Oxucunun ürəyi

Bakı:

19 °C

82 %

3 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Ədəbiyyat / Oxucunun ürəyi

Oxucunun ürəyi

14.03.2026 [08:52]

Haradadır? Burada, öz içimizdə, yoxsa, Biləcəridən o yanda?

Oxcumuzun bir qismi Harri Potterlə, əcnəbi bədbeybətlər və Barbilərlə böyüyüb. Digər qismi isə böyüməkdədir. Amma hələ də ümid var ki, oların bir gözü də Biləcəridən bu yandadır. Hətta müxtəlif əcnəbi trendlərin içində itib-batan əksəriyyətin ruhu, qeyri-ixtiyari və ya ixtiyari şəkildə öz torpağının ətrinə, dadına və bal kimi dilinə elə bağlıdır ki, gözü ətrafdakı ən yaxşı nemətləri görsə də, yenə doymaq bilmir. Öz dilində böyük əsərlər oxuyub zövq almağı kim istəməz ki? Yaxşı mətnlər də dadlı yemək, doğma musiqi kimidir. Di gəl, hələ də azdır ki, azdır...

“Mədəniyyət -2040” Konsepsiyası Azərbaycanda dünya səviyyəli mətnlərin necə yaradılacağı yönünə də işıq salır. Lakin ortada olan ədəbi mətnlərimizin əksəriyyəti nə Biləcəriyə çatmağa, nə də qanadlanıb o yanlara uçmağa tələsir. Tələsənlər də Biləcəridən o yanı yamsılamaq məcburiyyətində qalır. Axı, başqa tərəfə getməyə nə hacət? Əvvəlcə evin içinə, sonra isə çölünə baxmaq yaxşı olmazmı?

Müasir nəşriyyat menecerlərinin sevdiyi bir anlayış var: “oxucunun ürəyinə girmək”. Görəsən, bu, necə olur? Müəllif öz ürəyini qoyub oxucunun ürəyinin döyüntülərini hiss etməlidir? Yoxsa, eləcə öz ürəyinin səsinə qulaq asıb yazısını yazmalıdır? Axı ürəklərimiz eyni torpaqdan, eyni ruhdan qidalanır. Bəlkə, o müəllif, sadəcə ətrafa boylanmalı, əvvəlcə oxucunun özü olub onlara qoşulmalı, oxuculardan biri olmalıdır?

Ədəbiyyat tarixi göstərir ki, yaxşı mətnlərin yaranması daha çox zəngin və qədim mədəniyyəti, tarixi, ziqzaqlı ictimai münasibətləri, hətta mürəkkəb çoğrafiyası olan ərazilərdə yarana bilir. Bu şərtlərin hamısı bizdə var. Üstünə də son otuz ilin keşməkeşlərini və möhtəşəm Zəfəri gəlsək, adama deyərlər, başqa nə çatmır? Lakin, tarix və təcrübə bizə deyir ki, nə ədəbi mətnin, nə də onu yazacaq müəllifin ortaya çıxmasını tezləşdirmək, necə deyərlər, “texniki baxımdan” mümkün deyil. Mümkün olsa da, sonrasında tarix həmin dövrü amansızcasına təftiş edir. Yəqin elə bu səbəbdən də təklif edilən mədəniyyət konsepsiyası mətni yarada biləcək “münbit şərait”ə “uyğun şərait” yaradılmasını nəzərdə tutur. Üstəlik, yazılacaq mətnlərin Biləcəridən o yanda necə satılacağınıın da qeydinə qalmaq yolları təklif edilir: “Azərbaycan ədəbiyyatının... araşdırılması, inkişafı və beynəlxalq aləmdə təbliği məqsədilə müasir yanaşmalara əsaslanan sistemli fəaliyyətin həyata keçirilməsi”.

“El bilir ki, sən mənimsən...”, yaxud “Məndə sığar iki cahan...” dedikdə neçə oxucunun ürəyi titrəyir? Məncə, kifayət qədər böyük bir oxucu kütləsinin. Bu, varımızdır. Bəlkə, bizə ürək titrədən deyil, beyin fırtınası yaradan mətnlər də lazımdır. Bəlkə, onda, Biləcəridən o yanlara da boylana bilərik?

Məqsəd Nur

Paylaş:

Baxılıb: 639 dəfə