Azərbaycan milli mətbuatının tarixi inkişaf yolu: Maarifçilik ənənələri və tarixi varislik

Bakı:

28 °C

78 %

9 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Azərbaycan milli mətbuatının tarixi inkişaf yolu: Maarifçilik ənənələri və tarixi varislik

Azərbaycan milli mətbuatının tarixi inkişaf yolu: Maarifçilik ənənələri və tarixi varislik

22.07.2026 [11:56]

Azərbaycan mətbuat tarixi xalqımızın içtimai-siyasi, mədəni və intellektual inkişafının mühüm tərkib hissəsidir. Şərq dünyasında maarifçilik hərəkatının və milli intibahın formalaşmasında müstəsna rola malik olan Azərbaycan milli mətbuatı tarixi inkişaf yolu boyunca xalqın milli özünüdərk prosesinə, dilinin qorunmasına və içtimai fikrin formalaşmasına xidmət etmişdir. Hər il iyul ayının 22-də qeyd olunan Azərbaycan Milli Mətbuat Günü ölkənin media tarixinin şərəfli mərhələlərini zəngin irs kimi yenidən qiymətləndirmək baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Milli mətbuatın bünövrəsi 1875-ci il iyulun 22-də görkəmli maarifçi, təbiətşünas alim və publisist Həsən bəy Zərdabi tərəfindən "Əkinçi" qəzetinin ilk nömrəsinin nəşri ilə qoyulmuşdur. Çar Rusiyasının sərt senzurası və texniki çətinlikləri şəraitində işıq üzü görən "Əkinçi" qəzeti təkcə ilk anadilli mətbu orqan kimi deyil, əhalinin maariflənməsi, aqrar biliklərin yayılması, cəhalətə qarşı mübarizə və milli dilin tətbiqi sahəsində dönüş nöqtəsi olmuşdur. Cəmi 56 nömrəsi işıq yüzü görsə də, "Əkinçi" özündən sonra gələn "Ziya", "Kəşkül", "Şərqi-Rus", "Hayat", "İrşad" kimi mətbu nəşrlərin və ən əsası "Molla Nəsrəddin" ədəbi məktəbinin yaranması üçün möhkəm zəmin formalaşdırmışdır.

XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində Azərbaycan mətbuatı milli azadlıq ideyalarının generatoruna çevrilmiş, 1918-ci ildə Şərqdə ilk demokratik cumhuriyyət olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasında və onun dövlətçilik prinsiplərinin təbliğində mühüm rol oynamışdır. Sovet dövründə ideological çərçivələrə baxmayaraq, milli mətbuat öz peşəkar ənənələrini qoruyub saxlamış, dil və mədəniyyət məsələlərini gündəmdə saxlamışdır.

Azərbaycan 1991-ci ildə öz dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra mətbuat sahəsində köklü islahatların aparılması mərhələsi başlamışdır. Senzuranın ləğv edilməsi, söz və mətbuat azadlığının qanunvericilik səviyyəsində təsbit olunması, həmçinin media subyektlərinin fəaliyyətini tənzimləyən hüquqi bazanın təkmilləşdirilməsi müasir Azərbaycan mediasının inkişafına təkan vermişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq sərəncamı ilə 22 iyul gününün rəsmi olaraq Milli Mətbuat və Jurnalistika Günü kimi təsbit edilməsi dövlətin media nümayəndələrinin əməyinə verdiyi yüksək qiymətin və mətbuat tradisiyalarına sadiqliyin təcəssümüdür.

Müasir dövrdə Azərbaycan mediası ənənəvi qəzet və jurnallardan elektron informasiya resurslarına, xəbər agentliklərinə və rəqəmsal platformalara qədər geniş bir spektri əhatə edir. Qlobal informasiya məkanının bir hissəsinə çevrilən milli mətbuat ölkənin içtimai-siyasi həyatının obyektiv işıqlandırılması, dezinformasiya ilə mübarizə və milli maraqların beynəlxalq müstəvidə müdafiəsi missiyasını uğurla davam etdirir. Həsən bəy Zərdabinin əsasını qoyduğu obyektivlik, maarifçilik və xalqa xidmət prinsipləri bu gün də Azərbaycan jurnalistikasının ana xəttini təşkil edir.

Kənan Quliyev
YAP Laçın rayon təşkilatının məsləhətçisi

Paylaş:

Baxılıb: 225 dəfə