Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əməkdaşlığında yeni imkanlar

Bakı:

23 °C

83 %

8 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əməkdaşlığında yeni imkanlar

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əməkdaşlığında yeni imkanlar

15.10.2026 [16:32]

Qlobal iqtisadiyyatda baş verən dəyişikliklər beynəlxalq ticarət marşrutlarının, nəqliyyat şəbəkələrinin və regional iqtisadi tərəfdaşlıq modellərinin əhəmiyyətini daha da artırır. Dövlətlər istehsal və ticarət əlaqələrini genişləndirməklə yanaşı, məhsulların dünya bazarlarına daha sürətli, təhlükəsiz və səmərəli çatdırılması üçün yeni imkanlar axtarırlar. Belə bir şəraitdə Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi mühüm iqtisadi və geoiqtisadi əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin oktyabrın 8-də Türkmənbaşı şəhərində keçirilən Azərbaycan Respublikası və Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 8-ci Məşvərət görüşündəki çıxışı da bu əməkdaşlığın gələcək istiqamətlərini müəyyənləşdirmək baxımından diqqətəlayiqdir.

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə iqtisadi əlaqələri ənənəvi ticarət münasibətlərindən daha geniş məzmun qazanır. Hazırda əsas məqsədlərdən biri qarşılıqlı iqtisadi potensialı birləşdirmək, sərmayə qoyuluşlarını təşviq etmək və birgə istehsal imkanlarını genişləndirməkdir. Bu yanaşma ölkələr arasında iqtisadi münasibətlərin yalnız məhsul mübadiləsinə əsaslanmamasını, daha dayanıqlı və uzunmüddətli əməkdaşlıq modelinə çevrilməsini nəzərdə tutur.

Azərbaycanın Məşvərət formatına tamhüquqlu üzv qəbul edilməsi bu istiqamətdə yeni imkanlar yaradır. Beləliklə, ölkəmiz Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə iqtisadi məsələləri daha geniş regional çərçivədə müzakirə etmək, ortaq təşəbbüslər irəli sürmək və qarşılıqlı maraqlara uyğun layihələrin həyata keçirilməsində fəal iştirak etmək imkanını gücləndirir. Çoxtərəfli əməkdaşlıq mexanizmlərinin genişlənməsi iqtisadi əlaqələrin əlaqələndirilməsinə, ortaq prioritetlərin müəyyənləşdirilməsinə və mövcud maneələrin aradan qaldırılmasına kömək edə bilər.

Bu əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindən biri investisiya fəaliyyətidir. Azərbaycan və Mərkəzi Asiya dövlətlərinin iqtisadiyyatlarında bir-birini tamamlayan sahələrin mövcudluğu birgə layihələr üçün əlverişli şərait yaradır. Sənaye istehsalı, kənd təsərrüfatı, ərzaq emalı, logistika, enerji və infrastruktur sahələrində ortaq təşəbbüslərin həyata keçirilməsi iqtisadi əlaqələrin əhatə dairəsini genişləndirə bilər. Birgə investisiya fondlarının yaradılması isə layihələrin maliyyələşdirilməsi və sahibkarlar arasında əməkdaşlığın təşviqi baxımından əlavə vasitə rolunu oynayır.

İqtisadi tərəfdaşlığın perspektivləri təkcə maliyyə resurslarının birləşdirilməsi ilə məhdudlaşmır. Birgə istehsal müəssisələrinin yaradılması, texnologiyaların tətbiqi, təcrübə mübadiləsi və məhsulların yeni bazarlara çıxarılması regional iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşməsinə xidmət edir. Bu proses ölkələrin daxili istehsal imkanlarını genişləndirə, əlavə dəyər yaradan sahələrin inkişafını sürətləndirə və iqtisadiyyatların xarici bazarlardakı rəqabət qabiliyyətini artıra bilər.

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əməkdaşlığında nəqliyyat-logistika sahəsi xüsusi strateji mövqeyə malikdir. Ölkəmizin Avropa və Asiya arasında yerləşməsi, Xəzər dənizinə çıxışı, dəniz limanı, dəmir yolları və avtomobil yolları şəbəkəsi beynəlxalq yükdaşımalar üçün geniş imkanlar yaradır. Mərkəzi Asiya ölkələri üçün də alternativ və səmərəli nəqliyyat marşrutlarının inkişafı xarici ticarətin genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu maraqların uzlaşdırılması Azərbaycanla Mərkəzi Asiya arasında iqtisadi əməkdaşlığın əsas hərəkətverici qüvvələrindən biri kimi çıxış edir.

Bu kontekstdə Orta Dəhlizin rolu xüsusi vurğulanmalıdır. Çin və Mərkəzi Asiyadan başlayaraq Xəzər dənizi, Azərbaycan və Cənubi Qafqaz vasitəsilə Avropaya uzanan bu marşrut regionun beynəlxalq nəqliyyat əlaqələrində mövqeyini gücləndirmək potensialına malikdir. Dəhlizin səmərəli fəaliyyəti yalnız coğrafi üstünlüklərdən asılı deyil. Limanların imkanlarının artırılması, dəmir yolu və avtomobil nəqliyyatı infrastrukturunun təkmilləşdirilməsi, sərhəd-keçid prosedurlarının sadələşdirilməsi və gömrük sistemləri arasında əlaqələndirmənin gücləndirilməsi də mühüm rol oynayır.

Orta Dəhlizin inkişafı Azərbaycan və Mərkəzi Asiya dövlətlərinə tranzit imkanlarından əlavə iqtisadi fayda əldə etmək imkanı verir. Daşımaların həcminin artması logistika mərkəzlərinin, anbar təsərrüfatının, yük emalı xidmətlərinin və əlaqəli biznes sahələrinin inkişafına təkan verə bilər. Eyni zamanda nəqliyyat marşrutları boyunca yeni iqtisadi fəaliyyət sahələrinin formalaşması regional əməkdaşlığın praktiki nəticələrini daha aydın şəkildə ortaya qoyar. Bunun üçün tərəfdaş dövlətlər arasında koordinasiyanın davamlı olması və infrastruktur layihələrinin qarşılıqlı uyğunlaşdırılması vacibdir.

Enerji sahəsində əməkdaşlıq da regional iqtisadi əlaqələrin mühüm tərkib hissəsidir. Azərbaycan enerji resurslarının istehsalı və ixracı ilə yanaşı, əlverişli coğrafi mövqeyi və mövcud infrastrukturundan istifadə etməklə regional enerji əlaqələrinin inkişafında iştirak edir. Mərkəzi Asiyanın enerji resurslarının beynəlxalq bazarlara çatdırılması ilə bağlı təşəbbüslər tranzit imkanlarının, texniki potensialın və kommersiya şərtlərinin əlaqələndirilməsini tələb edir. Bu sahədə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq enerji təchizatının marşrutlarını şaxələndirmək və regionun beynəlxalq iqtisadi sistemdəki əhəmiyyətini artırmaq baxımından perspektivlidir.

Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində aparılan genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri də regional iqtisadi tərəfdaşlıq üçün yeni imkanlar yaradır. Bu ərazilərdə infrastrukturun qurulması, sənaye və kənd təsərrüfatının inkişafı, turizm potensialının reallaşdırılması müxtəlif ölkələrin şirkətləri və investorları üçün əməkdaşlıq perspektivləri formalaşdırır. Mərkəzi Asiya dövlətlərinin bu proseslərdə iştirakı iqtisadi maraqlarla yanaşı, xalqlar arasında mövcud olan dostluq münasibətlərini də möhkəmləndirir.

Bütün bunlarla yanaşı, iqtisadi inteqrasiyanın uğuru regional sabitlikdən və qarşılıqlı etimaddan asılıdır. Nəqliyyat xətlərinin təhlükəsizliyi, investisiyaların qorunması, biznes üçün əlverişli şəraitin yaradılması və dövlətlər arasında siyasi dialoqun davamlılığı iqtisadi layihələrin uzunmüddətli səmərəsini müəyyənləşdirən əsas amillərdəndir.

Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında münasibətlərin inkişafı iqtisadi əməkdaşlığın yeni modellərinin formalaşması üçün əlverişli şərait yaradır. Orta Dəhliz, investisiya təşəbbüsləri, enerji əlaqələri və birgə istehsal layihələri bu tərəfdaşlığın əsas istiqamətləridir. Azərbaycanın Məşvərət formatında tamhüquqlu iştirakı isə mövcud potensialın daha sistemli şəkildə reallaşdırılmasına əlavə imkanlar açır. Bu imkanlardan səmərəli istifadə edilməsi regionun tranzit, istehsal və ticarət mərkəzi kimi mövqeyini gücləndirməklə yanaşı, iştirakçı ölkələrin iqtisadi inkişafına da mühüm töhfə verə bilər.

Elvin Əliyev

YAP Babək rayon təşkilatının sədr müavini

Paylaş:

Baxılıb: 42 dəfə

Xəbər lenti

Hamısına bax