20 Yanvar faciəsi: imperiya zorakılığından milli müstəqilliyə aparan yol

Bakı:

23 °C

54 %

4 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / 20 Yanvar faciəsi: imperiya zorakılığından milli müstəqilliyə aparan yol

20 Yanvar faciəsi: imperiya zorakılığından milli müstəqilliyə aparan yol

20.01.2026 [15:19]

Azərbaycan xalqının XX əsrin sonlarında üzləşdiyi ən dəhşətli hadisələrdən biri 1990-cı il 20 Yanvar faciəsidir. Bu qanlı tarix yalnız yüzlərlə günahsız insanın qətlə yetirilməsi ilə deyil, eyni zamanda sovet imperiyasının əsl mahiyyətinin – zorakılıq, ədalətsizlik və milli iradəyə hörmətsizliyin açıq təzahürü kimi yadda qaldı. 36 il əvvəl baş verən bu hadisə Azərbaycan xalqının müstəqillik yolunda ödədiyi ağır, lakin qaçılmaz bədəlin simvoluna çevrildi.

1980-ci illərin sonlarında SSRİ-də gedən ictimai-siyasi proseslər, “yenidənqurma” və “aşkarlıq” şüarları altında gizlədilən böhran milli respublikalarda azadlıq meyillərini gücləndirmişdi. Azərbaycanda da xalq öz hüquqlarının bərpası, suverenliyin təmin olunması və milli ədalətsizliklərə son qoyulması tələbi ilə kütləvi şəkildə ayağa qalxmışdı. Lakin mərkəzi sovet hakimiyyəti bu tələblərə dialoqla deyil, hərbi güclə cavab verməyi seçdi.

1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə Bakıya yeridilən sovet ordusu fövqəladə vəziyyət elan edilmədən dinc əhaliyə qarşı ağır silahlardan istifadə etdi. Qadınlar, uşaqlar, yaşlı insanlar gülləbaran edildi, təcili yardım maşınları belə atəşə tutuldu. Bu, təkcə bir şəhərə deyil, bütövlükdə Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş hərbi-siyasi cinayət idi. Məqsəd xalqın iradəsini qırmaq, azadlıq hərəkatını boğmaq idi.

Lakin hadisələrin gedişi göstərdi ki, 20 Yanvar qırğını sovet hakimiyyətinin gözlədiyi nəticəni vermədi. Əksinə, bu faciə Azərbaycan cəmiyyətində milli həmrəyliyi gücləndirdi, müstəqillik ideyasını dönməz etdi. Xalq öz şəhidlərini milyonlarla insanın iştirakı ilə dəfn edərək dünyaya açıq mesaj verdi: Azərbaycan azadlıq yolundan geri dönməyəcək.

20 Yanvar hadisələrinə ilk dəfə açıq və prinsipial siyasi qiyməti Ulu Öndər Heydər Əliyev verdi. O, Moskvada Azərbaycanın daimi nümayəndəliyində verdiyi bəyanatla sovet rəhbərliyini kəskin şəkildə ittiham etdi və baş verənləri insanlığa qarşı ağır cinayət adlandırdı. Sonradan müstəqil Azərbaycan dövlətinin qurulması ilə bu faciəyə rəsmi siyasi-hüquqi qiymət verildi, 20 Yanvar şəhidləri milli qəhrəmanlıq rəmzinə çevrildi.

Bu gün 20 Yanvar təkcə matəm günü deyil, eyni zamanda milli qürur günüdür. Çünki məhz o qanlı gecə Azərbaycan xalqının müstəqil dövlət qurmaq iradəsinin sarsılmaz olduğu sübuta yetirildi. 20 Yanvar şəhidlərinin axıtdığı qan 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyinin bərpasına aparan yolun mənəvi təməlini qoydu.

Faciədən 36 il keçməsinə baxmayaraq, onun dərsləri bu gün də aktualdır. 20 Yanvar bizə xatırladır ki, azadlıq və suverenlik asan qazanılmır, onları qorumaq üçün milli birlik, siyasi ayıqlıq və tarixi yaddaş vacibdir. Azərbaycan xalqı bu yaddaşı qoruyaraq, şəhidlərinin xatirəsinə sadiq qalaraq öz müstəqil yolunu inamla davam etdirir.

Elnur Qəhrəmanov,

YAP Gədəbəy rayon təşkilatının əməkdaşı

Paylaş:

Baxılıb: 479 dəfə