Vahid məktəbli forması sosial bərabərliyin təmin olunmasının mühüm vasitəsidir

Bakı:

23 °C

83 %

8 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Vahid məktəbli forması sosial bərabərliyin təmin olunmasının mühüm vasitəsidir

Vahid məktəbli forması sosial bərabərliyin təmin olunmasının mühüm vasitəsidir

15.10.2026 [16:55]

Cəmiyyətin gələcəyi məktəb partası arxasında formalaşır. Məktəb yalnız bilik və bacarıqların aşılandığı təhsil müəssisəsi deyil, həm də gənc nəslin dünyagörüşünün, mənəvi dəyərlərinin və sosial davranışlarının formalaşdığı mühüm tərbiyə ocağıdır. Burada uşaqlar oxumağı, yazmağı öyrənməklə yanaşı, qarşılıqlı hörmət, məsuliyyət, bərabərlik və kollektiv həmrəylik kimi dəyərləri də mənimsəyirlər. Bu baxımdan məktəb mühitində tətbiq olunan hər bir qayda sağlam təhsil şəraitinin yaradılmasına və şəxsiyyətin hərtərəfli inkişafına xidmət etməlidir.

Vahid məktəbli forması da məhz bu məqsədlərə xidmət edən mühüm vasitələrdən biridir. İlk baxışdan yalnız zahiri görünüşlə bağlı məsələ təsiri bağışlasa da, məktəbli geyimi əslində sosial bərabərliyin təşviqi, nizam-intizamın qorunması və şagirdlərdə kollektivə aidlik hissinin gücləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Cəmiyyətdə ailələrin sosial-iqtisadi vəziyyəti, maddi imkanları və həyat şəraiti fərqlidir. Bu fərqlər uşaqların gündəlik həyatında, o cümlədən geyim seçimlərində də özünü göstərir. Bəzi ailələr övladları üçün bahalı, tanınmış markalara məxsus geyimlər almaq imkanına malik olduğu halda, digər ailələr üçün bu cür xərclər ciddi çətinlik yarada bilər.

Xüsusilə yeniyetməlik dövründə uşaqlar xarici görünüşlərinə və ətrafdakıların münasibətinə daha həssas yanaşırlar. Bahalı geyimlər, dəb tendensiyaları və tanınmış brendlər məktəb mühitində bəzən görünməz rəqabət yaradır. Maddi imkanları məhdud olan uşaqlar özlərini yaşıdlarından fərqli hiss edə, psixoloji narahatlıq keçirə və kollektivdən uzaqlaşa bilərlər.

Vahid məktəbli forması bu fərqlərin gündəlik məktəb həyatında nəzərə çarpmasını azaltmaqla daha bərabər mühitin formalaşmasına kömək edir. Eyni geyim standartına riayət edən şagirdlər arasında diqqət tədricən geyimin qiymətindən və markasından daha çox biliyə, bacarığa, davranışa və şəxsi keyfiyyətlərə yönəlir.

Əlbəttə, vahid forma cəmiyyətdəki bütün sosial fərqləri aradan qaldırmır. Lakin məktəb daxilində maddi imkanların zahiri nümayişini azaltmaqla uşaqların özlərini bərabərhüquqlu hiss etmələrinə şərait yaradır. Məktəb elə bir məkan olmalıdır ki, burada heç bir şagird ailəsinin maddi vəziyyətinə görə özünü üstün və ya aşağı mövqedə hiss etməsin. Uşağın nüfuzu onun geyiminin bahalılığı ilə deyil, biliyi, zəhməti, istedadı və mənəvi keyfiyyətləri ilə müəyyənləşsin.

Məktəbli forması şagirdlərdə kollektivə mənsubiyyət hissinin güclənməsinə də xidmət edir. Eyni məktəbin şagirdlərini birləşdirən ortaq geyim standartı onların vahid təhsil mühitinin üzvü olduqlarını ifadə edir, birlik və həmrəylik duyğusunu möhkəmləndirir.

Məktəbdə nizam-intizamın qorunması təlim prosesinin səmərəli təşkili üçün vacib şərtlərdəndir. Müəyyən olunmuş qaydalara əməl etmək uşaqlarda məsuliyyət hissinin, özünüidarəetmə bacarıqlarının və intizam vərdişlərinin formalaşmasına kömək edir. Bu vərdişlər gələcək həyatlarında da onların davranışlarına müsbət təsir göstərir.

Vahid geyim qaydaları şagirdlərin diqqətinin xarici görünüşlə bağlı rəqabətdən yayınaraq tədris prosesinə yönəlməsinə şərait yarada bilər. Bununla belə, məktəb intizamının yalnız geyimlə təmin olunmadığını da nəzərə almaq lazımdır. Sağlam təhsil mühiti, ilk növbədə, müəllimlərin peşəkarlığı, şagirdlərin məsuliyyəti və məktəb-valideyn əməkdaşlığı əsasında formalaşır.

Məktəbli forması uşaqların fərdiliyini məhdudlaşdırmaq vasitəsi kimi də qəbul edilməməlidir. Hər bir şagird öz biliyi, düşüncəsi, istedadı, yaradıcılığı və ictimai fəallığı ilə fərqlənə bilər. Əsas məsələ ümumi qaydalarla fərdi inkişaf arasında düzgün tarazlığın qorunmasıdır. İnsanın dəyəri onun geyimi ilə deyil, düşüncəsi, davranışı və cəmiyyətə verdiyi töhfə ilə ölçülür.

Azərbaycanda dövlət təhsil sistemi dünyəvilik prinsipinə əsaslanır. Bu prinsip məktəbin müxtəlif sosial mənşəyə, dünyagörüşünə və dini inanclara malik uşaqlar üçün ortaq təhsil məkanı olmasını nəzərdə tutur. Belə mühitdə bütün şagirdlərin hüquqlarına hörmət edilməsi, onlara vahid meyarlarla yanaşılması və heç kimin mənsubiyyətinə görə ayrı-seçkiliyə məruz qalmaması mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Vahid məktəbli geyimi ümumi qaydaların tətbiqinə və şagirdlər arasında zahiri fərqlərin təhsil prosesində ön plana çıxmamasına xidmət edir. Burada məqsəd uşaqların fərdi xüsusiyyətlərini aradan qaldırmaq deyil, onların bərabər hüquqlara malik olduğu, qarşılıqlı hörmətin qorunduğu təhsil mühiti yaratmaqdır.

Azərbaycanın milli-mənəvi dəyərləri də gənc nəslin tərbiyəsində mühüm yer tutur. Milli geyimlər xalqımızın zəngin tarixini və mədəni irsini əks etdirir. Məktəblərdə müvafiq bayram və mədəni tədbirlər çərçivəsində milli geyimlərin nümayiş etdirilməsi uşaqların milli kimliyə bağlılığının gücləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Beləliklə, ümumi geyim qaydalarına riayət etməklə milli-mənəvi dəyərlərin yaşadılması bir-birini tamamlayan istiqamətlər kimi çıxış edə bilər.

Dövlət ümumi təhsil müəssisələrində məktəbli geyiminin tətbiqi normativ-hüquqi əsaslara söykənir. Nazirlər Kabinetinin 17 mart 2022-ci il tarixli 96 nömrəli qərarı ilə dövlət ümumi təhsil müəssisələrinin təhsilalanları üçün geyim formalarının təsvirləri təsdiq edilmişdir. Müəyyən olunmuş qaydaların uğurlu tətbiqi üçün məktəb rəhbərliyinin, müəllimlərin, şagirdlərin və valideynlərin bu tələblərin mahiyyətini düzgün anlaması vacibdir.

Məktəbli geyiminin tətbiqində ailələrin iqtisadi imkanları da nəzərə alınmalıdır. Vahid forma valideynlər üçün əlavə maliyyə yükünə çevrilməməli, əksinə, münasib qiymətli və keyfiyyətli geyim seçimi vasitəsilə xərclərin planlaşdırılmasına imkan yaratmalıdır. Geyimin rahat, davamlı, gigiyenik və mövsümə uyğun olması da əsas şərtlərdəndir.

Bu məsələdə valideynlərin mövqeyi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ailə uşağın ilkin tərbiyə mühiti olduğundan məktəbdə aşılanan dəyərlərin möhkəmləndirilməsində valideynlərin üzərinə mühüm məsuliyyət düşür. Onlar övladlarına məktəb qaydalarına riayət etməyin əhəmiyyətini izah etməli, ümumi təhsil mühitinə hörmətin vacibliyini anlatmalıdırlar.

Məktəb rəhbərliyi isə geyim qaydalarını tətbiq edərkən valideynlərlə açıq ünsiyyət qurmalı, onları vaxtında məlumatlandırmalı və yaranan problemlərə anlayışla yanaşmalıdır. Qaydaların məqsədi uşaqlar üçün əlavə çətinlik yaratmaq deyil, sağlam və nizamlı təhsil mühitini təmin etmək olmalıdır.

Müəllimlərin geyim mədəniyyəti də bu ümumi yanaşmanın tərkib hissəsidir. Səliqəli, sadə və işgüzar üslub müəllimin peşəkarlığını əks etdirir, şagirdlərdə məsuliyyət və səliqə vərdişlərinin formalaşmasına nümunə olur. Təhsil müəssisəsində həm şagirdlərin, həm də müəllimlərin geyim etikasına əməl etməsi ümumi məktəb mədəniyyətini gücləndirir.

Məktəbli geyimi məsələsi zahiri görünüşün tənzimlənməsindən daha geniş məna daşıyır. Vahid məktəbli forması sosial fərqlərin təsirini azaltmaq, şagirdlərdə kollektivə aidlik hissini gücləndirmək, nizam-intizamı möhkəmləndirmək və bərabər təhsil mühitinin formalaşmasına töhfə vermək baxımından əhəmiyyətli vasitədir.

Azərbaycanın gələcəyi savadlı, düşüncəli, vətənpərvər və məsuliyyətli gənclərin yetişdirilməsindən asılıdır. Bu məqsədə çatmaq üçün məktəblərimizdə yalnız biliklərin mənimsənilməsinə deyil, həm də bərabərlik, qarşılıqlı hörmət və mənəvi dəyərlərin aşılanmasına xüsusi diqqət yetirilməlidir.

Unutmayaq ki, məktəbin uğuru şagirdlərin necə geyinməsindən daha çox, necə düşünməsi, necə davranması və gələcəkdə cəmiyyətə hansı töhfəni verməsi ilə ölçülür. Vahid məktəbli forması isə bu məqsədə aparan yolda bərabərlik və həmrəyliyi təşviq edən mühüm vasitələrdən biridir.

Pərviz Hüseynzadə

Yeni Azərbaycan Partiyası Babək rayon təşkilatının əməkdaşı

Paylaş:

Baxılıb: 19 dəfə

Xəbər lenti

Hamısına bax