Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Özbəkistan Respublikasına dövlət səfəri – Azərbaycan

Bakı:

26 °C

83 %

10 m/s

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Özbəkistan Respublikasına dövlət səfəri – Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərində yeni mərhələ

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Özbəkistan Respublikasına dövlət səfəri – Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərində yeni mərhələ

26.08.2026 [14:34]

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin avqustun 22-də Özbəkistan Respublikasına dövlət səfəri Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin inkişafında mühüm siyasi hadisə kimi yadda qaldı. Daşkənddə keçirilən yüksək səviyyəli görüşlər, aparılan müzakirələr və imzalanan mühüm sənədlər iki qardaş ölkə arasında münasibətlərin strateji xarakterini bir daha nümayiş etdirdi. Səfər, eyni zamanda, Azərbaycanın ardıcıl, çevik və milli maraqlara əsaslanan xarici siyasətinin növbəti mühüm nəticələrindən biri kimi qiymətləndirilə bilər.

Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlər dərin tarixi, mədəni və mənəvi bağlara söykənir. Ortaq tarix, dil, mədəniyyət, milli-mənəvi dəyərlər, birlik və həmrəylik iki xalqı əsrlər boyu bir-birinə yaxınlaşdırıb. Bu möhkəm təməl üzərində qurulan dövlətlərarası münasibətlər son illərdə sürətlə inkişaf edərək yeni məzmun qazanıb. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev ilə Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev arasında mövcud olan səmimi dostluq, qardaşlıq, qarşılıqlı hörmət və etimad isə bu münasibətlərin yüksək səviyyəyə yüksəlməsində mühüm rol oynayıb.

Son illər ərzində Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana çoxsaylı səfərləri, eləcə də Prezident Şavkat Mirziyoyevin Azərbaycana səfərləri iki ölkə arasında siyasi dialoqun daha da intensivləşməsinə şərait yaradıb. Bu qarşılıqlı səfərlər dövlət başçıları arasında etimadın möhkəmlənməsinə, yeni əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsinə və mövcud layihələrin daha da genişləndirilməsinə imkan verib.

Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin yeni mərhələsinin hüquqi və siyasi əsasları da son illərdə əhəmiyyətli dərəcədə möhkəmləndirilib. “Strateji tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsi haqqında Bəyannamə” və “Müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilə” iki müstəqil, güclü və suveren dövlət arasında münasibətlərin ən yüksək səviyyəyə çatdırılmasına xidmət edib. Bu sənədlər yalnız siyasi münasibətlərin deyil, həm də iqtisadi, investisiya, nəqliyyat, enerji, humanitar və digər sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün möhkəm hüquqi baza yaradıb.

Avqustun 22-də baş tutan dövlət səfərinin ən mühüm siyasi nəticələrindən biri “Azərbaycan Respublikası ilə Özbəkistan Respublikası arasında əbədi dostluq haqqında Müqavilə”nin imzalanması oldu. Bu sənəd iki ölkə arasında münasibətlərin xarakterini və gələcək inkişaf istiqamətlərini ifadə edən mühüm siyasi-hüquqi sənəd kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. “Əbədi dostluq” anlayışının dövlətlərarası sənəddə təsbit edilməsi Azərbaycan və Özbəkistan arasındakı münasibətlərin uzunmüddətli və strateji xarakterini nümayiş etdirir.

Səfər çərçivəsində Azərbaycan Respublikasının və Özbəkistan Respublikasının Ali Dövlətlərarası Şurasının üçüncü iclasının Qərarının qəbul edilməsi də mühüm hadisə oldu. Ali Dövlətlərarası Şura iki ölkə arasında siyasi dialoqun institusional əsaslarını möhkəmləndirən mühüm mexanizmdir. Bu platforma dövlət başçıları səviyyəsində qəbul edilən qərarların ardıcıl şəkildə həyata keçirilməsinə, əməkdaşlığın yeni istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsinə və mövcud layihələrin genişləndirilməsinə imkan verir.

Səfərin əhəmiyyəti yalnız siyasi münasibətlərlə məhdudlaşmır. Azərbaycan və Özbəkistan arasında iqtisadiyyat, investisiya, sənaye, nəqliyyat, logistika, enerji, kənd təsərrüfatı və humanitar sahələrdə genişmiqyaslı əməkdaşlıq inkişaf edir. Azərbaycan–Özbəkistan İnvestisiya Şirkəti bu əməkdaşlığın maliyyə dayaqlarından biri kimi çıxış edir. 500 milyon ABŞ dolları məbləğində ümumi kapitalla yaradılmış şirkət iki ölkə arasında birgə investisiya layihələrinin təşviqinə və həyata keçirilməsinə mühüm töhfə verir. Hökumətlərarası Komissiyanın fəaliyyəti də iqtisadi və ticari əlaqələrin inkişafında mühüm rol oynayır.

Bu əməkdaşlığın nəticələri ticarət göstəricilərində də özünü göstərir. 2025-ci ildə Azərbaycanla Özbəkistan arasında ticarət dövriyyəsi əvvəlki illə müqayisədə üç dəfədən çox artaraq 795 milyon ABŞ dollarına çatıb. 2026-cı ilin yanvar-may aylarında isə ticarət dövriyyəsi ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 33 faiz artaraq 144 milyon dollar təşkil edib. Bu rəqəmlər iki ölkə arasında iqtisadi münasibətlərin sürətlə inkişaf etdiyini və qarşılıqlı ticarətin daha da genişləndirilməsi üçün böyük potensialın olduğunu göstərir.

Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq da Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin mühüm istiqamətlərindən biridir. 2025-ci ildə iki ölkə arasında tranzit daşımaların həcmi 6,7 faiz artaraq 1,4 milyon tona çatıb. 2026-cı ilin yanvar-iyun aylarında isə daşımaların həcmi 12,2 faiz artaraq 675 min ton təşkil edib. Bu göstəricilər Azərbaycanın Cənubi Qafqazda, Özbəkistanın isə Mərkəzi Asiyada malik olduğu əlverişli coğrafi mövqenin qarşılıqlı əməkdaşlıq baxımından əhəmiyyətini ortaya qoyur.

Azərbaycan və Özbəkistanın Şərqlə Qərbi birləşdirən nəqliyyat-kommunikasiya marşrutlarında mühüm tərəfdaşlara çevrilməsi xüsusilə diqqətəlayiqdir. Orta Dəhlizin inkişafı, Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz və Avropa arasında nəqliyyat bağlantılarının genişləndirilməsi hər iki ölkənin iqtisadi imkanlarını artırır. Yaxın vaxtlarda həyata keçirilməsi nəzərdə tutulan Çin–Qırğızıstan–Özbəkistan dəmir yolu layihəsinin Orta Dəhliz və TRIPP ilə inteqrasiyası isə region üçün yeni iqtisadi və tranzit imkanları yarada bilər.

Bu layihələrin əhəmiyyəti yalnız iqtisadi göstəricilərlə ölçülmür. Nəqliyyat və kommunikasiya bağlantılarının genişlənməsi Türk dünyasında inteqrasiya proseslərinin dərinləşməsinə də xidmət edir. Azərbaycan və Özbəkistanın qardaş türk dövlətləri ilə birlikdə enerji və nəqliyyat bağlantılarını gücləndirməsi regionda yeni əməkdaşlıq formatlarının formalaşmasına şərait yaradır. Bu baxımdan Azərbaycan–Özbəkistan münasibətləri daha geniş regional inteqrasiya proseslərinin mühüm hissəsinə çevrilir.

İnvestisiya sahəsində də münasibətlər sürətlə inkişaf edir. Azərbaycan–Özbəkistan İnvestisiya Şirkətinin fəaliyyəti ilə yanaşı, Azərbaycanda Özbəkistan investisiyalı 130-dan çox kommersiya təşkilatının fəaliyyət göstərməsi iki ölkə arasında qarşılıqlı iqtisadi etimadın göstəricisidir. Bu təşkilatların müxtəlif iqtisadi sektorlar üzrə fəaliyyət göstərməsi əməkdaşlığın geniş və çoxşaxəli xarakter daşıdığını nümayiş etdirir.

Enerji və yaşıl enerji sahəsində əməkdaşlıq da gələcək üçün böyük perspektivlər vəd edir. Azərbaycan, Özbəkistan və digər Mərkəzi Asiya ölkələri arasında enerji əməkdaşlığının genişləndirilməsi Azərbaycanın region üçün etibarlı enerji və kommunikasiya körpüsü kimi rolunu gücləndirir. 2025-ci ildə təsis olunan “Yaşıl Dəhliz Birliyi” MMC Azərbaycan–Mərkəzi Asiya “yaşıl enerji” dəhlizinin reallaşdırılması baxımından mühüm platformadır. Bu istiqamətdə əməkdaşlığın inkişafı bərpaolunan enerjinin Avropa bazarlarına çatdırılması üçün yeni imkanların yaranmasına şərait yarada bilər.

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrinin inkişafında Özbəkistan xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşündə tamhüquqlu üzv kimi iştirakı regionlararası əməkdaşlığın yeni mərhələyə keçməsinə şərait yaradıb. Əvvəllər “C5” formatında olan əməkdaşlığın “C6” formatına çevrilməsi Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə münasibətlərə verdiyi strateji əhəmiyyəti göstərir. Bu yeni format Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri, o cümlədən Özbəkistan arasında siyasi, iqtisadi, nəqliyyat, enerji və humanitar əlaqələrin inkişafı üçün əlavə imkanlar açır.

Azərbaycan Prezidentinin Özbəkistana səfərinin digər mühüm xüsusiyyəti onun ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunun və fəal diplomatik siyasətinin göstəricisi olmasıdır. Daşkənddə Azərbaycan Prezidentinin yüksək səviyyədə qarşılanması və keçirilən görüşlər Azərbaycanın beynəlxalq müstəvidə artan siyasi çəkisini bir daha nümayiş etdirib. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətin nüfuzu yalnız onun siyasi və iqtisadi potensialı ilə deyil, həm də müxtəlif dövlətlərlə etibarlı tərəfdaşlıq münasibətləri qurmaq və əldə olunan razılaşmaları real nəticələrə çevirmək bacarığı ilə ölçülür.

Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin möhkəmlənməsində ölkənin iqtisadi potensialı, enerji imkanları, nəqliyyat-logistika layihələri və fəal diplomatiyası mühüm rol oynayır. Bakı son illərdə Şərqlə Qərb arasında nəqliyyat bağlantılarının inkişafı, enerji təhlükəsizliyi, yeni kommunikasiya marşrutlarının yaradılması və regional əməkdaşlığın genişləndirilməsi istiqamətlərində mühüm tərəfdaşa çevrilib. Özbəkistanla münasibətlərin dərinləşməsi də Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrinə yeni dinamika gətirir.

Daşkənd səfəri Azərbaycanın xarici siyasətinin yalnız siyasi bəyanatlardan ibarət olmadığını, konkret nəticələrə və praktiki əməkdaşlığa yönəldiyini də göstərdi. Son illərdə yaradılmış əməkdaşlıq platformaları, imzalanmış sənədlər və həyata keçirilən layihələr Azərbaycan diplomatiyasının praktiki nəticələrini ortaya qoyur. Prezident İlham Əliyevin xarici siyasət xəttinin əsas istiqamətlərindən biri milli maraqların qorunması ilə yanaşı, Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarının maksimum genişləndirilməsidir.

Səfərin regional əhəmiyyəti də xüsusi vurğulanmalıdır. Xəzər dənizi üzərindən keçən nəqliyyat bağlantıları, Orta Dəhliz, enerji və logistika layihələri Azərbaycanı Mərkəzi Asiya ölkələri üçün Avropa istiqamətində mühüm tərəfdaşa çevirir. Özbəkistanla münasibətlərin dərinləşməsi bu baxımdan yalnız ikitərəfli

Bu səfər bir daha göstərdi ki, Azərbaycan–Özbəkistan münasibətləri yalnız iki dövlət arasında qarşılıqlı əməkdaşlıq deyil, eyni zamanda Türk dünyasının birliyinə, Cənubi Qafqaz ilə Mərkəzi Asiya arasında əlaqələrin güclənməsinə, yeni nəqliyyat və enerji dəhlizlərinin formalaşmasına və regionda davamlı inkişafın təmin olunmasına xidmət edən strateji tərəfdaşlıq modelidir.

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrinin daha da genişlənməsi, Özbəkistanla müttəfiqlik münasibətlərinin möhkəmləndirilməsi və yeni iqtisadi, enerji, nəqliyyat və humanitar layihələrin həyata keçirilməsi ölkəmizin regional və beynəlxalq mövqeyini daha da gücləndirəcək. Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana səfəri də bu ardıcıl siyasətin növbəti mühüm səhifəsi kimi tarixə düşərək Azərbaycan–Özbəkistan qardaşlığının və əbədi dostluğunun daha da möhkəmləndirilməsinə mühüm töhfə verdi.

Pərviz Hüseynzadə

Yeni Azərbaycan Partiyası Babək rayon təşkilatının əməkdaşı

Paylaş:

Baxılıb: 73 dəfə