Azərbaycan Respublikası ilə Mərkəzi Asiya ölkələri arasında strateji tərəfdaşlığın inkişaf perspektivləri

Error:

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Azərbaycan Respublikası ilə Mərkəzi Asiya ölkələri arasında strateji tərəfdaşlığın inkişaf perspektivləri

Azərbaycan Respublikası ilə Mərkəzi Asiya ölkələri arasında strateji tərəfdaşlığın inkişaf perspektivləri

13.10.2026 [12:13]

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində regional əməkdaşlığın genişləndirilməsi, iqtisadi əlaqələrin şaxələndirilməsi və qarşılıqlı maraqlara əsaslanan tərəfdaşlığın möhkəmləndirilməsi dövlətlərin xarici siyasət strategiyasında mühüm yer tutur. Qlobal iqtisadi və siyasi proseslərin dinamik dəyişdiyi hazırkı şəraitdə ölkələr arasında əlaqələrin institusional əsaslarla inkişaf etdirilməsi, nəqliyyat-logistika imkanlarından səmərəli istifadə olunması və enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu baxımdan Azərbaycan Respublikası ilə Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi regional inkişafın və qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlığın əsas istiqamətlərindən biri kimi çıxış edir.

2026-cı il oktyabrın 8-də Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərində keçirilən Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələrinin dövlət başçılarının Məşvərət Görüşünün 8-ci iclası bu əməkdaşlığın inkişafında mühüm siyasi platforma kimi diqqət çəkir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin tədbirdə çıxışı ölkəmizin regional inteqrasiyaya, iqtisadi tərəfdaşlığın genişləndirilməsinə və ortaq strateji məqsədlərin həyata keçirilməsinə verdiyi əhəmiyyəti bir daha nümayiş etdirdi. Görüş çərçivəsində səsləndirilən fikirlər və müəyyənləşdirilən prioritetlər Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında münasibətlərin gələcək inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.

Azərbaycanın Məşvərət Görüşü formatında tamhüquqlu iştirakının təmin olunması ölkəmizin Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrinin yeni mərhələyə yüksəldiyini göstərir. Bu iştirak coğrafi yaxınlıq, tarixi bağlılıq və ortaq maraqlarla yanaşı, iqtisadi potensialın birləşdirilməsi və regional məsələlər üzrə koordinasiyanın gücləndirilməsi baxımından da mühüm imkanlar yaradır. Azərbaycanın təşəbbüsləri region dövlətləri arasında siyasi dialoqun genişləndirilməsinə, qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsinə və uzunmüddətli əməkdaşlıq mexanizmlərinin formalaşdırılmasına xidmət edir.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında iqtisadi münasibətlərin inkişafı və qarşılıqlı investisiya imkanlarının genişləndirilməsi məsələləri xüsusi yer tuturdu. Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında ticarət dövriyyəsinin artırılması, sahibkarlıq subyektləri arasında əlaqələrin möhkəmləndirilməsi və birgə investisiya layihələrinin təşviqi tərəfdaşlığın əsas istiqamətlərindəndir. Qarşılıqlı iqtisadi maraqlara əsaslanan bu əməkdaşlıq istehsal, sənaye, kənd təsərrüfatı, rəqəmsal texnologiyalar və xidmətlər sahələrində yeni imkanların yaranmasına şərait yaradır. Eyni zamanda, investisiya fondlarının fəaliyyəti və birgə layihələrin həyata keçirilməsi iqtisadi əlaqələrin daha sistemli xarakter almasına töhfə verir.

Azərbaycanın regional əməkdaşlıq siyasətində nəqliyyat və logistika sahəsi də mühüm strateji əhəmiyyət daşıyır. Ölkəmizin əlverişli coğrafi mövqeyi, müasir nəqliyyat infrastrukturu və beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafına yönəlmiş təşəbbüsləri Şərq ilə Qərb arasında əlaqələrin genişləndirilməsinə imkan verir. Orta Dəhlizin imkanlarının artırılması, Xəzər dənizi üzərindən daşımaların səmərəliliyinin yüksəldilməsi və gömrük prosedurlarının təkmilləşdirilməsi region dövlətlərinin tranzit potensialının daha dolğun reallaşdırılmasına xidmət edir.

Bu istiqamətdə Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında əlaqələndirilmiş fəaliyyətin gücləndirilməsi beynəlxalq ticarət marşrutlarının dayanıqlığı baxımından da əhəmiyyətlidir. Nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı yalnız yükdaşımaların həcminin artmasına deyil, həm də yeni iqtisadi əlaqələrin qurulmasına, regional bazarlara çıxış imkanlarının genişlənməsinə və investisiya cəlbediciliyinin yüksəlməsinə şərait yaradır. Beləliklə, nəqliyyat-logistika əməkdaşlığı tərəfdaş ölkələrin iqtisadi potensialını birləşdirən və onların beynəlxalq iqtisadi sistemdə mövqelərini möhkəmləndirən əsas amillərdən biri kimi çıxış edir.

Energetika sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi də Azərbaycan–Mərkəzi Asiya münasibətlərinin prioritet istiqamətlərindəndir. Ənənəvi enerji resurslarının nəqli, enerji infrastrukturundan qarşılıqlı istifadə və yeni enerji layihələrinin reallaşdırılması regionda enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə imkan yaradır. Xəzər hövzəsində mövcud imkanların birgə dəyərləndirilməsi və enerji marşrutlarının şaxələndirilməsi iştirakçı dövlətlərin beynəlxalq enerji bazarlarında mövqelərinin gücləndirilməsinə xidmət edir.

Bununla yanaşı, bərpaolunan enerji sahəsində əməkdaşlığın inkişafı yeni strateji perspektivlər açır. Günəş və külək enerjisi potensialından istifadə, yaşıl enerji istehsalı və onun beynəlxalq bazarlara ötürülməsi istiqamətində birgə təşəbbüslər regionun enerji gələcəyinin formalaşmasında mühüm rol oynaya bilər. Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında bu sahədə əməkdaşlığın genişləndirilməsi enerji keçidi prosesinə töhfə verməklə yanaşı, müasir texnologiyaların tətbiqini və dayanıqlı iqtisadi inkişafı da təşviq edir.

Regional əməkdaşlığın digər mühüm istiqaməti rəqəmsal infrastrukturun inkişafı və informasiya-kommunikasiya texnologiyaları sahəsində əlaqələrin genişləndirilməsidir. Xəzər dənizi üzərindən rəqəmsal bağlantı imkanlarının artırılması, fiber-optik kommunikasiya xətlərinin inkişafı və məlumat mübadiləsinin sürətləndirilməsi region ölkələrinin rəqəmsal iqtisadiyyatının inkişafına xidmət edir. Bu layihələr beynəlxalq rəqəmsal şəbəkələrə inteqrasiyanı gücləndirməklə yanaşı, yeni texnoloji əməkdaşlıq imkanları da yaradır.

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətləri yalnız iqtisadi və infrastruktur layihələri ilə məhdudlaşmır. Humanitar əlaqələrin inkişafı, təhsil və mədəniyyət sahələrində əməkdaşlıq, xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmləndirilməsi də tərəfdaşlığın mühüm tərkib hissəsidir. Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində Mərkəzi Asiya ölkələrinin iştirakı ilə həyata keçirilən sosial və təhsil layihələri bu həmrəyliyin konkret ifadəsidir. Belə təşəbbüslər dövlətlər arasında dostluq münasibətlərinin möhkəmlənməsinə, humanitar əlaqələrin genişlənməsinə və ortaq tarixi-mədəni dəyərlərin qorunmasına töhfə verir.

Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında əməkdaşlığın inkişafı regional sabitliyin və təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi baxımından da əhəmiyyətlidir. Dövlətlər arasında siyasi dialoqun davamlılığı, qarşılıqlı maraqların uzlaşdırılması və çoxtərəfli əməkdaşlıq mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi mövcud çağırışlara birgə yanaşma imkanlarını genişləndirir. Bu baxımdan Məşvərət Görüşü platforması regional məsələlərin müzakirəsi, ortaq təşəbbüslərin əlaqələndirilməsi və uzunmüddətli əməkdaşlıq gündəliyinin formalaşdırılması üçün mühüm vasitədir.

Prezident İlham Əliyevin çıxışı Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə münasibətlərə strateji yanaşmasını, qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsinə və birgə təşəbbüslərin həyata keçirilməsinə sadiqliyini ifadə edir. Azərbaycanın 2027-ci ildə bu formata sədrlik etməsi isə əməkdaşlığın davamlılığının təmin olunması və müəyyənləşdirilmiş prioritetlərin praktiki nəticələrə çevrilməsi baxımından əlavə imkanlar yaradır.

Azərbaycan Respublikası ilə Mərkəzi Asiya ölkələri arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi regional iqtisadi inteqrasiyanın gücləndirilməsi, nəqliyyat və enerji əlaqələrinin inkişafı, rəqəmsal transformasiyanın sürətləndirilməsi və humanitar münasibətlərin möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu tərəfdaşlığın ardıcıl inkişafı iştirakçı dövlətlərin milli maraqlarına xidmət etməklə yanaşı, Xəzər hövzəsində və daha geniş coğrafiyada qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq üçün yeni perspektivlər formalaşdırır. Mövcud potensialın səmərəli reallaşdırılması və birgə təşəbbüslərin davamlı şəkildə həyata keçirilməsi Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında strateji tərəfdaşlığın gələcək inkişafının əsas şərtlərindən biri olacaqdır.

Əliyev Oktay

Füzuli, Bala Bəhmənli kənd ərazi partiya təşkilatının sədri

Paylaş:

Baxılıb: 5 dəfə