktyabrın 8-də Türkmənbaşı şəhərində keçirilən Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 8-ci Məşvərət Görüşü xüsusi yer tutur. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin iştirak etdiyi görüşdə Türkmənistan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan və Özbəkistanın dövlət başçıları da təmsil olunublar. Görüş region ölkələrinin qarşılıqlı əlaqələrinin möhkəmləndirilməsi, iqtisadi tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsi və gələcək əməkdaşlığın prioritetlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətli platforma olub. Cənab Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın bu formata tamhüquqlu iştirakının bütün iştirakçı dövlətlər tərəfindən yekdilliklə dəstəklənməsini xüsusi qeyd edib və buna görə təşəkkürünü bildirib. Dövlət başçısı, həmçinin Türkmənistanın və Qurbanqulu Berdiməhəmmədovun bu təşəbbüsün inkişafındakı rolunu vurğulayıb. Bu məqam Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə münasibətlərinin qarşılıqlı hörmət, etimad və ortaq maraqlar əsasında qurulduğunu bir daha nümayiş etdirib. Görüşdə iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi əsas müzakirə istiqamətlərindən biri olub. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, 2025-ci ildə Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə ticarət dövriyyəsi 50 faizdən çox artıb. Eyni zamanda, Mərkəzi Asiya ölkələrinin kapitalı ilə Azərbaycanda 400-dən artıq şirkət fəaliyyət göstərir. Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstanla yaradılmış birgə investisiya fondları da iqtisadi əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi üçün əlverişli imkanlar yaradır. Bu fondların imkanlarından birgə istehsalın təşkili, sənaye müəssisələrinin yaradılması və qarşılıqlı investisiyaların artırılması məqsədilə istifadə edilməsi təklif olunub. Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq görüşün diqqət mərkəzində olub. Azərbaycan Şərq ilə Qərb arasında mühüm nəqliyyat qovşağı kimi Orta Dəhlizin inkişafına xüsusi töhfə verir. Bu marşrut Mərkəzi Asiya ölkələrinin dünya bazarlarına çıxış imkanlarını genişləndirir, yükdaşımaların daha səmərəli həyata keçirilməsinə şərait yaradır. Görüşdə qeyd olunub ki, Orta Dəhliz üzrə tranzit yükdaşımalarının həcmi 2025-ci ildə 10 faizdən çox, 2026-cı ilin ilk səkkiz ayında isə təxminən 20 faiz artıb. Bu göstəricilər marşrutun artan əhəmiyyətini və gələcək inkişaf potensialını təsdiqləyir.

Rəqəmsal əlaqələrin genişləndirilməsi də gələcək əməkdaşlığın vacib istiqamətlərindəndir. Xəzər dənizinin dibi ilə fiber-optik kabellərin çəkilməsi və “Rəqəmsal İpək Yolu” təşəbbüsü region ölkələri arasında informasiya mübadiləsinin sürətləndirilməsinə, rəqəmsal infrastrukturun inkişafına və yeni texnologiyaların tətbiqinə xidmət edir. Enerji sahəsində isə Qazaxıstan və Türkmənistan neftinin Azərbaycan ərazisi ilə nəqli, eləcə də Qazaxıstan və Özbəkistanla yaşıl enerji dəhlizinin yaradılması istiqamətində əməkdaşlıq mühüm perspektivlər açır. Türkmənbaşı görüşündə digər dövlət başçıları da regional əməkdaşlığın inkişafına dair təkliflərlə çıxış ediblər. Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayev süni intellektdən məsuliyyətli istifadə ilə bağlı bəyannamənin hazırlanmasını, həmçinin mədəniyyət, idman, turizm və elm sahələrində tədbirlərin vahid təqvim üzrə əlaqələndirilməsini təklif edib. Qırğızıstan Prezidenti Sadır Japarov elektron ticarət üçün vahid platformanın yaradılması və bir neçə ölkəni əhatə edən birgə turizm marşrutlarının inkişaf etdirilməsi ideyalarını irəli sürüb. Tacikistan Prezidenti Emoməli Rəhmon sənaye əməkdaşlığının genişləndirilməsinin, birgə müəssisələrin yaradılmasının və təbii ehtiyatların emalına yönəlmiş layihələrin həyata keçirilməsinin əhəmiyyətini vurğulayıb.

Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev isə “Altı iqtisadiyyat – bir məhsul” konsepsiyasını irəli sürərək dövlətlər arasında istehsal və sənaye əlaqələrinin daha sıx qurulmasını təklif edib. O, 2027-ci ildə Xivə şəhərində “Mərkəzi Asiya–Azərbaycan” biznes forumunun keçirilməsi təşəbbüsünü də səsləndirib. Görüşdə Azərbaycanın 2027-ci ildə bu formata ilk dəfə sədrlik edəcəyi də qeyd olunub və bu istiqamətdə ölkəmizə dəstək ifadə edilib. Regional əməkdaşlığın mühüm istiqamətlərindən biri də humanitar və mədəni əlaqələrdir. Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında ortaq tarixi irs, dil və mədəniyyət yaxınlığı xalqlarımızı bir-birinə bağlayan əsas amillərdəndir. Bu münasibətlərin konkret nümunələri sırasında Türkmənistan tərəfindən Füzuli məscidinin tikilməsi, Özbəkistan tərəfindən Füzulidə Mirzə Uluqbəyin adını daşıyan məktəbin inşa edilməsi, Qazaxıstan tərəfindən Kurmanqazı adına Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzinin yaradılması və Qırğızıstan tərəfindən Ağdamda Manas adına məktəbin tikilməsi xüsusi qeyd olunmalıdır. Bu layihələr dostluq və qardaşlıq münasibətlərinin əməli ifadəsidir.

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşü formatında tamhüquqlu iştirakı ölkəmizin regional əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirən mühüm siyasi hadisədir. Türkmənbaşıda keçirilən 8-ci Məşvərət Görüşü isə bu iştirakın konkret məzmun və təşəbbüslərlə zənginləşdiyini göstərib. İqtisadi əlaqələrin dərinləşdirilməsi, Orta Dəhlizin inkişafı, enerji və rəqəmsal infrastruktur layihələrinin genişləndirilməsi, eləcə də humanitar münasibətlərin möhkəmləndirilməsi gələcək əməkdaşlığın əsas istiqamətləri kimi çıxış edir. Azərbaycanın 2027-ci ildə formata sədrlik etməsi bu təşəbbüslərin davam etdirilməsi və yeni birgə layihələrin irəli sürülməsi üçün əlavə imkanlar yaradacaq. Bütün bunlar göstərir ki, Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında əməkdaşlıq ortaq maraqlara, qarşılıqlı etimada və uzunmüddətli tərəfdaşlığa əsaslanaraq regionun sabitliyinə və inkişafına mühüm töhfə vermək potensialına malikdir.

Cəmilə Hüseynova

Yeni Azərbaycan Partiyası Naxçıvan şəhər təşkilatı üzrə ƏPT sədri,

Naxçıvan Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzinin direktor müavini

Paylaş:

Baxılıb: 3 dəfə