Bu günün qəhrəmanı – Mikayıl Müşfiq
19.09.2023 [12:00]
Mən gündən-günə bu gözəlləşən
İşıqlı dünyadan necə əl çəkim?
Deyən və 29 yaşında güllələnən Mikayıl Müşfiq...
Aysu MƏMMƏDOVA
Müşfiq 1908-ci ildə Bakıda ziyalı ailəsində anadan olub. Əsli Xızıdan olan ailənin Müşfiq 4-cü uşaq idi. Hələ 1 yaşı olmadan anası, 6 yaşında isə atası dünyasını dəyişir. Çətin günlər isə elə bundan sonra başlayır...
Müşfiq küçədə siqaret satır, bacıları və qardaşı üçün əlindən gələni etməyə çalışır. Onun şeirə olan marağı da elə bu dövrə təsadüf edir.
O əvvəlcə rus, azərbaycan dillərində Bakı darülmüəllimində, 1927-1931- ci illərdə isə pedaqoji institutda təhsil alır. 1932-ci il şairin yaradıcılığının ən məhsuldar dövrü olur. Belə ki, o həm kitablar çıxarır, həm da yaradıcılıqla məşğul olur.
Müşfiq həm də sevgi şairi idi. Hər şairin bir ilham pərisi var deyirlər. Müşfiqin pərisi onun Dilbəri idi...
O, Dilbərlə institutun buraxılış gecəsində tanış olur. Bundan sonra Dilbər Müşfiqin bütün sevgi şeirlərinin qəhrəmanına çevrilir. Evləndikdən sonra xoş günləri çox da uzun çəkmir - 1934-cü ildə dünyaya gələn övladları Yalçının ölümü hər ikisində daxili sarsıntılar yaradır. Həmin günlərdə onlara dostları dəstək olur. Yalçının yoxluğunda yaradıcılıq ilə təskinlik tapan Müşfiqin uğurlu və bir o qədər də acılı həyatı elə bundan sonra da davam edir...
Azərbaycan yazıçılarının asossasiyası yaradılanda Müşfiqin buraya seçilməsi bəzi yazıçıları, o cümlədən Müşfiqin düşmənlərini narahat edir. Həmin dövrlərdə keçirilən yaradıcılıq müsabiqəsində şairin "Səhər" poemasının ilk yeri tutması, ona qarşı olan paxıllıq hissini daha da artırır…
Yaxın dostu Hüseyn Cavid sanki onun acı aqibətini görürdü. O deyirdi:. "Sənin üçün qorxuram, sən od, alovsan, öz-özünü yandıracaqsan”.
Bundan sonra yazıçılar ittifaqının plenumunda, dövrü mətbuatda Müşfiqlə bağlı kəskin qərəzli, təhqiramiz fikirlər səsləndirilir, onu xırda burjua şairi adlandırırlar. Müşfiq bu cür sərt tənqidlərə qarşı bədbinliyə qapılsa da, özünü ələ almağa çalışır. Bunlar Müşfiqin sonunu yaxınlaşdırır. 37-ci il repressiyası Mikayıl Müşfiqdən də yan keçmir. Şair “Müsavat gənclər təşkilatı” ilə əlaqələr saxlanılması və guya hökümətin ünvanına böhtan atması səbəbi ilə təqib edilməyə başlanılır. Şairin xalq arasında narazılıq yaratdığı iddia edilərək həbs edilir. Müşfiq həbsdə olduğu müddətdə ağır işgəncələrə məruz qalır. Onun sağ əlinin barmaqlarını qırır, dırnaqlarını çıxarırlar. Buna səbəb isə həbsdən 2-3 ay öncə Ayna Sultanovanın "Artıq Cavidi itiririk, onun əleyhinə 2-3 yazı yaz, seni xilas edək” - sözlərinə Müşfiqin, “mənim sağ əlim Cavidin əleyhinə bir söz yazsa, sol əlimlə onu baltalayaram”- deməsi idi. Bundan sonra Müşfiq 1938- ci il yanvarın 6-da güllələnərək öldürülür.
Edamından öncə çəkilən son şəkli həyat yoldaşı Dilbər Axundzadəni çox sarsıdır.
Bəlkə də öləcəyindən yox, Dilbərin gözlərindən axan yaşdan idi, Müşfiqin baxışlarındakı kədər.
1956-cı il mayın 24-ü ölümündən 18 il sonra Müşfiqə bəraət verilir. Müşfiq həmişə həyatı boşuna yaşamağı yox, ona nələrsə qatmağı, yazıb yaratmağı istəyirdi. Çünki onun ruhunda coşqun bir dənizin həyat sevgisi çağlayırdı. Belə bir həyatı necə boşuna yaşamaq olardı?
Həyat sadəcə baxıb keçmək üçün bir pəncərə deyildi. Müşfiqin də dediyi kimi:
Bu vəfasız ömür, bu coşqun dərə
Gərək boş-boşuna axıb keçməsin!
Bu gözəl cahanı sanıb pəncərə,
Hər gələn sadəcə baxıb keçməsin
Xəbər lenti
Hamısına bax
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 12:16
Dünya
10 Sentyabr 12:14
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 12:12
Gündəm
10 Sentyabr 11:36
İqtisadiyyat
10 Sentyabr 11:12
Dünya
10 Sentyabr 11:09
Sosial
10 Sentyabr 11:00
Elm
10 Sentyabr 10:57
Dünya
10 Sentyabr 10:56
Hadisə
10 Sentyabr 10:55
İqtisadiyyat
10 Sentyabr 10:43
İqtisadiyyat
10 Sentyabr 10:25
Analitik
10 Sentyabr 09:52
İqtisadiyyat
10 Sentyabr 09:17
Sosial
10 Sentyabr 08:50
MEDİA
10 Sentyabr 08:38
Sosial
10 Sentyabr 07:05
Dünya
09 Sentyabr 23:18
İqtisadiyyat
09 Sentyabr 22:50
Dünya
09 Sentyabr 22:24
YAP xəbərləri
09 Sentyabr 22:12
Dünya
09 Sentyabr 21:43
İdman
09 Sentyabr 21:16
İqtisadiyyat
09 Sentyabr 20:59
Elm
09 Sentyabr 20:25
İqtisadiyyat
09 Sentyabr 19:42
Elm
09 Sentyabr 19:17
Maraqlı
09 Sentyabr 18:16
Dünya
09 Sentyabr 17:23
YAP xəbərləri
09 Sentyabr 16:53
Dünya
09 Sentyabr 16:38
YAP xəbərləri
09 Sentyabr 16:11
YAP xəbərləri
09 Sentyabr 16:08
YAP xəbərləri
09 Sentyabr 16:03
YAP xəbərləri
09 Sentyabr 16:01
YAP xəbərləri
09 Sentyabr 15:47
YAP xəbərləri
09 Sentyabr 15:43
İdman
09 Sentyabr 15:19
Dünya
09 Sentyabr 14:26
Dünya
09 Sentyabr 13:31
İqtisadiyyat
09 Sentyabr 13:19
Xəbər lenti
09 Sentyabr 13:10
Dünya
09 Sentyabr 13:09
Dünya
09 Sentyabr 12:50
Elanlar
09 Sentyabr 12:49
Sosial
09 Sentyabr 12:42
Dünya
09 Sentyabr 12:23
Siyasət
09 Sentyabr 12:13
Gündəm
09 Sentyabr 12:12
Mədəniyyət
09 Sentyabr 11:49
Elm
09 Sentyabr 11:45
İqtisadiyyat
09 Sentyabr 11:43
Hadisə
09 Sentyabr 11:42
İqtisadiyyat
09 Sentyabr 11:41
Dünya
09 Sentyabr 11:34
Elm
09 Sentyabr 11:32
Dünya
09 Sentyabr 11:19
Gündəm
09 Sentyabr 10:42
Gündəm
09 Sentyabr 10:37
Mədəniyyət
09 Sentyabr 10:36
YAP xəbərləri
09 Sentyabr 10:34
İqtisadiyyat
09 Sentyabr 10:24
Gündəm
09 Sentyabr 09:52
Analitik
09 Sentyabr 09:17
Sosial
09 Sentyabr 08:53
Elm
09 Sentyabr 08:31
İdman
09 Sentyabr 07:59
Dünya
09 Sentyabr 07:58
Dünya
09 Sentyabr 07:56
Hadisə
09 Sentyabr 07:41
