Naxçıvanın yeni inkişaf mərhələsi Azərbaycanın regional strategiyasında mühüm imkanlar yaradır

Bakı:

27 °C

74 %

2 m/s

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Naxçıvanın yeni inkişaf mərhələsi Azərbaycanın regional strategiyasında mühüm imkanlar yaradır

Naxçıvanın yeni inkişaf mərhələsi Azərbaycanın regional strategiyasında mühüm imkanlar yaradır

12.08.2026 [17:00]

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin və birinci xanım Mehriban Əliyevanın avqustun 11-də Naxçıvan Muxtar Respublikasına səfəri muxtar respublikanın gələcək inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm siyasi hadisə kimi diqqət çəkdi. Səfər çərçivəsində həyata keçirilən görüşlər, açılışlar, yeni layihələrin təməlqoyma mərasimləri və Prezident İlham Əliyevin Azərbaycan Televiziyasına müsahibəsində səsləndirdiyi fikirlər Naxçıvanın inkişafına kompleks yanaşmanın formalaşdığını göstərdi. Bu yanaşmada iqtisadiyyat, sənaye, enerji, nəqliyyat, təhlükəsizlik və sosial rifah bir-birini tamamlayan istiqamətlər kimi nəzərdən keçirilir.

Naxçıvanın Azərbaycanın dövlətçilik tarixində xüsusi yeri olmaqla yanaşı, onun coğrafi mövqeyi muxtar respublikanı ölkənin regional və geoiqtisadi siyasətində fərqləndirən əsas amillərdəndir. Uzun müddət mürəkkəb coğrafi şəraitin yaratdığı nəqliyyat və logistika məhdudiyyətləri Naxçıvanın iqtisadi potensialının tam reallaşdırılmasına müəyyən çətinliklər yaradıb. Hazırda isə dövlət siyasətinin əsas məqsədlərindən biri həmin məhdudiyyətləri inkişaf imkanlarına çevirmək və Naxçıvanı daha geniş regional iqtisadi əlaqələr sisteminə inteqrasiya etməkdir. Bu istiqamətdə Naxçıvanın 2023–2027-ci illər üzrə Dövlət Proqramı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Sənəddə iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, sahibkarlığın inkişaf etdirilməsi, investisiyaların təşviqi, infrastrukturun yenilənməsi, sosial xidmətlərin keyfiyyətinin artırılması və nəqliyyat imkanlarının genişləndirilməsi kimi prioritetlər müəyyənləşdirilib. Dövlət Proqramının həyata keçirilməsi Naxçıvanın mövcud potensialının daha səmərəli istifadəsinə və iqtisadi inkişafın yeni mənbələrinin formalaşdırılmasına xidmət edir. Son illərdə idarəetmə sahəsində həyata keçirilən dəyişikliklər də bu prosesin mühüm hissəsidir. Naxçıvan Muxtar Respublikasında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətli nümayəndəliyinin yaradılması mərkəzi dövlət siyasəti ilə yerli idarəetmə arasında koordinasiyanın gücləndirilməsi baxımından mühüm institusional addım olub. 2026-cı ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Konstitusiyasına edilmiş dəyişikliklər isə idarəçilik mexanizmlərinin müasir tələblərə uyğunlaşdırılması istiqamətində atılan addımların hüquqi müstəvidə davamı kimi qiymətləndirilə bilər. Naxçıvanın inkişafında iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan avqustun 11-də Naxçıvan Sənaye Parkının təməlinin qoyulması diqqətçəkən hadisələrdən biridir. Sənaye parkının yaradılması yalnız yeni istehsal müəssisələrinin yerləşdirilməsi ilə məhdudlaşmır. Layihə yerli xammaldan və istehsal potensialından daha səmərəli istifadə, qeyri-neft sektorunun genişləndirilməsi, yeni investisiyaların cəlb edilməsi və məşğulluğun artırılması üçün yeni imkanlar yaradır. Parkın miqyasının böyük olması isə Naxçıvanın gələcəkdə Azərbaycanın mühüm sənaye mərkəzlərindən birinə çevrilməsi perspektivini gücləndirir. İqtisadi inkişafın davamlı olması üçün enerji təminatının etibarlılığı da mühüm şərtdir. Naxçıvanda enerji infrastrukturunun yenilənməsi, elektrik şəbəkəsinin modernləşdirilməsi və enerji istehsalı imkanlarının artırılması bu baxımdan strateji əhəmiyyət daşıyır. Muxtar respublikanın qazlaşdırılmasının yüksək səviyyəyə çatdırılması da əhalinin və iqtisadiyyatın enerji təminatının dayanıqlılığı baxımından mühüm nəticədir. Qarşıdakı mərhələdə enerji infrastrukturunun daha da inkişaf etdirilməsi Naxçıvanın yalnız enerji istehlakçısı deyil, müəyyən istiqamətlərdə enerji istehsal və ixrac imkanlarına malik iqtisadi məkan kimi formalaşmasına zəmin yarada bilər. Eyni zamanda, su təminatının yaxşılaşdırılması Naxçıvanın sosial-iqtisadi inkişafının mühüm şərtlərindən biridir. İçməli və suvarma suyuna olan tələbatın daha etibarlı qarşılanması, su infrastrukturunun yenilənməsi və mövcud ehtiyatlardan səmərəli istifadə kənd təsərrüfatının inkişafına, əhalinin həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsinə və ümumi iqtisadi dayanıqlılığa müsbət təsir göstərə bilər. Naxçıvanın gələcək inkişaf perspektivlərini müəyyən edən əsas istiqamətlərdən biri isə nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələrinin genişləndirilməsidir. Bu baxımdan Zəngəzur istiqamətində kommunikasiyaların bərpası məsələsi xüsusi strateji məna daşıyır. Azərbaycan üçün əsas ərazi ilə Naxçıvan arasında birbaşa bağlantının yaradılması ilk növbədə ölkənin iki hissəsi arasında nəqliyyat əlaqələrinin gücləndirilməsi deməkdir. Bununla yanaşı, həmin bağlantının daha geniş beynəlxalq nəqliyyat sisteminin tərkib hissəsinə çevrilməsi Naxçıvanın iqtisadi və geostrateji əhəmiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər.

Prezident İlham Əliyevin avqustun 11-də verdiyi müsahibədə Zəngəzur dəhlizinə dair səsləndirdiyi fikirlər layihəyə daha geniş prizmadan yanaşmanı ortaya qoyur. Burada söhbət yalnız avtomobil və dəmir yolu əlaqəsindən getmir. Layihənin multimodal kommunikasiya sistemi kimi inkişaf etdirilməsi, müxtəlif nəqliyyat marşrutlarının bir-birinə bağlanması və gələcəkdə enerji-kommunikasiya imkanlarının da bu sistemə inteqrasiyası Naxçıvan üçün yeni iqtisadi perspektivlər yaradır. Zəngəzur istiqamətində bağlantının formalaşması Naxçıvanın həm Şərq–Qərb, həm də Şimal–Cənub nəqliyyat marşrutları ilə daha sıx əlaqələnməsinə imkan verə bilər. Naxçıvanın İran vasitəsilə cənub istiqamətinə, Türkiyə və Avropa istiqamətinə isə qərbə çıxış imkanları onun regional logistika sistemində mövqeyini gücləndirmək potensialına malikdir. Bu baxımdan Naxçıvanın gələcəkdə yalnız nəqliyyat marşrutunun bir hissəsi deyil, müxtəlif istiqamətlərin kəsişdiyi regional logistika qovşağına çevrilməsi real perspektiv kimi nəzərdən keçirilə bilər. Alternativ nəqliyyat bağlantılarının da gündəmdə saxlanılması bu strategiyanın çoxşaxəli xarakterini göstərir. Naxçıvanla Şərqi Zəngəzur arasında İran ərazisindən keçməklə kommunikasiya əlaqələrinin yaradılması imkanları muxtar respublikanın logistika sisteminin yalnız bir marşrutdan asılı olmamasına şərait yarada bilər. Beləliklə, Azərbaycan ərazisi, İran və Türkiyə istiqamətlərində formalaşacaq əlaqələr Naxçıvanın regional ticarət və tranzit imkanlarını genişləndirə bilər. Bu prosesin iqtisadi nəticələri yalnız yükdaşımaların artması ilə məhdudlaşmayacaq. Nəqliyyat bağlantılarının yaxşılaşdırılması logistika xərclərinin azalmasına, yerli istehsalın daha geniş bazarlara çıxışına, xarici investisiyaların cəlb edilməsinə və yeni sahibkarlıq imkanlarının yaranmasına şərait yarada bilər. Xüsusilə Naxçıvanda istehsal olunan qeyri-neft-qaz məhsullarının Azərbaycanın digər bölgələrinə və xarici bazarlara çıxarılması üçün daha əlverişli logistika imkanlarının yaradılması iqtisadi fəallığın artmasına əhəmiyyətli təsir göstərə bilər. Bu baxımdan Naxçıvan Sənaye Parkı ilə nəqliyyat layihələri arasında qarşılıqlı əlaqə xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. İstehsal müəssisələrinin yaradılması və məhsul çeşidlərinin artırılması nəqliyyat imkanlarının genişləndirilməsi ilə paralel aparıldıqda daha böyük iqtisadi səmərə verə bilər. Digər tərəfdən, inkişaf etmiş logistika infrastrukturu investorlar üçün Naxçıvanın cəlbediciliyini yüksəldərək yeni sənaye və xidmət sahələrinin yaranmasını stimullaşdıra bilər.

Beləliklə, Naxçıvanın gələcək inkişaf modeli bir istiqamətlə məhdudlaşmır. Təhlükəsizlik, sənaye, enerji, nəqliyyat, logistika və sosial siyasət bir-biri ilə əlaqəli şəkildə həyata keçirildikdə daha dayanıqlı nəticələr əldə etmək mümkündür. Bu modelin mərkəzində isə insan amili dayanır. Yeni iş yerlərinin yaradılması, gənclərin məşğulluğunun artırılması, təhsil və səhiyyə xidmətlərinin keyfiyyətinin yüksəldilməsi, şəhər və kəndlərdə infrastrukturun yenilənməsi iqtisadi layihələrin sosial nəticələrini müəyyən edən əsas göstəricilərdir.

Prezident İlham Əliyevin avqustun 11-də Naxçıvana səfəri və səfər çərçivəsində səsləndirdiyi fikirlər bütövlükdə muxtar respublikanın yeni inkişaf mərhələsinin konturlarını ortaya qoyur. Bu mərhələnin əsas məqsədi Naxçıvanın mövcud potensialını tam reallaşdırmaq, onun iqtisadiyyatını şaxələndirmək, enerji və nəqliyyat imkanlarını genişləndirmək, təhlükəsizliyini daha da möhkəmləndirmək və əhalinin sosial rifahını yüksəltməkdir.

Nəticə etibarilə, Naxçıvanın gələcəyi yalnız muxtar respublikanın daxili inkişafı ilə deyil, Azərbaycanın bütövlükdə formalaşdırdığı regional nəqliyyat, enerji və iqtisadi strategiya ilə sıx bağlıdır. Dövlət siyasətinin ardıcıl həyata keçirilməsi, yeni infrastruktur layihələrinin tamamlanması və investisiya mühitinin daha da yaxşılaşdırılması nəticəsində Naxçıvanın Azərbaycanın regional iqtisadi sistemində daha mühüm mövqe tutması üçün geniş imkanlar yaranır. Bu baxımdan 11 avqust səfəri Naxçıvanın inkişafında növbəti mərhələnin başlanğıcını ifadə edən mühüm siyasi və strateji mesaj kimi qiymətləndirilə bilər.

YAP Xəzər rayon təşkilatının sədri Namiq Əhmədov

Paylaş:

Baxılıb: 38 dəfə