Dopamin maddəsi qorxunun unudulmasında açar rolu oynayır - TƏDQİQAT
29.04.2025 [09:16]
Massaçusets Texnologiya Universitetinin nevroloqlarının yeni tədqiqatı göstərir ki, qorxunun unudulması prosesi dopamin adlı kimyəvi maddə ilə bağlıdır. Siçanlar üzərində aparılan araşdırmada məlum olub ki, təhlükə keçəndə beyin xüsusi siqnallar göndərir və bu siqnallar dopamin vasitəsilə qorxunun azaldılmasını və sakitliyin bərpasını təmin edir.
AZƏRTAC “MedicalXpress” portalına istinadla xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələrinə əsasən, qorxunun öyrənilməsi və onun unudulması beyindəki xüsusi hissədə baş verir: qorxu yaddaşı, təhlükəli bir təcrübədən sonra “Rspo2” neyronları tərəfindən kodlaşdırılır. Təhlükə keçdikdən sonra yeni bir yaddaş - qorxunun yox olması - “Ppp1r1b” neyronları tərəfindən formalaşdırılır. Bu yeni yaddaşın formalaşması dopamin sintezi ilə izah edilir. Ona görə də insanlar təhlükənin keçdiyini anladıqda rahatlıq və xoşbəxtlik hiss edirlər.
Tədqiqatın detallarına əsasən, dopamin beyindəki “Ventral Tegmental Area” (VTA) adlı zonadan neyronlara ötürülür. Siçanlar üzərində aparılan təcrübələr göstərib ki, təhlükə gözlənilən anda dopamin “Rspo2” neyronlarında aktiv olur, təhlükə keçdikdə isə dopamin Ppp1r1b neyronlarında daha çox fəaliyyət göstərir. Dopamin siqnalı nə qədər güclü olarsa, siçanlar qorxularını bir o qədər tez unudur.
Əlavə təcrübələrə əsasən, tədqiqatçılar optogenetika texnologiyasından istifadə edərək, dopamin siqnallarını idarə etdilər: dopamin siqnalını artırdıqda qorxunun daha tez unudulduğu, azaltdıqda isə qorxunun davam etdiyi müşahidə olundu. Dopamin reseptorlarının (xüsusilə D1 reseptorları) neyronlarda aktivləşdirilməsi qorxunun yox olmasına səbəb oldu.
Bu nəticələr göstərir ki, qorxunun unudulması təsadüfi bir proses deyil, əksinə, beyindəki mükafatlandırma mexanizmləri tərəfindən dəstəklənən aktiv əməliyyatdır. Araşdırma travma sonrası stress pozuntusu (TSSB) və digər qorxu əsaslı psixi problemlərin müalicəsi üçün yeni imkanlar aça bilər.
Bu tədqiqat dopamin və onun beynin qorxu ilə bağlı dövrlərindəki rolu barədə daha dərin məlumat əldə etməyə və gələcəkdə daha effektiv psixoloji müalicə üsullarının hazırlanmasına kömək edə bilər.
Xəbər lenti
Hamısına bax
Gündəm
23 May 11:50
MEDİA
23 May 11:34
Gündəm
23 May 11:17
İqtisadiyyat
23 May 10:59
İqtisadiyyat
23 May 10:35
Gündəm
23 May 10:12
Analitik
23 May 09:55
Analitik
23 May 09:31
Sosial
23 May 09:16
Ədəbiyyat
23 May 08:50
Ədəbiyyat
23 May 08:34
Dünya
23 May 08:03
İdman
23 May 07:55
Siyasət
23 May 07:55
Siyasət
23 May 07:54
Dünya
22 May 23:42
Sosial
22 May 23:35
Dünya
22 May 23:21
Dünya
22 May 22:49
Dünya
22 May 22:30
Dünya
22 May 22:16
Dünya
22 May 21:58
Dünya
22 May 21:25
İqtisadiyyat
22 May 21:13
Dünya
22 May 20:43
Dünya
22 May 20:31
Dünya
22 May 20:19
Dünya
22 May 19:50
Xəbər lenti
22 May 19:22
İdman
22 May 19:10
Xəbər lenti
22 May 18:19
Siyasət
22 May 18:19
Xəbər lenti
22 May 18:18
Elm
22 May 17:53
Elm
22 May 17:52
Xəbər lenti
22 May 17:52
Xəbər lenti
22 May 17:51
Mədəniyyət
22 May 17:50
Elm
22 May 17:49
Siyasət
22 May 17:49
Xəbər lenti
22 May 17:48
Siyasət
22 May 17:48
Sosial
22 May 17:25
YAP xəbərləri
22 May 17:14
YAP xəbərləri
22 May 17:11
Siyasət
22 May 16:32
Siyasət
22 May 15:51
Siyasət
22 May 15:50
Siyasət
22 May 15:46
Siyasət
22 May 15:45
Siyasət
22 May 15:44
YAP xəbərləri
22 May 15:22
Sosial
22 May 15:17
YAP xəbərləri
22 May 14:51
Siyasət
22 May 14:33
Dünya
22 May 14:26
Gündəm
22 May 13:17
Gündəm
22 May 13:09
Sosial
22 May 12:56
Sosial
22 May 12:55
Sosial
22 May 12:55
Gündəm
22 May 12:54
Siyasət
22 May 12:48
Xəbər lenti
22 May 12:28
Siyasət
22 May 12:27
Analitik
22 May 12:00
Gündəm
22 May 11:22
Xəbər lenti
22 May 11:17
İqtisadiyyat
22 May 10:53
İqtisadiyyat
22 May 10:35
