Azərbaycanın Qlobal Enerji Təhlükəsizliyində Dəyişməz Rolu: Yüzillik Təminat və Strateji Perspektivlər

Bakı:

20 °C

51 %

6 m/s

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Azərbaycanın Qlobal Enerji Təhlükəsizliyində Dəyişməz Rolu: Yüzillik Təminat və Strateji Perspektivlər

Azərbaycanın Qlobal Enerji Təhlükəsizliyində Dəyişməz Rolu: Yüzillik Təminat və Strateji Perspektivlər

03.06.2026 [10:30]

Son onilliklərdə qlobal enerji xəritəsi sürətlə dəyişir və yaşıl enerjiyə keçid, geosiyasi gərginliklər və ənənəvi resursların tükənməsi fonunda dünya dövlətləri etibarlı, dayanıqlı və uzunmüddətli enerji tərəfdaşları axtarışındadır. Bu mürəkkəb tənlikdə Azərbaycan sadəcə regional oyunçu deyil, həm də Avropanın və geniş mənada Avrasiyanın enerji təhlükəsizliyinin əsas təminatçılarından biri kimi çıxış edir. Ölkə rəhbərliyinin də xüsusi vurğuladığı kimi, Azərbaycanın mövcud qaz ehtiyatları ən azı növbəti yüz il ərzində həm ölkəmizin, həm də tərəfdaşlarımızın tələbatını ödəməyə kifayət edəcəkdir və bu bəyanat sadəcə nikbin bir proqnoz deyil, real geoloji faktlara, nəhəng infrastruktur layihələrinə və uzaqgörən strateji hesablamalara əsaslanır.

Azərbaycanın karbohidrogen ehtiyatları dedikdə uzun illər boyu ilk növbədə neft yada düşürdüsə, XXI əsr ölkəmizi qlobal qaz mərkəzinə çevirdi və hazırda ölkənin sübut olunmuş qaz ehtiyatları təxminən 2,6 trilyon kubmetr həcmində qiymətləndirilir, lakin yeni kəşfiyyat və qiymətləndirmə quyularının nəticələri bu rəqəmin daha da artacağını açıq şəkildə göstərir. Dünyanın ən böyük qaz-kondensat yataqlarından biri olan Şahdəniz yatağı ölkəmizin ixrac potensialının onurğa sütununu təşkil edir, eyni zamanda "Abşeron" və "Ümid-Babək" bloklarının istismara verilməsi və növbəti mərhələlərin uğurla planlaşdırılması daxili tələbatı tam ödəməklə yanaşı, ixrac üçün əlavə böyük həcmlər yaradır. Digər tərəfdən, neft hasilatının simvolu olan nəhəng "Azəri-Çıraq-Günəşli" blokunun dərin qatlarında yerləşən sərbəst qaz ehtiyatları yaxın gələcəkdə hasilatın stabil qalmasına və artmasına xidmət edəcək ki, bu nəhəng resurs bazası hasilatın mövcud və planlaşdırılan artım tempində belə, Azərbaycan qazının hələ bir əsr boyu həm yerli sənayenin və əhalinin tələbatını ödəyəcəyini, həm də xarici bazarlara fasiləsiz nəql olunacağını sübut edir.

Zəngin qaz ehtiyatlarına sahib olmaq uğurun yalnız yarısıdır, çünki əsas məsələ bu resursları təhlükəsiz və şaxələndirilmiş yollarla dünya bazarlarına çatdırmaqdır və Azərbaycan bu sahədə qlobal mühəndislik möcüzəsi hesab olunan Cənub Qaz Dəhlizini reallığa çevirərək, Səngəçaldan başlayan və İtaliyanın cənubuna qədər uzanan 3500 kilometrlik zəncirlə qlobal enerji arxitekturasını kökündən dəyişmişdir. Bu gün Azərbaycan qazı Gürcüstan və Türkiyədən keçərək Yunanıstan, Bolqarıstan, İtaliya, Albaniya, həmçinin interkonnektorlar vasitəsilə Rumıniya, Macarıstan və Serbiya kimi ölkələrə çatır və geosiyasi böhranlar fonunda Avropanın alternativ qaz mənbələrinə kəskin ehtiyac duyduğu bir vaxtda, Azərbaycan etibarlı və proqnozlaşdırıla bilən tərəfdaş kimi özünü təsdiqləyərək Avropa İttifaqı ilə imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq Memorandumu çərçivəsində qaz ixracının ikiqat artırılması hədəfinə doğru inamla irəliləyir.

Dünyanın yaşıl enerjiyə və dekarbonizasiyaya doğru sürətlə irəlilədiyi bir dövrdə bəziləri ənənəvi karbohidrogenlərin gələcəyini sual altına qoysa da, beynəlxalq enerji ekspertləri yekdilliklə qəbul edirlər ki, külək və günəş enerjisinin tam dayanıqlı olmasına qədər təbii qaz ən ideal keçid yanacağıdır. Kömür və neftlə müqayisədə karbon emissiyası qat-qat az olan qaz yaxın onilliklərdə də qlobal enerji balansında mühüm yer tutacaq və Azərbaycan həm də yaşıl enerji potensialını, xüsusən Xəzər dənizinin külək enerjisini və işğaldan azad edilmiş ərazilərin günəş enerjisini sürətlə inkişaf etdirir. Daxili elektrik enerjisi istehsalında bərpa olunan mənbələrin payı artdıqca, qənaət edilən milyardlarla kubmetr təbii qaz birbaşa ixraca yönəldiləcək ki, bu da yaşıl enerji strategiyamızın qaz ehtiyatlarımızın ömrünü daha da uzatdığını və iqtisadi səmərəliliyi artırdığını nümayiş etdirir.

Yekun olaraq qeyd etmək olar ki, Azərbaycanın sahib olduğu qaz potensialı sadəcə yerin altındakı milyardlarla kubmetrlik sərvət deyil, bu, düzgün idarəetmə, güclü diplomatiya və qətiyyətli siyasi iradənin harmonik birləşməsidir. Bizə gələcəyə tam arxayın baxmaq imkanı verən bu 100 illik ehtiyat zəmanəti təkcə Azərbaycanın iqtisadi müstəqilliyini sığortalamır, həm də ölkəmizin beynəlxalq münasibətlər sistemindəki çəkisini və strateji əhəmiyyətini ən yüksək səviyyədə qoruyub saxlayır. Azərbaycan növbəti əsrdə də qlobal enerji təhlükəsizliyinin mərkəzində dayanaraq həm öz rifahını daxili sənayeləşmə və sosial layihələrlə təmin edəcək, həm də qlobal tərəfdaşlarının geosiyasi dalğalanmalardan və enerji böhranlarından qorunması üçün güvənli, sarsılmaz bir liman olaraq qalmağa davam edəcəkdir.

Asiman Babayev

YAP Şahbuz rayon təşkilatının məsləhətçisi

Paylaş:

Baxılıb: 48 dəfə