Tədqiqat: Valideynlərin stresi uşaqlarda piylənmənin inkişafında mühüm rol oynayır

Bakı:

10 °C

93 %

5 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Tədqiqat: Valideynlərin stresi uşaqlarda piylənmənin inkişafında mühüm rol oynayır

Tədqiqat: Valideynlərin stresi uşaqlarda piylənmənin inkişafında mühüm rol oynayır

10.03.2026 [23:17]

Yel Universitetinin tədqiqatçılarına görə, valideynlərin stresi balaca uşaqlarda piylənmənin inkişafında əhəmiyyətli rol oynaya bilər.

AZƏRTAC xəbər verir ki, “Science Daily” nəşrinin məlumatına görə, tədqiqatın nəticələri valideynlərin stres səviyyəsinin azaldılmasının balaca uşaqlarda piylənmə riskini minimuma endirdiyi versiyasını təsdiqləyib.

Tədqiqatçıların fikrincə, valideynlər yüksək səviyyədə stres yaşadıqda, ailə nizamı pozulur, sağlam olmayan qidalanma vərdişlərinin inkişaf etməsi ehtimalı daha yüksək olur və müsbət valideynlik təcrübələri zəifləyir. Valideynlərin psixoloji rifahının həlli sağlam qidalanma və fiziki fəaliyyət üçün tövsiyələrlə birlikdə, uşaqlıq dövründə piylənmənin qarşısını daha effektiv şəkildə almağa kömək edə bilər.

Tədqiqat qrupunun rəhbəri Rajita Sinha qeyd edib ki, stres əvvəllər uşaqlıq dövründə piylənmə ilə əlaqələndirilirdi. Lakin yeni tədqiqat valideynlərin stres ilə mübarizə qabiliyyətinin yaxşılaşdırılmasının həm də valideynlik metodlarını yaxşılaşdırdığını və uşaqların artıq çəki alma ehtimalını azaltdığını aşkar edib.

Alimlər 12 həftəlik təsadüfi seçilmiş bir araşdırma zamanı müxtəlif etnik və sosial-iqtisadi mənşəli, habelə artıq çəkili və ya piylənmiş, iki yaşdan beş yaşa qədər uşaqları böyüdən 114 valideyni izləyiblər.

İştirakçılar iki qrupa bölünüblər. Birinci qrup diqqətlilik və davranış özünütənzimləmə bacarıqlarının inkişafına yönəlmiş “Parenting Mindfully for Health” (PMH) stres azaltma proqramını tamamlayıb, həmçinin sağlam qidalanma və fiziki fəaliyyətlə bağlı məsləhətlər alıb. İkinci - nəzarət qrupuna yalnız qidalanma və fiziki fəaliyyətlə bağlı məsləhət verilib. Məşğələlər həftədə iki saata qədər davam edib.

Tədqiqat zamanı birinci qrupdakı valideynlər daha aşağı stres səviyyələri və müsbət valideynlik təcrübələrinin yaxşılaşdığını nümayiş etdiriblər. Onların uşaqları daha az qeyri-sağlam qidalanır və çəki artımı müşahidə etmirdilər.

Nəzarət qrupunda isə belə bir dəyişiklik müşahidə olunmayıb: uşaqlar daha tez-tez çəki qazanır və artıq çəki və ya piylənmə ehtimalı təxminən altı dəfə çox olurdu.

Tədqiqatçılar, həmçinin qeyd edirlər ki, uşaqlıq dövründə piylənmə qlobal miqyasda artmaqda davam edir. Dünya Piylənmə Atlasına görə, 2040-cı ilə qədər artıq çəkisi olan uşaqların sayı 228 milyona çata bilər ki, bu da ilk dəfə olaraq çəkisiz uşaqların sayını keçə bilər.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, uşaqlıqda artıq çəki xroniki xəstəliklər riskini artırır və erkən yaşdan sağlamlığa mənfi təsir göstərir. Bu baxımdan, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının üzv dövlətləri 2025-2030-cu illər üçün qlobal qidalanma hədəflərini qəbul ediblər. Bu hədəflər, digər məsələlərlə yanaşı, qarşıdakı illərdə artıq çəkinin yayılmasını 5 faiz azaltmağı nəzərdə tutur.

Paylaş:

Baxılıb: 348 dəfə