Tarixin dönüş günü – Milli Qurtuluş

Bakı:

27 °C

48 %

6 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Tarixin dönüş günü – Milli Qurtuluş

Tarixin dönüş günü – Milli Qurtuluş

11.06.2026 [14:56]

Tarixdə elə məqamlar olur ki, həmin hadisələr təkcə müəyyən bir dövrün deyil, bütöv bir dövlətin gələcək taleyini müəyyənləşdirir. Azərbaycan üçün belə dönüş nöqtələrindən biri 15 iyun 1993-cü il hadisələri olmuşdur. Ölkədə dərin siyasi böhranın yaşandığı bir vaxtda baş verən bu hadisələr sonrakı inkişaf mərhələsinin əsasını formalaşdırmış və müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin möhkəmlənməsində mühüm rol oynamışdır.

1991-ci ildə dövlət müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan mürəkkəb geosiyasi və daxili siyasi şəraitdə fəaliyyət göstərməyə başlamışdı. Sovet İttifaqının dağılması ilə yaranmış yeni reallıq dövlət institutlarının formalaşdırılması prosesini çətinləşdirirdi. Eyni zamanda Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü, “Qarabağ münaqişəsi”nin genişlənməsi, iqtisadi əlaqələrin pozulması və mərkəzləşdirilmiş idarəetmə sisteminin dağılması ölkədə ciddi problemlər yaratmışdı.

Müstəqilliyin ilk illərində hakimiyyət strukturlarının kifayət qədər möhkəm olmaması siyasi qarşıdurmaların dərinləşməsinə səbəb olmuşdu. Müxtəlif siyasi qüvvələr arasında rəqabət, silahlı qruplaşmaların mövcudluğu və idarəetmə mexanizmlərinin səmərəsizliyi ölkədə qeyri-sabit mühit formalaşdırmışdı. Xüsusilə 1993-cü ilin iyun hadisələri Azərbaycan dövlətçiliyinin mövcudluğu üçün real təhlükə yaratmışdı. Gəncə hadisələri nəticəsində ölkədə vətəndaş qarşıdurması ehtimalı artmış, hakimiyyət böhranı daha da kəskin xarakter almışdı. Həmin dövrdə Azərbaycanın siyasi gələcəyi ilə bağlı ciddi narahatlıqlar yaranmışdı.

Belə mürəkkəb şəraitdə Naxçıvan Muxtar Respublikasına rəhbərlik edən Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Bakıya dəvət olunması ölkənin siyasi həyatında dönüş nöqtəsinə çevrildi. 15 iyun 1993-cü ildə onun Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçilməsi sonradan Milli Qurtuluş Günü kimi tarixə daxil oldu. Bu hadisə təkcə hakimiyyət dəyişikliyi deyil, həm də dövlət idarəçiliyində yeni siyasi kursun başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.

Qurtuluş mərhələsinin əsas nəticələrindən biri ölkədə siyasi sabitliyin təmin olunması idi. Dövlət institutlarının fəaliyyətinin bərpası, mərkəzi hakimiyyətin möhkəmləndirilməsi və hüquqi idarəetmə prinsiplərinin tətbiqi Azərbaycan dövlətçiliyinin qorunmasına xidmət etdi. Siyasi sabitlik isə sonrakı iqtisadi və sosial islahatların həyata keçirilməsi üçün əlverişli şərait yaratdı.

Milli Qurtuluş hadisələrinin siyasi aspekti ilə yanaşı, onun geosiyasi əhəmiyyəti də xüsusi diqqət tələb edir. XX əsrin sonlarında Cənubi Qafqaz regionunda baş verən mürəkkəb proseslər fonunda Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi mövcudluğunu qoruyub saxlaması regionun siyasi xəritəsində mühüm amilə çevrildi. Xarici siyasətdə balanslaşdırılmış münasibətlər sisteminin qurulması ölkənin beynəlxalq mövqeyinin möhkəmlənməsinə şərait yaratdı.

Milli Qurtuluş konsepsiyası sonrakı dövrlərdə Azərbaycanın davamlı inkişaf strategiyasının ideoloji əsaslarından birinə çevrildi. Dövlətçilik ənənələrinin möhkəmləndirilməsi, milli həmrəyliyin gücləndirilməsi və müstəqilliyin qorunması məsələləri bu konsepsiyanın əsas istiqamətlərini təşkil etdi. 1997-ci ildə Milli Məclisin qərarı ilə 15 iyun tarixinin rəsmi bayram elan olunması həmin hadisələrin dövlət və cəmiyyət tərəfindən yüksək qiymətləndirilməsinin göstəricisi idi.

Beləliklə, 15 İyun – Milli Qurtuluş Günü Azərbaycan dövlətçiliyinin qorunması və möhkəmləndirilməsi baxımından tarixi əhəmiyyətə malik hadisədir. Bu gün Azərbaycan Respublikasının beynəlxalq arenada artan nüfuzu, iqtisadi inkişaf göstəriciləri, enerji və nəqliyyat layihələrində fəal iştirakı, eləcə də ərazi bütövlüyünün təmin olunması istiqamətində əldə edilən nailiyyətlər Milli Qurtuluş dövründə formalaşdırılmış dövlətçilik strategiyasının davamlı nəticələri kimi qiymətləndirilə bilər. Xüsusilə postmüharibə mərhələsində həyata keçirilən bərpa-quruculuq işləri və ölkənin uzunmüddətli inkişaf hədəfləri göstərir ki, 15 İyun hadisələri yalnız tarixi keçmişin deyil, həm də müasir Azərbaycanın siyasi və sosial inkişafının əsas dayaqlarından biridir. Buna görə də Milli Qurtuluş Günü xalqın birlik, sabitlik və müstəqil dövlətçilik ideyalarına sadiqliyini ifadə edən mühüm tarixi-siyasi dəyər kimi öz aktuallığını qorumaqdadır.

Leyla Hüseynova

YAP Yasamal rayonu AMEA A.A.Bakıxanov adına Tarix və Etnologiya İnstitutu üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini

Paylaş:

Baxılıb: 352 dəfə