Savaşlardan alnı açıq çıxan mətbuat

Bakı:

16 °C

82 %

3 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Xəbər lenti / Savaşlardan alnı açıq çıxan mətbuat

Savaşlardan alnı açıq çıxan mətbuat

06.04.2023 [10:53]

103 yaşlı Anadolu Agentliyi

Günel ABBAS

“Anadolu Agentliyi”nin tarixi Türkiyə Cümhuriyyətinin tarixi ilə demək olar ki, eynidir. Türkiyə Böyük Millət Məclisinin açılışına 17 gün qalmış, 6 aprel 1920-ci ildə qurulan “Anadolu Agentliyi”, Türkiyə Böyük Millət Məclisinin qəbul etdiyi ilk qanunları açıqlayıb. Bu mənada “Anadolu” Agentliyi Milli Mübarizənin və Qurtuluş Savaşının hər mərhələsinin, Cümhuriyyət inqilablarının şahidi olub.

1920-ci il martın 16-da İstanbulun rəsmi işğalı və Parlamentin bağlanması ilə bağlı Mustafa Kamal Paşa Ankarada toplanacaq Məclis üçün seçkilərin keçiriləcəyini vilayətlərə bildirib. Artıq İstanbulda qalmağın mümkün olmadığını görən bəzi ziyalılar bir müddət Milli Mübarizəyə qoşulmaq üçün yollar axtarırdılar. Bu inkişaf həm də “Anadolu Agentliyi”nin yaranmasına gətirib çıxarır.

İki ayrı karvanda Ankaraya gedən jurnalist Yunus Nadi (Abalıoğlu) və jurnalist yazar Halide Edip (Adıvar) martın 31-də Geyvedə görüşürlər. Vağzalda fasilə zamanı Ankaraya gedən kimi “agentlik təşkilatı”nın yaradılmasının zəruriliyini müzakirə ediblər. Agentliyin adından danışarkən; Onlar “Türk”, “Ankara”, “Anadolu” variantları arasında “Anadolu Agentliyi” adının seçilməsinə qərar veriblər. Mustafa Kamal Paşanın qərargahı olan “Ziraat Məktəbi”ndə (indiki Dövlət Meteorologiya İşləri Baş İdarəsi) “Anadolu Agentliyi”nin yaradılması gündəmə gətirildi və 6 aprel 1920-ci ildə “Anadolu Agentliyi”nin yaradılması həyata keçirildi.

“Anadolu Agentliyi”nin Qurtuluş Savaşındakı vəzifəsi

Daxildə mübarizə aparan, xarici aləmdən xəbəri olmayan bir xalqı ölkədə və dünyada baş verən hadisələrdən xəbərdar etmək, bəzi xarici və İstanbul qəzetlərinin müti mövqeləri ilə mübarizə aparmaq lazım idi. Milli mübarizəni xaricdə müdafiə etmək, Türkiyənin haqlı tələblərini ictimaiyyətə çatdırmaq, bəzi dairələrin ona qarşı oynadığı oyunları puç etmək lazım idi. “Anadolu Agency Türk Anonim Şirketi” 1925-ci il martın 1-də Atatürkün yaxın dostlar qrupuna “Anadolu Agentliyi”ni Qərb mənasında xəbər agentliyi etmək üçün tapşırıq verdikdə yaradılıb. “Anadolu Agentliyi” belə bir strukturlaşma ilə muxtar status qazandı ki, o zamanlar hətta Qərb ölkələrində belə görünməmişdi.

“Anadolu”nun strukturu

“Anadolu Agentliyi” (AA) həm də özünəməxsus korporativ struktura malikdir. “Anadolu Agentliyi” 1920-ci il aprelin 6-da Qazi Mustafa Kamalın dövlətin qurulması zamanı Nümayəndələr Komitəsinin sədri olaraq çıxardığı sirkulyarla fəaliyyətə başlayıb. Agentlik əvvəlcə dar heyətlə işləyən müstəqil təşkilat idi. AA-nın qurucusu Qazi Mustafa Kamal (Atatürk) agentliklə çox maraqlanır və ilk dövrdə yayımlanan xəbərləri şəxsən araşdırdı. Agentlik yaradılarkən Türkiyə Böyük Millət Məclisi açılmadığından Agentliyin təsis qanunu yox idi. “Anadolu Agentliyi”nin Mətbuat və Kəşfiyyat Baş İdarəsi (indiki Mətbuat və İnformasiya Baş İdarəsi) yaradıldıqdan sonra bu baş idarənin tərkibində müdirlik kimi fəaliyyət göstərib. Bununla da agentlik dövlət təşkilati strukturunda öz yerini tutur. Daha qərəzsiz və avtonom hesabat verə bilmək üçün 1925-ci ildə səhmdar cəmiyyətə çevrilən “Anadolu Agentliyi”nin dövlətlə əlaqəsi hələ də kəsilməyib. “Anadolu Agentliyi”nə dövlət yardımı bu gün də davam edir.

Anadolunun Azərbaycan təmsilçilərindən Rəsul Rəhimov “Yeni Azərbaycan”a açıqlamasında bildirib ki, “Anadolu Agentliyi”nin Azərbaycan Təmsilçiliyində 2012-ci ildən fotomüxbir kimi çalışır: “Daha əvvəllər Azərbaycan kanallarından birində çalışmışam. Burada işə başlayandan sonra xəbərlərin daha fərqli, dəqiq hazırlanmasının fərqinə vardım. Çünki “Anadolu Agentliyi” Beynəlxalq agentlikdir. Burada yayımlanan xəbərlər tam dəqiq olmalıdır. Bu gün bizim hazırladığımız xəbərlər təkcə Türkiyədə deyil, bütün hər yerdə yayılır. İkinci Qarabağ müharibəsində də biz buna şahid olduq ki, ilk xəbərləri beynəlxalq səviyyədə bütün dünyaya çatdırdı”.

Paylaş:

Baxılıb: 487 dəfə