Ana səhifə »  Siyasət »  Postmüharibə mərhələsi: Azərbaycanın xarici siyasət kursunun əsas məqamları
A+   Yenilə  A-
Postmüharibə mərhələsi: Azərbaycanın xarici siyasət kursunun əsas məqamları

I yazı
(Əvvəli ötən sayımızda)

Ölkə rəhbərliyinin siyasəti Cənubi Qafqazda məhz Azərbaycanın XXI əsrdə formalaşmaqda olan geosiyasi nizamın əsas faktoru olmasını təmin etməkdən ibarətdir. Bu baxımdan, dövlət başçısının qurultayda ifadə etdiyi digər fikirlərin həm geosiyasi, həm siyasi, həm də tarixi mənasını adekvat dərk edə bilərik.
Burada ilk olaraq Prezidentin “Beləliklə, həm siyasi, həm iqtisadi sahədə dayanıqlı inkişafı təmin etdik, beynəlxalq aləmdə Azərbaycanı çox böyük nüfuza və hörmətə malik olan ölkəyə çevirdik...” fikrini vurğulamaq gərəkdir. Çünki həmin fikirdə əldə edilən nəticənin ümumi və dolğun təqdimatı vardır.
Əlavə olaraq Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun daha da artması fonunda Prezident İlham Əliyevin regionda sülhün bərqərar olmasına dair təklif etdiyi “3+3” formatının əsaslılığı və həyata keçməsi imkanının yüksək olduğu görünür. Məsələ ondan ibarətdir ki, hələ hərbi əməliyyatların getdiyi müddətdə Azərbaycan Prezidenti verdiyi müsahibələrdə dəfələrlə regional əməkdaşlığın əhəmiyyətini qeyd edirdi. Bunun üçün tarixi ədalətin bərpa olunması və Ermənistanın əsassız iddialarından əl çəkməsi kifayət idi.
Vətən müharibəsi başa çatandan dərhal sonra Prezident “3+3” formatını təklif etdi və bu, regionun böyük dövlətləri tərəfindən tərəddüdsüz qəbul edildi. Bu prosesin Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun artması fonunda getməsinin səbəbi isə ölkə rəhbərliyinin apardığı xarici və daxili siyasət kursunun mükəmməl şəkildə bir-birini tamamlaması və həmin kursun XXI əsrin tələblərinə tam uyğun olması ilə bağlıdır.
Biz H.Kissincerin gələcək dünya nizamının prinsipləri ilə bağlı vurğuladığı fikirləri fonunda bu tezisin təsdiqini görürük. Realpolitik nəzəriyyənin “atası” yeni dünya nizamında regional əməkdaşlığın önəmini ayrıca ifadə edir.
H.Kissincerə görə, “Regional bloklar” ifadəsi iki sütun üzərində qurulmalıdır: birincisi, qüvvələrin balansının təmini; ikincisi, elə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq ki, regional dayanıqlı təhlükəsizlik sistemi qurmaq mümkün olsun. Azərbaycan Prezidentinin təklif etdiyi “3+3” formulu məhz bu şərtlər daxilində bütün istiqamətlərdə əməkdaşlığı və təhlükəsizliyin təminini nəzərdə tutur.
Zəngəzur dəhlizi: geosiyasi əhəmiyyətin iki aspekti
Həmin formulda regionda nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin bərpası əsas yerlərdən birini tutur. O cümlədən Zəngəzur dəhlizinin işləməsi prinsipial əhəmiyyət daşıyır. Zəngəzur dəhlizinin geosiyasi əhəmiyyəti kontekstində iki tezis üzərində dayanmaq faydalı olardı.
Onlardan birincisi, Zəngəzur dəhlizinin açılmasının 10 noyabr Bəyanatından irəli gəlməsi ilə əlaqəlidir. İkincisi isə regionda nəqliyyat-kommunikasiya imkanlarının inkişafının davamlı sülhün və tərəqqinin təmin edilməsinə imkanlar açılmasına yeni təkan verəcəyi ilə bağlıdır. Deməli, Zəngəzur dəhlizi yalnız əhəmiyyətli iqtisadi-kommunikasiya faktoru ilə bağlı deyil. O, daha çox geosiyasi və geoiqtisadi kontekstdə əməkdaşlıq, davamlı sülh və tərəqqi məsələsi ilə əlaqəlidir. Eyni zamanda, Zəngəzur dəhlizi əhəmiyyətinə görə regional miqyası aşaraq qlobal səviyyədə faydalı layihələrin reallaşmasında vacib rol oynamalıdır. Prezident İlham Əliyevin qurultayda ifadə etdiyi aşağıdakı fikirlərin işığında bu, aydın görünür.
Dövlət başçısı nitqində vurğulayıb: “Mən isə deyirdim ki, əməkdaşlıq ancaq o təqdirdə ola bilər ki, düşmən torpaqlarımızdan çıxsın. Bax, yenə də sözümə sadiqəm. İndi düşmən özü çıxmayıb, biz onu rədd eləmişik, qovmuşuq, eyni zamanda, əməkdaşlığa hazırıq. Azərbaycan-Ermənistan-Rusiya Baş nazirlərinin müavinləri artıq neçə dəfə görüşüblər. Nə barədə danışırlar? Əməkdaşlıq barəsində. Biz əməkdaşlığın əleyhinəyikmi? Yox! İndi Ermənistan əməkdaşlıqdan boyun qaçırır. İndi Ermənistan Zəngəzur dəhlizinin icrasına əngəl törətmək istəyir. Amma nail ola bilməyəcək. Məcbur edəcəyik onları, məcbur edəcəyik”.
Prezidentin bu cür inamlı və qətiyyətli fikirləri tam əsaslıdır. Əslində, bu vəziyyətə uzun illər səbirlə sistemli və ardıcıl surətdə beynəlxalq vəziyyəti Azərbaycanın xeyrinə dəyişməyə yönəlmiş siyasətin aparılması sayəsində gəlinib. Dövlət başçısı həmin prosesin detalları haqqında da qurultaydakı nitqində fikir bildirib.
Dövlət başçısı vurğulayıb: “Biz hazırlıq dövründə əlbəttə ki, beynəlxalq vəziyyəti də öz xeyrimizə çevirməli idik. Çünki 1990-cı illərdə bilmirəm nədənsə, yəqin ki, bu da 1990-cı illərin əvvəlindən Xalq Cəbhəsi-“Müsavat” dövründən gələn bir fəsaddır, çünki onlar bir il ərzində demək olar ki, bütün ölkələrlə münasibətləri yerə vurdular. Bəzi ölkələrə qarşı iddialar irəli sürdülər, bizi bəzi qonşularımızla düşmən etdilər”. Ona görə də “yaranmış bu stereotiplər dağıdılmalı idi”.
Prezident İlham Əliyev həmin bağlılıqda haqlı olaraq sual edir: “Nə üçün hesab olunmalıdır ki, hansısa ölkə Ermənistanla yaxın münasibətlərdədir, Azərbaycanla yox. Nə üçün?”.
Ölkə rəhbəri fikirlərinə davam edərək bu cür vəziyyətin heç bir fundamental məsələdən yaranmadığını, sadəcə olaraq, 1991-ci ildən 1993-cü ilin iyununa qədər hakimiyyətdə olanların “ambisiyalar, səriştəsizlik, ağılsızlıq və xaricdən idarə olunma”larının belə pis durum yaratdığını vurğulayır.
Ümummilli Lider Heydər Əliyev məhz belə bir ağır şəraitdə hakimiyyətə dəvət edildi və proseslər sürətlə Azərbaycanın xeyrinə dəyişməyə başladı. O dövrdə Azərbaycan təcrid vəziyyətində idisə, “indi Ermənistan təcrid edilmiş vəziyyətdədir, biz isə bütün qonşularla çox səmərəli dostluq, mehriban qonşuluq əsasında münasibətlər qurduq və bu da bir hazırlıq idi”.
Prezidentin də vurğuladığı kimi, əgər hazırlıq işləri aparılmasaydı, İkinci Qarabağ müharibəsində çətinliklər qarşıya çıxa bilərdi. Lakin Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan diplomatiyası böyük fəallıq göstərdi. Bu özünü dövlətin beynəlxalq təşkilatlardakı aktiv işində də göstərdi. Bu istiqamətdə aparılan işlər Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin möhkəmlənməsində və bütövlükdə vəziyyəti ölkəmizin xeyrinə dəyişməkdə ciddi rol oynadı.
Bu barədə Prezidentin qurultayda söylədiyi fikirlər çox maraqlıdır. Prezident İlham Əliyev nitqində ayrıca vurğulayıb: “Beynəlxalq təşkilatlarda nə qədər fəal iş apardıq. Bəziləri hesab edirdi ki, bu işlər əbəsdir. Yox, elə deyil. Biz İkinci Qarabağ müharibəsi üçün hüquqi bazanı daha da möhkəmləndirməli idik. 2005-ci ilə qədər bizim üçün əsas hüquqi baza ancaq BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələri idi”.
Dövlət başçısı bu qətnamələrin əhəmiyyətini vurğulamaqla yanaşı, 2005-ci ildə Avropa Şurası Parlament Assambleyasının Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi ilə bağlı qəbul etdiyi sənədin möhkəm hüquqi baza yaratdığını xüsusi qeyd edir. Bu proses başqa təşkilatların da uyğun sənədlər qəbul etməsinə təkan verdi.
Vurğulanan aspektdə başqa bir vacib istiqamət Azərbaycanın köklü surətdə regionda vəziyyəti dəyişməsi ilə əlaqəlidir. Bu tezis olduqca əhəmiyyətlidir. Çünki bu məqam Azərbaycanın regional geosiyasi statusunu müəyyənləşdirməkdə əsaslı rol oynayıb.
Prezident həmin məqamı belə xarakterizə edir: “Mən xarici siyasətlə bağlı çıxışlarımda demişdim ki, prioritetlər arasında qonşu ölkələrlə bizim əməkdaşlığımız xüsusi yerə malikdir”.
Doğrudan da, Prezident İlham Əliyevin 17 il müddətində mükəmməl regional siyasi kursu sayəsində Azərbaycan Ermənistan istisna olmaqla bütün qonşularla geniş əməkdaşlığa nail ola bildi. Rusiya, İran, Türkiyə və Gürcüstan indi Azərbaycanın ən yaxın tərəfdaşlarındandır. Məhz bu cür böyük diplomatik uğur nəticəsində Azərbaycan regional təhlükəsizliyin açar dövlətinə çevrilib. Şübhəsiz, bu prosesdə Prezident İlham Əliyevin ikitərəfli, üçtərəfli və dördtərəfli regional əməkdaşlıq formatları ciddi rol oynayıb.
Bunlarla yanaşı, Azərbaycan Avropa İttifaqı, ABŞ, Çin kimi böyük geosiyasi güclərlə qarşılıqlı fayda verən əlaqələr qura bilib.
Beləliklə, Azərbaycan postmüharibə mərhələsinə böyük uğurlar qazanmağa imkan verən mükəmməl xarici siyasət kursuna malik ölkə, Cənubi Qafqazın lideri kimi qədəm qoyub.
Sual yaranır: bəs yeni mərhələdə xarici siyasət kursu necə olacaq? Qurultaydakı nitqində Prezident İlham Əliyev bu suala da konkret cavab verib. Dövlət başçısı vurğulayıb: “Xarici siyasətlə bağlı kursumuz dəyişməz olaraq qalır. Müharibə dövrü və müharibədən sonrakı dövr bir də onu göstərdi ki, bu çox düzgün kurs idi”.
Yəni Azərbaycan yeni mərhələdə Cənubi Qafqazın lideri kimi regionda davamlı sülhün və tərəqqinin təmin edilməsi, nəqliyyat-kommunikasiya imkanlarının inkişafı, dialoq təşəbbüslərinin həyata keçirilməsi və digər proseslərdə daha fəal iştirak edəcək.
Bu, son dərəcə vacib bir tezisdir. Prezident İlham Əliyev faktiki olaraq Azərbaycan dövlətinin xarici siyasətinin yeni şəraitdə strateji özəlliyini ifadə edib. Və buradan başqa maraqlı məqamlar meydana çıxır.
Kamal Adıgözəlov

 
  • Oxunub:  3210  |  
  • Tarix:  09-04-2021  |  
  •    Çap et   |  
Milli Qurtuluş Günü müasir Azərbaycan tarixində dönüş nöqtəsidir

16 İyun 21:10
Azərbaycan və Türkiyə gənclərinin Zəfər Forumu keçirilib
16 İyun 20:50
Prezident Ərdoğan: Ermənistan Azərbaycanla problemlərini həll etdikcə Türkiyə olaraq biz də lazımi addımları atacağıq
16 İyun 20:47
Şuşa Bəyannaməsinin imzalandığı zaman və məkan tarixi əhəmiyyət kəsb edir
16 İyun 20:24
Rəcəb Tayyib Ərdoğan: Naxçıvan ilə Bakını bir-biri ilə birləşdirəcək Zəngəzur dəhlizi bölgəmizə rahatlıq və zənginlik gətirəcək
16 İyun 20:18
Deputat: Müttəfiqlik Bəyannaməsinin məhz Şuşada imzalanması Türkiyənin Qarabağ məsələsində mövqeyini bir daha göstərdi
16 İyun 20:08
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Milli Məclisdə çıxış edib
16 İyun 19:11
Şəhidlərin xatirəsinə ehtiram
16 İyun 19:00
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan ulu öndər Heydər Əliyevin məzarını ziyarət edib
16 İyun 18:45
Sevinc Fətəliyeva: Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığını bütün dünyaya nümayiş etdirən mesajdır
16 İyun 18:32
Deputat: Şuşa Bəyannaməsi iki qardaş dövlətin münasibətlərinin yeni mərhələsinin başlanğıcıdır
16 İyun 17:55
Malik Həsənov: Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri Şuşa Bəyannaməsi ilə zirvə mərhələsinə qədəm qoydu

16 İyun 17:54
Naxçıvanın Bakıdakı daimi nümayəndəliyi və Naxçıvan Muxtar Respublikasının Daxili İşlər Nazirliyi birgə məlumat yayıb

16 İyun 17:51
Azərbaycan Prezidenti: Biz Vətən müharibəsi zamanı İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı tərəfindən nümayiş etdirilən qətiyyətli mövqeyi yüksək qiymətləndiririk
16 İyun 17:49
Hikmət Hacıyev: Azərbaycanın beynəlxalq təhlükəsizliyin təmin olunmasında NATO-nun rolunu alqışlayır
16 İyun 17:46
ADA Universiteti və Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin təşkilatçılığı ilə Natiqlik müsabiqəsi keçirilib
16 İyun 17:45
Prezident Ərdoğan: Qarabağda yaşanan çətin dövrdə kimlərin qazandığı, kimlərin itirdiyi çox yaxşı bilinir
16 İyun 17:44
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan koronavirusla əlaqədar 30-dan çox ölkəyə humanitar və maliyyə yardımı göstərib
16 İyun 17:43
Azərbaycanda koronavirus infeksiyasına 27 yeni yoluxma faktı qeydə alınıb
16 İyun 17:42
Rəcəb Tayyib Ərdoğan: Türkiyə bütün imkanları ilə Azərbaycanın yanındadır və yanında olacaq
16 İyun 17:31
ADA Universitetində "Azərbaycanın Avro-Atlantik məkanın Sülh və Təhlükəsizliyə töhfəsi" mövzusunda konfrans keçirilir
16 İyun 17:26
Türkiyə Prezidenti: Qarabağın azad edilməsi Azərbaycanın son otuz ilinin ən önəmli hadisəsidir
16 İyun 17:22
Bərpaolunan enerji hərraclarında İsrail şirkətlərinin iştirakı müzakirə edilib
16 İyun 17:20
Naxçıvan Dövlət Universitetində Texnologiyalar Parkı yaradılır
16 İyun 17:14
Operativ Qərargah: İyunun 21-dən daha bir sıra ölkələrin vətəndaşlarının Azərbaycana səfər etməsinə icazə veriləcək
16 İyun 17:09
Azərbaycanı UEFA Konfrans Liqasında təmsil edəcək klublarımızın rəqibləri müəyyənləşib
16 İyun 17:06
Azərbaycan ombudsmanı Özbəkistanda İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının təşkil etdiyi tədbirdə çıxış edib
16 İyun 17:04
Azərbaycanda fəaliyyət göstərən siyasi partiyalar Şuşa Bəyannaməsinin imzalanması ilə əlaqədar bəyanat yayıblar
16 İyun 16:34
UEFA-nın prezidenti Aleksander Çeferin Türkiyə-Uels oyununu izləmək üçün Bakıya gəlib
16 İyun 16:32
"Qarabağ" komandasının UEFA Konfrans Liqasındakı rəqibi bəlli olub
16 İyun 16:08
AFFA və Türkiyə Futbol Federasiyasının prezidentlərinin görüşü olub
16 İyun 16:00
Azərbaycanla BMT əməkdaşlığın genişləndirilməsi imkanları ilə bağlı müzakirələr aparıb
16 İyun 15:46
ADA Universitetində keçirilən silsilə seminarlara ikinci qrup media nümayəndələri qoşulublar
16 İyun 15:32
Prezident İlham Əliyevin İƏT-in Elm və Texnologiya üzrə ikinci Zirvə toplantısında videoformatda çıxışı təqdim olunub
16 İyun 15:06
Azərbaycan-Türkiyə Media Platforması çərçivəsində informasiya, ictimai diplomatiya sahələrində əməkdaşlıq daha da gücləndiriləcək
16 İyun 15:01
Adil Əliyev: Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə dostluğunun əyani təcəssümüdür
16 İyun 14:53
Paytaxt polisi Türkiyə - Uels oyunu ilə əlaqədar sürücülərə müraciət edib
16 İyun 14:46
Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan və türk diasporlarının birlikdə addımlar atmasını və həmrəylik göstərməsini təşviq edir
16 İyun 14:39
Azərbaycan ərazisində terror-təxribat cinayətləri törədən erməni silahlı dəstələrinin üzvlərinin məhkəməsi keçirilir
16 İyun 14:34
Kənd təsərrüfatı naziri İnam Kərimov FAO-nun 42-ci sessiyasında çıxış edib
16 İyun 14:12
Deputat: Şuşa Bəyannaməsi iki qardaş ölkə arasında iqtisadi sahədə yeni əməkdaşlıq imkanları yaradacaq
16 İyun 14:09
Cəlil Xəlilov: Şuşa Bəyannaməsi türk dünyasının tarixi zəfəri, onun birlik və inkişafını təmin edən həmrəyliyin rəmzidir
16 İyun 14:05
Bu gün Cenevrədə ABŞ və Rusiya prezidentləri arasında ilk görüş keçiriləcək
16 İyun 14:03
"Füzuli" yarımstansiyası şəhərlə yanaşı, 10 kəndi də elektriklə təmin edəcək
16 İyun 13:17
Elçin Quliyev: Şuşa Bəyannaməsi özündə mühüm məsələləri ehtiva edir
16 İyun 13:08
Tahir Rzayev: Azərbaycan - Türkiyə müttəfiqliyi xalqlarımızı xoşbəxt gələcəyə aparır
16 İyun 13:06
Şahin İsmayılov: Ölkəmiz qlobal proseslərə kifayət qədər böyük töhvələr verir
16 İyun 12:58
Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan iqtisadiyyatına yeni imkanlar açır
16 İyun 12:36
Anar Məmmədov: Şuşa Bəyannaməsi Türkiyə-Azərbaycan birliyinin əbədi olduğunu bir daha dünyaya nümayiş etdirdi
16 İyun 12:06
Anadolu agentliyi Türkiyə Prezidentinin Şuşa səfəri ilə bağlı məlumatları oxucularına müxtəlif dillərdə çatdırıb
16 İyun 12:03
Leyla Abdullayeva: Ermənistan XİN-nə üçtərəfli Birgə bəyanatların icrasına yönəlik addımlar atmalarını tövsiyə edirik
16 İyun 12:02
Yevlaxda keçirilən velosiped yarışında 30 komanda iştirak edib
16 İyun 11:35
Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında Şuşa Bəyannaməsi
16 İyun 11:30
Əliabbas Salahzadə: Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə birliyinin regionun tərəqqisinə, sabitliyin bərqərar olmasına töhfələrini özündə ehtiva edir
16 İyun 11:05
Azərbaycan əhalisinin sayı 10 milyon 133 min 78 nəfərə çatıb
16 İyun 10:57
15 İYUN- MİLLİ QURTULUŞDAN HƏRBİ ZƏFƏRƏ GEDƏN YOLUN BAŞLANĞICI
16 İyun 10:55
Prezident İlham Əliyev: Şuşada dalğalanan Azərbaycan və Türkiyə bayraqları ölkələrimizin birliyini nümayiş etdirir
16 İyun 10:43
Rəcəb Tayyib Ərdoğan: Müdafiə sənayesi sahəsində əlaqələrimiz bundan sonra daha fərqli şəkildə inkişaf edəcək
16 İyun 10:41
Prezident İlham Əliyev: Şuşa Bəyannaməsində Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı çox açıq ifadələr əksini tapıb
16 İyun 10:39
Yerli media nümayəndələrinin işğaldan azad olunan Füzuli rayonuna səfəri başlayıb
16 İyun 10:32
Türkiyə Prezidenti: Qədim Şuşa şəhərində ən qısa müddətdə baş konsulluq açmağı planlaşdırırıq
16 İyun 10:27
Rəcəb Tayyib Ərdoğan: Şuşadan bölgəmizə və dünyaya verəcəyimiz mesajlar çox önəmlidir
16 İyun 10:22
Rəcəb Tayyib Ərdoğan: Qırx dörd günlük müharibə nəticəsində Qarabağ öz sahiblərinə qayıtdı
16 İyun 10:20
Azərbaycan Prezidenti: Şuşada müttəfiqlik Bəyannaməsini imzalayarkən gələcək nəsillərə yol göstəririk
16 İyun 10:11
İsrailli ekspert Arye Qut: Ermənistan dünya birliyini cinayətkarcasına aldatmaqda davam edir
16 İyun 10:04
Prezident İlham Əliyev: Müttəfiqlik haqqında Şuşa bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə əlaqələrini ən yüksək zirvəyə qaldırır
16 İyun 09:21
“Avro-2020”: Bu gün Türkiyə millisi Bakıda Uels yığması ilə üz-üzə gələcək
16 İyun 08:50
Deputat: Şuşa Bəyannaməsi Türkiyə-Azərbaycan qardaşlığının əbədi olduğunu bir daha dünyaya bəyan etdi
16 İyun 08:48
Hikmət Babaoğlu: Şuşa Bəyannaməsi “Bir millət, iki dövlət” fəlsəfəsinin hüquqi müstəviyə köçürülməsi hadisəsi idi
15 İyun 22:02
Şuşa Bəyannaməsinin imzalanması, Azərbaycan və Türkiyə prezidentlərinin mətbuata bəyanatları qardaş ölkə KİV-lərinin diqqət mərkəzində olub
15 İyun 20:44
Professor Fırat Purtaş: Bu gün imzalanan Şuşa Bəyannaməsi Böyük Zəfərin davamıdır

Video

 
»»»
 

»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30
HAVA HAQQINDA