Əlcəzair qətliamı - insanlığa qarşı cinayət...

Bakı:

25 °C

73 %

3 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Xəbər lenti / Əlcəzair qətliamı - insanlığa qarşı cinayət...

Əlcəzair qətliamı - insanlığa qarşı cinayət...

08.07.2023 [12:09]

P.SADAYOĞLU

Fransanın Əlcəzairdə törətdiyi soyqırımı tarixi və bəşəri cinayətdir. Ötən ilin noyabrında Ərəb Liqasının Zirvə Sammitində iştirak etmək üün Əlcəzairə səfər edən Prezident İlham Əliyev paytaxtı Əlcəzair şəhərində Şəhidlər abidəsini və Milli Mücahidlər Muzeyini ziyarət etmişdi. Bildirilmişdi ki, fransızlar 1830-1962-ci illəri əhatə edən işğal dövründə 1,5 milyondan artıq insanı amansızcasına qətlə yetiriblər. Buna görə də Əlcəzair “1,5 milyon şəhid ölkəsi” adlandırılır. Ümumilikdə 10 milyona yaxın əlcəzairli Fransanın müstəmləkəçilik dövrünün qurbanı olub. Fransanın törətdiyi daha bir faciə isə 1961-ci ilin oktyabrında baş verib. O zaman on minlərlə əlcəzairli Fransa işğalını pisləmək üçün Parisdə nümayişə çıxır. Fransa polisinin açdığı atəş və etirazçıları Sena çayına atması nəticəsində 1500-ə qədər əlcəzairli qətlə yetirilib, mindən çox şəxs həbs olunub. Bu hadisə tarixə “Sena qətliamı” kimi daxil olub. Fransa hakimiyyəti bu faciə ilə bağlı da susqunluq nümayiş etdirib. Fransanın törətdiyi qətliamlara görə məsuliyyəti boynuna almamaq ənənəsi görünür ki, davam etməkdədir.

Prezident Makron isə hələ də bu irqçi və ayrı-seçkiliyə əsaslanan siyasətdən əl çəkmək, səmimi şəkildə üzr istəmək fikrində deyil. Amma tarix göstərir ki, Makron kimi insanlar öz layiqli “qiymətini” alır - indiki halda Fransa dövlət başçısı vaxtilə törədilən cinayətlərə görə üzr istəməklə ən azından tarix qarşısındakı cinayətlərini etiraf etmiş olarlar...

Korsika, Yeni Koledoniya, Polineziya - neokolonizm siyasəti davam edir

Ən təəssüfləndirici hal isə, bu siyasətin hələ də davam etdirilməsidir. Məsələn, Korsikanın azadlıq mübarizəsi Fransa üçün artıq uzun illərdir ki, “baş ağrısına” çevrilib. Eyni zamanda, sərhədlərindən çox uzaqda yerləşən ərazilərə belə iddialarını davam etdirən rəsmi Paris müasir dövrdə müstəmləkə siyasəti yürütməsi ilə seçilir. Məsələn, Fransanın müstəmləkə hakimiyyəti altında qalmaqda davam edən Mayot adası buna bariz misaldır. Xatırladaq ki, Mayot adası hazırda departament formasında Fransanın nəzarətində olan adadır. Mayot adası və onun ətraf bölgələrinə Qəmər Adaları İttifaqının haqlı iddiaları əsaslıdır - ada əhalisinin sayı 188 422 nəfərdir və etnik tərkib baxımından ada əhalisinin böyük əksəriyyəti qəmərlilərdir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Məclisi isə Qəmər Adaları İttifaqının Mayot adası üzərində suverenliyini tanıyıb. Fransa isə beynəlxalq hüquqa hörmət göstərməyərək özünün müstəmləkəçilik siyasətindən əl çəkmir - Mayot Adası əsl sahiblərinə təhvil verilmir. Bu isə özünü Avropa demokratiyasının ən əsas dayaqlarından sayan Fransanın əsl xislətini ortaya çıxarmış olur.

Eyni zamanda, Yeni Kaledoniya da Fransanın Sakit okeanda yerləşən xüsusi inzibati-ərazi qurumu sayılır. Sakit okeanın cənub-qərb hissəsində, Melaneziyada eyni adlı böyük bir ada və bir qrup kiçik ada ilə təmsil olunan Yeni Kaledoniya Fransanın “xaricdəki ərazisi” sayılır. 1980-ci və 1990-cı illərin əvvəllərində adaya müstəqilliyin verilməsi şüarı altında aborigen əhali (melaneziyalılar) tərəfindən təşkil edilmiş üsyanlar baş tutub. Yeni Kaledoniyanın müstəqilliyi ilə bağlı ard-arda bir neçə dəfə referendumlar keçirilib. Amma Fransa beynəlxalq hüquqa arxa çevirirək Yeni Koledoniyanın müstəqilliyini tanımır və zorakı üsullarla özünün neokolonist siyasətini davam etdirir.

Fransa özündən on minlərlə uzaqda olan başqa bir torpağı - Fransa Polineziyasını “əldən vermək” istəmir. Fransa Polineziyasına Markiz, Cəmiyyət, Qambye, Tubuai və Tuamotu arxipelaqları daxildir. Qeyd edək ki, 1946-1947-ci illərdə ilk qeydiyyatdan sonra fransız Polineziyası 2013-cü ildə BMT-nin müstəmləkəsizləşdiriləcək qeyri-muxtar ərazilər siyahısına reinteqrasiya edilib və bu siyahıda 1986-cı ildən qonşu Yeni Kaledoniya da yer alıb. BMT qətnaməsi “Fransız Polineziyası əhalisinin də öz müqəddəratını təyin etmək və müstəqillik hüququnu” təsdiqləyib. Fransa hökumətindən bu ərazidə “öz müqəddəratını təyinetmə prosesinin ədalətli və səmərəli qurulmasını asanlaşdırmaq və sürətləndirmək”, eləcə də Polineziya əhalisinin müstəqilliyə qərar verə biləcəyi referenduma və ya öz müqəddəratını təyinetmənin ara statusuna yol açmaq tələb olunub. Amma Fransa yenə də beynəlxalq hüququ ayaqlar altına alaraq özünün müstəmləkə siyasətinə son vermir...

Paylaş:

Baxılıb: 714 dəfə