Dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin gələcək inkişafında dövlət strategiyasının rolu

Bakı:

25 °C

83 %

8 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin gələcək inkişafında dövlət strategiyasının rolu

Dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin gələcək inkişafında dövlət strategiyasının rolu

23.09.2026 [17:25]

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sədrliyi ilə “Azərbaycan Respublikasında 2027-2030-cu illərdə dağ-mədən (metal filizləri) və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair Dövlət Proqramı”na həsr olunmuş müşavirə keçirilib. Müşavirə ölkənin sənaye potensialının yenidən qiymətləndirilməsi, yerli resurslardan səmərəli istifadə və davamlı iqtisadi artımın təmin edilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Prezident İlham Əliyev müşavirədəki nitqində dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin ölkənin iqtisadi modelində tutduğu strateji mövqeni xüsusi vurğuladı. Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, cari ilin aprel ayında imzalanmış müvafiq Sərəncamla əsası qoyulan bu təşəbbüs keçən aylar ərzində dərin analitik və konseptual hazırlıq mərhələsindən keçərək geniş həcmli Dövlət Proqramı şəklində ərsəyə gətirilib.

Milli iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi kursunun vacib sütununa çevriləcək bu proqram təkcə xammal hasilatını deyil, fundamental sənaye dönüşünü hədəfləyir. Layihə xammalın çıxarılmasından tutmuş yüksək əlavə dəyər yaradan son hazır məhsulun istehsalınadək bütün mərhələləri əhatə edən daxili sənaye zəncirinin qurulmasını nəzərdə tutur. Eyni zamanda, müasir texnologiyaların tətbiqi ilə yanaşı, proqramın icrası ölkədə 5 mindən çox yeni daimi iş yerinin açılmasına şərait yaradacaq. Yüksək kapital qoyuluşu tələb edən bu maliyyətutumlu sahə yerli resursların maksimum səmərəliliklə iqtisadi dövriyyəyə cəlb olunmasına və qeyri-neft sənayesinin dayanıqlı artımına güclü təkan verəcək.

Prezident İlham Əliyev qeyd etdi ki, son zamanlar qəbul edilən çoxsaylı proqramlar arasında xüsusilə üç strateji istiqamət — kənd təsərrüfatı, nəqliyyat və su təsərrüfatı, o cümlədən meliorasiya ilə Bakı və Abşeron yarımadasının su təminatına dair Dövlət Proqramları mühüm yer tutur. Bu nəhəng layihələr irihəcmli kapital qoyuluşu tələb etsə də, onlar bir tərəfdən milli iqtisadiyyatın dayanıqlığını möhkəmləndirir, digər tərəfdən isə əhalinin sosial rifahını yaxşılaşdıraraq ölkədə ən müasir infrastrukturun şəbəkələşməsini təmin edir.

Dövlət başçısı regionların inkişaf dinamikasına toxunaraq xatırlatdı ki, bölgələrin sosial-iqtisadi tərəqqisinə təkan verən sistemli addımların əsası 2003-cü il prezident seçkilərindən dərhal sonra, 2004-cü ilin əvvəlində qəbul edilmiş ilk tarixi Dövlət Proqramı ilə qoyulub. Həmin vaxtdan etibarən bir-birini əvəz edən beşillik proqramlar çərçivəsində Azərbaycanın bütün bölgələrində həyati əhəmiyyət kəsb edən bazis infrastruktur layihələri uğurla reallaşdırılıb.

Prezident İlham Əliyev son 20 ildə reallaşdırılan nəhəng infrastruktur dönüşünə diqqət çəkərək bildirdi ki, vaxtilə xaricdən təbii qaz və elektrik enerjisi idxal edən Azərbaycan bu gün tamamilə fərqli bir iqtisadi gerçəklik yaradıb. Ölkədə qazlaşdırma səviyyəsinin 96 faizə çatdırılması və illik 25 milyard kubmetrdən çox qazın ixrac edilməsi daxili tələbatı dəfələrlə üstələyən böyük potensialın göstəricisidir. Eyni zamanda, yaradılmış ehtiyat generasiya gücləri sayəsində ölkənin enerji təhlükəsizliyi tam təmin olunub və növbəti illərdə elektrik enerjisinin xarici bazarlara genişmiqyaslı ixracı üçün möhkəm zəmin formalaşdırılıb.

Dövlət başçısı ölkə iqtisadiyyatının ümumi makroiqtisadi mənzərəsinə toxunaraq, ümumi daxili məhsuldakı 1,2 faizlik artım tempinin obyektiv səbəblərinə aydınlıq gətirdi. Qeyd olundu ki, bunun başlıca səbəbi 30 ilə yaxındır istismarda olan əsas neft yatağımız — “Azəri-Çıraq-Günəşli”də hasilatın təbii olaraq aşağı düşməsidir. Hazırda hasilatın sabitləşdirilməsi istiqamətində məqsədyönlü tədbirlər görülür və yeni layihələrin istifadəyə verilməsi ilə neft hasilatının lazımi səviyyədə saxlanılması, hətta artırılması hədəflənir.

Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, ümumi artım tempinin mülayim olması narahatlıq doğurmamalıdır. Çünki hazırkı mərhələdə iqtisadiyyatın keyfiyyət və dayanıqlığını göstərən əsas indikator qeyri-neft sektorunun dinamikasıdır. Cari ilin ilk 8 ayında qeyri-neft sahəsində qeydə alınan 5,4 faizlik artım göstəricisi bu istiqamətdə həyata keçirilən strateji xəttin düzgünlüyünü sübut edir. Qəbul edilən və icrasına başlanılan dövlət proqramları isə qeyri-neft sənayesindəki bu müsbət dinamikanı uzunmüddətli və davamlı müstəviyə keçirəcəkdir.

Dövlət başçısı bildirdi ki, Azərbaycanda dağ-mədən sənayesinin bu günə qədər lazımi səviyyədə inkişaf etməməsi həm obyektiv, həm də subyektiv amillərlə bağlı olub. Sovet dövründə Azərbaycan üzrə əsas prioritet neft sənayesi sayıldığından dağ-mədən sahəsində kəşfiyyat işləri məhdud çərçivədə aparılıb, kəşf edilmiş bir çox zəngin yataqlarımız isə Ermənistanın işğalçılıq siyasətinin qurbanına çevrilib. Otuz illik işğal dövründə təbii resurslarımız — Kəlbəcər, Laçın və Zəngilandakı qızıl, mis, molibden yataqlarımız amansızcasına talan edilib, 60 min hektar meşə fondu məhv edilərək yandırılıb. Bu gün yerin altında qalan həmin zəngin ehtiyatlar yeni Dövlət Proqramı çərçivəsində tətbiq olunacaq konkret mexanizmlərlə yenidən iqtisadi dövriyyəyə cəlb olunur. İlk növbədə, Ağdərədə başlanılan işlərin ardınca Kəlbəcər və Zəngilandakı yataqların istismarına start veriləcək. Eyni zamanda, 40 il əvvəlki köhnəlmiş sovet məlumatlarını dəqiqləşdirmək üçün ən müasir texnologiyalardan istifadə olunmaqla dərin geoloji təhlillər aparılacaq.

Uğurlu aqropark və sənaye parkları təcrübəsinə əsaslanaraq yeni yaradılan Qərb Sənaye Parkı məhz dağ-mədən sənayesinin inkişafına, xüsusilə “Daşkəsən” filiz yatağının və ətraf layihələrin tam gücü ilə işləməsinə xidmət edəcək. Burada infrastruktura lazımi büdcə vəsaiti ayrılmaqla yanaşı, filiz hasilatından zənginləşdirmə, pelet və breketlənmiş dəmir zavodlarına qədər tam zəncir qurulacaq, daşınma tariflərində güzəştlər tətbiq olunacaq. Prezident xüsusi olaraq xəbərdarlıq etdi ki, əsas sərvətimiz olan təbiətin qorunması üçün maksimum ekoloji ekspertiza aparılmalı və ən yüksək standartlar gözlənilməlidir; buna əməl etməyən xarici və yerli tərəfdaşlar sərt şəkildə cəzalandırılacaqlar. Bununla yanaşı, alüminium istehsalının da müstəqil şəkildə inkişaf etdirilməsi və 2030-cu ilin sonunadək 100 min tona çatdırılması üçün yeni zavodların tikintisi nəzərdə tutulur.

Proqramın maliyyə təminatının tam razılaşdırıldığını və dövlət tərəfindən istənilən halda icra olunacağını bildirən Prezident İlham Əliyev, eyni zamanda yerli və xarici investorlara da çağırış etdi. Dünya bazarlarında qiymətli metalların qiymətinin yüksək olduğunu nəzərə alaraq, bu maliyyətutumlu, lakin son dərəcə gəlirli sahə özəl sektor üçün tam açıqdır. Bütün bu kompleks tədbirlərin yekun nəticəsi olaraq ölkədə tamamilə yeni və qüdrətli sənaye sahəsi formalaşacaq, 5 mindən çox daimi iş yeri açılacaq, azad edilmiş ərazilərdə məşğulluq və inkişaf sürətlənəcək, dövlət büdcəsinə böyük vergi daxilolmaları təmin ediləcəkdir. Ən mühümü isə, bu layihələrin illik gözlənilən müsbət maliyyə təsiri 1 milyard manatdan çox olmaqla, ümumilikdə milyardlarla manatlıq iqtisadi dəyər tərənnüm edəcəkdir.

Bütün bunlar bir daha sübut edir ki, Azərbaycan iqtisadiyyatında dayanıqlılıq və şaxələndirmə siyasəti yeni, daha miqyaslı müstəviyə qədəm qoyur. Dağ-mədən və metallurgiya sənayesində atılan bu tarixi addımlar yaxın illərdə milli gəlirin artmasında, azad edilmiş ərazilərin çiçəklənməsində və ölkəmizin qlobal iqtisadiyyatdakı mövqeyinin daha da güclənməsində həlledici rol oynayacaqdır.

YAP Naftalan şəhər təşkilatının sədri Rövlan Heydərov

Paylaş:

Baxılıb: 40 dəfə