Suriya ilə Rusiya razılaşdı...

Bakı:

27 °C

61 %

11 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Analitik / Suriya ilə Rusiya razılaşdı...

Suriya ilə Rusiya razılaşdı...

11.08.2026 [09:35]

Moskva nəzarətində olan hərbi bazaları Dəməşqə təhvil verir

Dəməşq ilə Moskva arasında uzun müddət idi ki, davam edən Rusiyanın bu ölkədəki hərbi bazalarının gələcək taleyi ilə bağlı məsələyə aydınlıq gəlib. Belə ki, Suriya Xarici İşlər Nazirliyi rəsmi Moskva ilə bir il yarım davam edən danışıqlardan sonra Hmeymim və Tartusdakı Rusiya bazalarının gələcəyi ilə bağlı razılığın əldə olunduğunu açıqlayıb. Razılaşma çərçivəsində Suriya sahillərində mülki obyektlərin idarəçiliyi Suriyaya təhvil veriləcək, Hmeymim Hava Limanı və Tartus Limanı mərhələli şəkildə Suriya idarəçiliyinə keçəcək.

Rusiyaya məxsus hərbi baza və obyektlərin yenidən nizamlanması barədə də razılıq əldə olunduğu və bu bazaların Suriya təlim və məşq mərkəzlərinə çevriləcəyi qeyd edilib. Yeni tənzimləmələrin keçid prosesinin tamamlanması üçün ən çoxu 3 aylıq müddət təyin olunub.

Qeyd edək ki, Rusiya 2015-ci ildə Əsəd rejiminin tələbi ilə Suriyaya hərbi müdaxilə edərək Hmeymim və Tartusda hərbi bazalar qurmuşdu. Suriya vətəndaş müharibəsində mülki bölgələrə yönəlmiş yüzlərlə hücum bu bazalardan qalxan təyyarələr tərəfindən həyata keçirilmişdi. Əsəd rejiminin 2024-cü ilin dekabrında devrilməsindən sonra Rusiya ilə yeni Suriya hökuməti bu bazaların gələcəyi barədə danışıqlara başlamışdı.

Vurğulandığı kimi, gözləmə müddəti ərzində hər iki bazadakı mülki obyektlər Dəməşq hökumətinə təhvil veriləcək. Rusiya tərəfi isə hələlik razılaşma ilə bağlı rəsmi açıqlama verməyib. Lakin danışıqlar boyunca Hmeymim və Tartusdakı bazalar normal əməliyyat statusunu qoruyub saxlayıb.

Suriya rəhbərliyi bazalara baş çəkib

Qeyd edək ki, avqustun 9-da Suriya xarici işlər naziri Əsəd əl-Şeybani anlaşma memorandumunda nəzərdə tutulan infrastruktur və avadanlıqları yoxlamaq üçün bu bazalara baş çəkib. Eyni zamanda, Suriya Mülki Aviasiya İdarəsinin rəhbəri Ömər əl-Həsri agentliyin Latakiya Beynəlxalq Hava Limanına nəzarəti öz üzərinə götürəcəyini açıqlayıb. Bu, əvvəllər hava limanının fəaliyyəti Rusiya hərbi mövcudluğu ilə sıx bağlı olan Hmeymim yaxınlığında yerləşən mülki obyektdir.

Həsri bildirib ki, agentliyin peşəkar qrupları bərpa planının hazırlanmasına hazırlıq məqsədilə hava limanının, onun obyektlərinin və əlaqəli sistemlərinin texniki və əməliyyat qiymətləndirməsinə başlayıblar. O, bunu Suriya hava limanlarının bərpası və istismarı, eləcə də onların milli mülki aviasiya sisteminə yenidən inteqrasiyası istiqamətində mühüm addım adlandırıb.

Vurğulanmalıdır ki, proses diplomatik yolla inkişaf edib - Suriya ilə Rusiya bundan sonra da əməkdaşlıq etməyə hazır olduğunu nümayiş etdiriblər. Prezident Əhməd əl-Şara rəsmi olaraq vəzifəyə başladığı gündən bəri iki dəfə Moskvaya səfər edib və prezident Putin ilə görüşüb. Əl-Şaranın 2026-cı ilin yanvar ayında etdiyi son səfəri zamanı prezident Putin hər iki tərəfin diplomatik münasibətlərin bərpasında əhəmiyyətli irəliləyiş əldə etdiyini təsdiqləyib.

Bir-birini tamamlayan bazalar

Xatırladaq ki, Hmeymim və Tartus Suriyada Rusiyanın hərbi iştirakının əsas dayaqları olub. Hmeymim aviabazası Suriyanın Latakiya vilayətində, Latakiya şəhəri yaxınlığında yerləşir. Rusiya 2015-ci ildə Suriyadakı hərbi əməliyyatlara müdaxilə etdikdən sonra bu aerodromu əsas hava bazasına çevirib. Bu bazanın əsas funksiyalarına gəldikdə isə:

- Rusiya Hərbi-Kosmik Qüvvələrinin Suriyadakı əsas hava əməliyyat mərkəzi kimi;

- Qırıcı və bombardmançı təyyarələrin yerləşdirilməsi üçün;

- hərbi-logistika və təchizat mərkəzi kimi istifadə olunub. Bu baza Aralıq dənizinin şərq hissəsində Rusiyanın hərbi imkanlarının təmin edilməsində mühüm rol oynayıb. Eləcə də, Suriyadakı Rusiya qüvvələrinin komanda və koordinasiyasında bazanın böyük əhəmiyyəti olub. 2017-ci ildə Moskva ilə Dəməşq arasında razılaşma ilə Rusiyanın Hmeymimdəki mövcudluğunun uzunmüddətli xarakter alması nəzərdə tutulmuşdu.

Tartus hərbi-dəniz bazası isə Aralıq dənizi sahilində yerləşir və illərlə Rusiyanın əsas hərbi-dəniz logistika məntəqəsi kimi fəaliyyət göstərib. Onun tarixi daha qədimdir - Sovet İttifaqı 1970-ci illərdən Tartusdan istifadə edirdi.2015-ci ildən sonra Tartusun əhəmiyyəti kəskin artdı. 2017-ci il razılaşmasına əsasən Rusiya bazanı genişləndirmək və uzunmüddətli istifadə etmək hüququ əldə etmişdi. Tartus:

- Rusiya hərbi gəmilərinin yanacaq və texniki təminatını;

- Aralıq dənizindəki donanmanın logistikasını;

- Rusiya gəmilərinin təmir və təminat imkanlarını;

- Yaxın Şərq və Şimali Afrika istiqamətində Rusiya hərbi fəaliyyətinin logistikasını təmin edirdi. Bu səbəbdən Tartus Rusiyanın keçmiş SSRİ ərazisindən kənarda əsas dəniz dayaqlarından biri hesab olunurdu. Mütəxəssislərin fikrincə, bu iki baza Rusiya üçün böyük əhəmiyyət kəsb edirdi və bir-birini tamamlayırdı. Hmeymim hava qüvvələri, Tartus isə hərbi-dəniz qüvvələri və logistika üçün əvəzolunmaz bir dayanacaq idi. Bu iki baza üzərindən Rusiya Aralıq dənizinin şərqində həm hava, həm də dəniz komponentinə malik hərbi infrastruktur yaratmışdı. Bu, Moskvanın Yaxın Şərqdə, Şimali Afrikada və Aralıq dənizində geosiyasi təsir imkanlarını artırırdı. 9 avqust razılaşması isə Rusiyanın Hmeymim və Tartusdakı əvvəlki hərbi statusunu dəyişir. Yəni bu, sadəcə Rusiyanın bazaları tamamilə tərk etməsi kimi qiymətləndirilməməlidir. Rusiyanın Suriyadakı hərbi mövcudluğunun xarakteri dəyişir: əvvəlki kimi eksklüziv Rusiya hərbi bazaları əvəzinə Suriya nəzarətində və Rusiya ilə birgə istifadə olunan təlim strukturları formalaşdırılır. Bu dəyişiklik Bəşər Əsədin 2024-cü ilin dekabrında hakimiyyətdən getməsindən sonra Moskva-Dəməşq münasibətlərində baş verən ən mühüm geosiyasi dəyişikliklərdən biridir. Rusiya Əsəd dövründə əldə etdiyi hərbi mövqeləri tamamilə itirməməyə, yeni Suriya hakimiyyəti isə ölkənin suverenliyi və hərbi infrastrukturu üzərində nəzarəti bərpa etməyə çalışır.

SADİQ

Paylaş:

Baxılıb: 265 dəfə