Azərbaycanın enerji strategiyası - Qlobal investisiya xəritəsində yeni üfüqlər

Bakı:

23 °C

56 %

3 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Azərbaycanın enerji strategiyası - Qlobal investisiya xəritəsində yeni üfüqlər

Azərbaycanın enerji strategiyası - Qlobal investisiya xəritəsində yeni üfüqlər

29.09.2026 [15:26]

Müasir dünyada iqtisadi inkişafı müəyyən edən əsas amillərdən biri enerji təhlükəsizliyi, digəri isə bu sahəyə yönələn investisiyaların davamlılığıdır. Qlobal iqtisadi münasibətlərdə baş verən dəyişikliklər, enerji bazarlarında yaranan yeni reallıqlar və ölkələrin öz enerji təhlükəsizliyini təmin etmək istiqamətində atdığı addımlar göstərir ki, neft və qaz hələ də dünya iqtisadiyyatının mühüm dayaqlarından biri olaraq qalır. Azərbaycan da zəngin enerji ehtiyatları, əlverişli coğrafi mövqeyi və formalaşdırdığı enerji infrastrukturu ilə bu prosesdə xüsusi yer tutur.

Sentyabrın 26-da Bakıda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin iştirakı ilə keçirilən II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində “Parçalanmış dünyada etimadın bərpası: Cənubi Qafqaz qlobal bağlantı və investisiya sabitliyinin dayağı kimi” mövzusunda tədbir təşkil olunub. Dövlət başçısı tədbirdə moderatorun suallarını cavablandırarkən Azərbaycanın qarşıdakı dövrdə investisiya baxımından mühüm istiqamətlərindən danışıb. Onun səsləndirdiyi fikirlər arasında neft-qaz sektorunun uzunmüddətli perspektivdə də investisiya cəlbediciliyini qoruyacağı xüsusi yer tutur.

Bu fikri yalnız neft və qaz hasilatının artırılması məsələsi kimi qiymətləndirmək düzgün olmaz. Burada daha geniş iqtisadi məzmun var. Söhbət Azərbaycanın mövcud enerji potensialının yeni sərmayələrlə birləşdirilməsi, yataqların işlənilməsinin növbəti mərhələlərə keçirilməsi və ölkənin qlobal enerji bazarındakı mövqeyinin qorunmasından gedir. Cənab Prezident İlham Əliyev çıxışında “Abşeron” yatağının işlənilməsinin ikinci mərhələsi üzrə “Total” şirkəti ilə müqavilənin imzalanacağını bildirib. Dövlət başçısının sözlərinə görə, layihənin reallaşması üç-dörd il müddətində Azərbaycanda qaz hasilatını əlavə 5 milyard kubmetr artıra bilər. Bu rəqəm təsadüfi statistik göstərici deyil. O, Azərbaycanın qaz potensialının inkişaf etdirilməsi baxımından layihənin miqyasını göstərən mühüm göstəricidir.

Abşeron yatağının tammiqyaslı işlənməsi ilə bağlı “TotalEnergies” tərəfindən açıqlanan texniki sənəddə də ikinci mərhələdə maksimum hasilat dövründə gündəlik təxminən 12,7 milyon kubmetr, illik isə 4,5 milyard kubmetr qaz hasilatının nəzərdə tutulduğu göstərilir. Bu məlumat Prezidentin çıxışında səsləndirilən əlavə hasilat göstəricisinin texniki əsasını daha aydın təsəvvür etməyə imkan verir. Burada diqqət çəkən məqam odur ki, söhbət yalnız təbii sərvətin çıxarılmasından getmir. Belə layihələr kəşfiyyat, hasilat, nəqliyyat, emal, texniki xidmət, mühəndislik və digər əlaqəli sahələrdə iqtisadi fəallığın yaranmasına şərait yaradır. Başqa sözlə, enerji layihəsinin təsiri bir yatağın hüdudları ilə məhdudlaşmır; onun ətrafında daha geniş iqtisadi əlaqələr sistemi formalaşır. Beynəlxalq investisiyanın ölkəyə gəlməsi üçün yalnız təbii ehtiyatların mövcudluğu kifayət etmir. İnvestor üçün siyasi və iqtisadi sabitlik, hüquqi çərçivə, infrastruktur, tərəfdaşlıq imkanları və uzunmüddətli perspektiv də mühüm əhəmiyyət daşıyır. II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunun məhz Bakıda keçirilməsi bu baxımdan diqqətəlayiqdir.

Forumun əsas mövzusunda “etimad”, “qlobal bağlantı” və “investisiya sabitliyi” anlayışlarının yanaşı işlədilməsi də təsadüfi deyil. Müasir investisiya mühitində kapitalın istiqamətini müəyyənləşdirən əsas məsələlərdən biri uzunmüddətli əməkdaşlıq imkanlarının mövcudluğudur. Azərbaycanın enerji sektorunda müxtəlif beynəlxalq şirkətlərlə həyata keçirdiyi layihələr bu əməkdaşlığın praktiki nümunələrindən biri kimi təqdim olunur.

Cənab Prezidentin çıxışında qeyd etdiyi kimi, həmin tədbirdə yalnız “Abşeron” yatağı ilə bağlı deyil, böyük potensiala malik qeyri-ənənəvi neft və qaz yataqlarının işlənilməsi üzrə “Exxon” şirkəti ilə də müqavilənin bağlanacağı bildirilib. Dövlət başçısı kəşfiyyat işlərinin uğurlu nəticələnəcəyi təqdirdə bunun Azərbaycanda yeni neft-qaz imkanları yarada biləcəyini qeyd edib. Prezident İlham Əliyevin çıxışında diqqət çəkən digər məqam enerji keçidi və qazıntı yanacaqlarına münasibətdə beynəlxalq yanaşmaların dəyişməsi ilə bağlı fikirlərdir. O, ABŞ Prezidenti Donald Trampın siyasətinin Avro-Atlantik məkanda qazıntı yanacaqlarına münasibətdə əsas trendə təsir etdiyini bildirib. Bu, dövlət başçısının çıxışında beynəlxalq enerji siyasətindəki dəyişikliklərin Azərbaycan üçün yaratdığı imkanlarla əlaqələndirilən məqam kimi diqqəti çəkir.

Əslində enerji məsələsinə yalnız “neft və ya qaz” prizmasından baxmaq artıq kifayət etmir. Bu gün enerji təhlükəsizliyi, enerji daşıyıcılarının şaxələndirilməsi, alternativ enerji mənbələri, elektrik enerjisinin istehsalı və rəqəmsal iqtisadiyyat bir-biri ilə getdikcə daha sıx əlaqələnir. Məhz buna görə Cənab Prezident çıxışında neft-qaz sektorundan sonra elektrik enerjisini də Azərbaycanın potensial investisiya istiqamətlərindən biri kimi qeyd edib. O, enerji imkanlarının rəqəmsal inkişaf, məlumat mərkəzləri və süni intellekt sahəsində də istifadə oluna biləcəyini bildirib. Bu yanaşma Azərbaycanın enerji resurslarının yalnız ənənəvi ixrac məhsulu kimi deyil, daha geniş iqtisadi inkişaf imkanlarının bir hissəsi kimi nəzərdən keçirildiyini göstərir.

Dünyada bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafına böyük diqqət yetirilsə də, enerji tələbatının mövcud strukturu neft və qazın hələ uzun müddət əhəmiyyətini qoruyacağını göstərir. Prezident İlham Əliyevin forumda səsləndirdiyi “neft və qaz hələ də ən cəlbedici investisiya sahələrindən biri kimi investisiyaların həcmi nöqteyi-nəzərindən ən böyük seqment olacaqdır” fikri də məhz bu reallığa diqqət çəkir.

Azərbaycan üçün burada mühüm məsələ mövcud imkanlardan səmərəli istifadə etməklə yanaşı, gələcək iqtisadiyyatın əsaslarını indidən formalaşdırmaqdır. Enerji sektorundan əldə olunan imkanların qeyri-neft sektorunun, yüksək texnologiyaların, logistikanın, rəqəmsal iqtisadiyyatın və digər sahələrin inkişafına istiqamətləndirilməsi iqtisadi şaxələndirmə baxımından əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan Azərbaycanın qarşısında iki paralel istiqamət görünür: bir tərəfdən neft-qaz ehtiyatlarının iqtisadi potensialından uzunmüddətli və səmərəli istifadə etmək, digər tərəfdən isə enerji sektorunun yaratdığı imkanları yeni iqtisadi sahələrin inkişafına bağlamaq.

Azərbaycanın enerji tarixində bir həqiqət aydın görünür: ölkənin enerji ehtiyatları yalnız iqtisadi gəlir mənbəyi deyil, həm də beynəlxalq əməkdaşlığın mühüm vasitəsidir. Müxtəlif illərdə həyata keçirilən enerji layihələri Azərbaycanı regional və beynəlxalq enerji əlaqələrinin iştirakçısına çevirib.

II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunda səsləndirilən fikirlər göstərir ki, bu xətt yeni mərhələdə də davam etdirilir. “Abşeron” yatağının ikinci mərhələsi, yeni neft-qaz yataqlarının kəşfiyyatı, elektrik enerjisi imkanları və rəqəmsal inkişaf perspektivləri vahid iqtisadi mənzərənin müxtəlif istiqamətlərini təşkil edir. Bu mənzərədə ən mühüm məsələlərdən biri isə gələcəyə baxışdır. Çünki enerji layihələrinin nəticəsi yalnız bu günün göstəriciləri ilə ölçülmür. Bu gün qoyulan sərmayə sabah hasilat, yeni infrastruktur, texnologiya, məşğulluq, ixrac imkanları və beynəlxalq əməkdaşlıq şəklində özünü göstərə bilər.

Nəticə etibarilə, II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində Prezident İlham Əliyevin enerji və investisiya məsələləri ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycanın qarşıdakı dövr üçün iqtisadi prioritetlərini anlamaq baxımından əhəmiyyətlidir. “Abşeron” yatağının ikinci mərhələsinin işlənilməsi üzrə gözlənilən layihə, yeni neft-qaz imkanlarının araşdırılması və enerji potensialının rəqəmsal iqtisadiyyatla əlaqələndirilməsi ölkənin investisiya gündəliyində enerji amilinin hələ uzun müddət mühüm yer tutacağını göstərir. Azərbaycanın enerji strategiyasının qarşısında duran əsas məsələ isə yalnız mövcud sərvətlərin hasilatını artırmaq deyil. Əsas hədəf bu resursların yaratdığı iqtisadi imkanlardan istifadə etməklə daha çoxşaxəli, texnologiyaya əsaslanan və gələcəyin çağırışlarına cavab verə bilən iqtisadi mühit formalaşdırmaqdır. Məhz bu baxımdan enerji ehtiyatları Azərbaycanın yalnız bugünkü iqtisadi gücünün deyil, gələcək inkişaf strategiyasının da mühüm komponentlərindən biri olaraq qalır.

Çinarə Məmmədova

YAP Naxçıvan şəhər təşkilatı üzrə ƏPT sədri,

Naxçıvan şəhər 13 saylı tam orta məktəbin direktor müavini, partiya fəalı

Paylaş:

Baxılıb: 113 dəfə