26 Avqust – Laçın Şəhəri Günü Azərbaycan xalqının yaddaşında xüsusi əhəmiyyət daşıyan tarixi günlərdən biridir. Bu əlamətdar gün yalnız bir şəhərin tarixinin yad edilməsi deyil, həm də doğma torpaqlara qayıdışın, milli iradənin, ərazi bütövlüyünün və quruculuq salnaməsinin təntənəsi kimi böyük məna kəsb edir. Laçın adı Azərbaycan tarixində, xalqımızın milli-mənəvi yaddaşında və Qarabağın qədim torpaqları haqqında təsəvvürlərdə xüsusi yer tutur. Dağların qoynunda yerləşən bu qədim şəhər öz təbiəti, zəngin tarixi, mədəni irsi və strateji əhəmiyyəti ilə hər zaman diqqət mərkəzində olub.

Laçın şəhərinin hər daşı, hər qayası, hər yamacı Azərbaycan xalqının tarixi ilə bağlıdır. Bu torpaqlar əsrlər boyu müxtəlif nəsillərin həyatına şahidlik edib, burada insanların qurduğu həyat, yaratdığı mədəniyyət və yaşatdığı adət-ənənələr zamanın sınaqlarından keçib. Laçın Azərbaycan coğrafiyasının ən gözəl guşələrindən biri olmaqla yanaşı, xalqımızın doğma yurd anlayışının canlı təcəssümüdür.

1992-ci ildə Laçının işğal edilməsi Azərbaycan xalqının yaddaşında ağır faciələrdən biri kimi qaldı. Şəhər və rayon ərazisi uzun illər ərzində işğal altında saxlanıldı, yaşayış məntəqələri dağıdıldı, tarixi və mədəni irsə ciddi ziyan vuruldu. Minlərlə laçınlı öz doğma yurd-yuvasından didərgin düşərək Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində məskunlaşmağa məcbur oldu. Lakin bütün bu illər ərzində laçınlıların doğma şəhərə qayıtmaq arzusu heç vaxt sönmədi.

Azərbaycan xalqı işğal illərində Laçını unutmadı. Laçınla bağlı xatirələr nəsildən-nəslə ötürüldü. Məktəblərdə, ailələrdə, ictimai tədbirlərdə bu torpaqların Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi olduğu daim vurğulandı. Laçınlıların qəlbində doğma şəhərin küçələri, dağları, bulaqları, meşələri və uşaqlıq xatirələri yaşamaqda davam etdi. Bu mənəvi bağlılıq Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası uğrunda mübarizənin mühüm dayaqlarından birinə çevrildi.

2020-ci ildə baş vermiş Vətən müharibəsi Azərbaycan tarixinin ən şanlı səhifələrindən birini yaratdı. Azərbaycan Ordusunun Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlar nəticəsində işğal altında olan ərazilərin böyük hissəsi azad edildi. 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata əsasən Laçın rayonu Azərbaycana qaytarıldı. Bununla da Laçının uzun illər davam edən işğalına son qoyuldu və rayonun Azərbaycanın nəzarətinə keçməsi təmin edildi.

Laçın şəhərinin özünün azad edilməsi isə ayrıca tarixi mərhələ oldu. 26 avqust 2022-ci ildə Azərbaycan Ordusunun bölmələri Laçın şəhərinə daxil oldu və şəhər tam nəzarətə götürüldü. Beləliklə, Laçının Azərbaycan tarixində yeni dövrü başlandı. Məhz buna görə 26 Avqust – Laçın Şəhəri Günü xalqımız üçün Zəfərin, qayıdışın və yenidən doğuluşun simvoluna çevrilib.

Laçının azad olunması hərbi-siyasi baxımdan mühüm hadisə olmaqla yanaşı, mənəvi baxımdan da böyük əhəmiyyət daşıyırdı. Uzun illər doğma yurd həsrəti ilə yaşayan laçınlılar üçün bu tarix böyük sevinc və qürur mənbəyinə çevrildi. Laçınlıların illərlə gözlədiyi gün reallığa çevrildi. Doğma torpağın havasını yenidən duymaq, şəhərin küçələrində Azərbaycan bayrağını görmək, ata-baba yurduna qayıtmaq arzusu artıq gerçək idi.

Laçının azadlığı ilə qarşıda yeni və daha böyük bir vəzifə dayanırdı: dağıdılmış şəhərin yenidən qurulması, insanların doğma torpaqlara qayıdışının təmin edilməsi və Laçının müasir Azərbaycanın inkişaf edən şəhərlərindən birinə çevrilməsi. Bu istiqamətdə genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinə başlanıldı.

Bu gün Laçında aparılan tikinti və abadlıq işləri Azərbaycanın postmüharibə dövründə həyata keçirdiyi ən mühüm layihələr sırasında yer alır. Şəhərin yeni siması formalaşdırılır, yaşayış binaları, sosial obyektlər, məktəblər, inzibati binalar və digər infrastruktur qurulur. Laçın təkcə yenidən tikilmir, eyni zamanda müasir şəhərsalma prinsipləri əsasında gələcəyə hazırlanır.

Laçının təbii gözəllikləri şəhərin inkişafı üçün mühüm imkanlar yaradır. Dağlıq relyef, zəngin meşələr, çaylar və bulaqlar, təmiz hava və füsunkar təbiət bu ərazini turizm baxımından son dərəcə cəlbedici edir. Qarşıdakı illərdə Laçının ekoturizm, dağ turizmi, sağlamlıq turizmi və digər turizm istiqamətləri üzrə mühüm mərkəzlərdən birinə çevrilməsi üçün böyük potensial mövcuddur.

Laçının bərpası həm də Böyük Qayıdış prosesinin mühüm tərkib hissəsidir. Doğma torpaqlarından didərgin düşmüş insanların öz yurdlarına qayıtması Azərbaycanın həyata keçirdiyi dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biridir. İnsanların yalnız evlə təmin olunması deyil, onların normal həyat şəraitinin yaradılması, məşğulluğunun təmin edilməsi, təhsil və səhiyyə xidmətlərinə çıxış imkanlarının formalaşdırılması əsas məqsədlərdəndir.

Böyük Qayıdış sadəcə insanların bir ərazidən digərinə köçürülməsi deyil. Bu proses Azərbaycanın işğaldan azad olunmuş ərazilərində həyatın yenidən canlandırılması deməkdir. Məktəblərin açılması, yolların çəkilməsi, enerji və su infrastrukturunun yaradılması, yeni iş yerlərinin formalaşdırılması, sosial xidmətlərin təşkili doğma torpaqlarda davamlı yaşayışın təmin olunmasına xidmət edir.

Laçın şəhərinin yenidən qurulması bu baxımdan xüsusi nümunə təşkil edir. Şəhərin yeni planlaşdırılması zamanı onun təbii landşaftının qorunmasına, yaşıllıqların artırılmasına və müasir şəhər mühitinin yaradılmasına xüsusi diqqət yetirilir. Məqsəd yalnız yeni binalar tikmək deyil, insanların rahat, təhlükəsiz və firavan yaşayacağı müasir şəhər yaratmaqdır.

Laçın həm də Azərbaycanın yaşıl inkişaf strategiyasının tətbiqi baxımından böyük imkanlara malik ərazilərdən biridir. Bərpa prosesində enerji səmərəliliyi, alternativ enerji mənbələrindən istifadə, ekoloji təhlükəsizlik və təbiətin qorunması kimi məsələlər mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu yanaşma Laçının gələcəkdə ekoloji baxımdan nümunəvi yaşayış məkanlarından birinə çevrilməsinə imkan verir.

Laçının inkişafında nəqliyyat infrastrukturunun da xüsusi rolu var. Müasir yolların çəkilməsi, hava nəqliyyatı imkanlarının genişləndirilməsi və regionun digər ərazilərlə əlaqələrinin yaxşılaşdırılması şəhərin iqtisadi və sosial potensialının artmasına xidmət edir. Bu infrastruktur layihələri Laçının yalnız yerli deyil, regional əhəmiyyətinin də yüksəlməsinə şərait yaradır.

Laçın hava limanının istifadəyə verilməsi də regionun gələcək inkişafı baxımından mühüm hadisələrdəndir. Müasir hava nəqliyyatı imkanları Laçının turizm potensialının genişləndirilməsi, biznes əlaqələrinin inkişafı və şəhərin daha əlçatan məkana çevrilməsi baxımından mühüm üstünlüklər yaradır.

Laçın şəhərinin dirçəldilməsi Azərbaycan dövlətinin gücünü və imkanlarını nümayiş etdirən mühüm nümunələrdən biridir. Qısa müddət ərzində böyük ərazilərdə genişmiqyaslı tikinti-quruculuq işlərinin aparılması dövlətin iqtisadi potensialının, siyasi iradəsinin və strateji planlaşdırma imkanlarının göstəricisidir.

Bu prosesdə ən mühüm amillərdən biri də insanların doğma torpaqlara qayıdışıdır. Laçınlıların öz yurdlarına qayıtması şəhərin əsl ruhunun yenidən canlanması deməkdir. Çünki şəhəri şəhər edən yalnız binalar və yollar deyil, burada yaşayan insanların həyatıdır. Laçının gələcəyi onun sakinlərinin qayıdışı, yeni nəslin burada böyüməsi və şəhərdə ictimai həyatın yenidən formalaşması ilə bağlıdır.

Laçın şəhərinin bərpası həm də milli yaddaşın bərpasıdır. İşğal dövründə dağıdılmış və zədələnmiş maddi-mədəni irsin qorunması, tarixi abidələrin bərpası, yerli adət-ənənələrin yaşadılması bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Gələcək nəsillər Laçının yalnız müasir simasını deyil, onun zəngin tarixini də tanımalıdır.

Laçının hər qarış torpağı Azərbaycan tarixinin bir parçasıdır. Bu torpaqlarda yaşayan insanların xatirələri, onların yaratdığı mədəni dəyərlər və tarixi irs gələcək nəsillərə çatdırılmalıdır. Buna görə də Laçının dirçəldilməsi yalnız sosial-iqtisadi layihə deyil, həm də milli-mənəvi missiyadır.

26 Avqust – Laçın Şəhəri Gününün qeyd edilməsi də məhz bu baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu gün biz həm Laçının keçmişini xatırlayır, həm işğalın ağır nəticələrini unutmur, həm də azadlıqdan sonrakı quruculuq mərhələsini böyük qürur hissi ilə izləyirik. Laçın Şəhəri Günü xalqımıza bir daha xatırladır ki, milli iradə, birlik və dövlətçilik əzmi qarşıya qoyulan ən böyük məqsədlərin həyata keçirilməsinə imkan verir.

Laçının azadlığı Azərbaycan Ordusunun qəhrəmanlığının, şəhidlərimizin müqəddəs fədakarlığının və qazilərimizin şücaətinin nəticəsidir. Bu torpaqların azadlığı uğrunda canından keçən hər bir şəhidimizin xatirəsi xalqımız üçün əziz və müqəddəsdir. Onların qəhrəmanlığı sayəsində bu gün Azərbaycan bayrağı Laçının zirvələrində dalğalanır.

Laçın həm də Zəfərimizin gələcəyə ötürülən mesajıdır. Bu şəhərin yenidən qurulan küçələri, ucalan binaları və doğma yurduna qayıdan sakinləri Azərbaycanın qalib dövlət kimi yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu göstərir. Burada aparılan hər bir iş yalnız bugünün deyil, gələcəyin Laçınının təməlini yaradır.

Bu gün Laçın yeni nəfəs alır. Bir vaxtlar həsrət, ayrılıq və nisgil sözləri ilə xatırlanan şəhər indi quruculuq, inkişaf və qayıdış anlayışları ilə yanaşı çəkilir. Laçının dağlarında yenidən həyat canlanır, şəhərin küçələrində insanların səsi eşidilir, yeni məktəblərdə uşaqların gülüşü üçün şərait yaradılır.

Laçının gələcəyi Azərbaycanın gələcəyi ilə sıx bağlıdır. Güclü dövlət, inkişaf edən iqtisadiyyat, müasir infrastruktur və milli birlik Laçının daha da yüksəlməsinə möhkəm zəmin yaradır. Şəhərin inkişafı Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun ümumi dirçəliş prosesinə də mühüm töhfə verir.

Bu gün Laçın həm də Azərbaycanın regionda yaratdığı yeni reallıqların simvollarından biridir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı quruculuq işlərinin aparılması, insanların doğma torpaqlarına qayıtması və iqtisadi həyatın bərpa olunması Azərbaycanın yeni inkişaf mərhələsinin göstəricisidir.

Laçının yenidən qurulması gələcək nəsillərə böyük bir tarixi dərs verir: torpağa bağlılıq heç vaxt itmir. İnsan öz doğma yurdunu illərlə görməsə belə, onun xatirəsi qəlbində yaşayır. Laçınlıların doğma şəhərə qayıdışı bu bağlılığın ən parlaq nümunəsidir.

26 Avqust tarixinin əsas mesajlarından biri də budur ki, azad edilmiş torpaqlarda həyat yalnız bərpa edilmir, daha yüksək səviyyədə qurulur. Müasir Laçın Azərbaycanın şəhərsalma, ekologiya, turizm, nəqliyyat və sosial inkişaf sahələrində əldə etdiyi imkanların nümayiş olunduğu məkanlardan birinə çevrilir.

Bu mənada Laçın yalnız keçmişin yadigarı deyil, həm də gələcəyin şəhəridir. Onun yeni siması tarixlə müasirliyin, milli dəyərlərlə innovasiyanın, təbiətlə şəhərsalmanın və ənənə ilə yeniliyin vəhdətini əks etdirir.

Laçın şəhərinin inkişafı davam etdikcə bu qədim diyarın iqtisadi və turizm imkanları daha geniş şəkildə reallaşdırılacaq. Yeni müəssisələrin yaradılması, xidmət sektorunun inkişafı, turizm obyektlərinin fəaliyyəti və əhalinin məşğulluğunun artırılması şəhərin dayanıqlı inkişafına mühüm töhfələr verəcək.

Laçının bərpasında gənclərin rolu da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Doğma şəhərdə böyüyəcək yeni nəsil Laçının gələcək inkişafının əsas aparıcı qüvvələrindən biri olacaq. Onların təhsilli, vətənpərvər və müasir dünyagörüşlü yetişməsi şəhərin gələcək inkişafına mühüm zəmin yaradacaq.

Laçın həm də Azərbaycanın təbiətə münasibətinin göstəricisinə çevrilə bilər. Burada təbii sərvətlərin qorunması, meşələrin bərpası, su ehtiyatlarından səmərəli istifadə və ekoloji tarazlığın təmin edilməsi xüsusi diqqət tələb edir. Çünki Laçının ən böyük sərvətlərindən biri onun misilsiz təbiətidir.

Bu şəhərin gələcək obrazında yaşıllıqlar, müasir yaşayış məkanları, sosial obyektlər və tarixi-mədəni məkanlar bir-birini tamamlamalıdır. Belə bir yanaşma Laçının özünəməxsusluğunu qorumaqla yanaşı, onun müasir şəhər kimi inkişafını təmin edəcək.

Laçın Şəhəri Günü həm də bütün Azərbaycan üçün qürur günüdür. Çünki Laçının taleyi Azərbaycanın bütövlükdə keçdiyi mürəkkəb tarixi yolun bir hissəsidir. İşğal, məcburi köçkünlük, müharibə, Zəfər və Böyük Qayıdış mərhələləri Laçının timsalında Azərbaycanın son onilliklərdəki tarixinin mühüm səhifələrini əks etdirir.

Bu gün Laçına baxarkən keçmişin ağrılarını unutmaq olmaz. Eyni zamanda gələcəyə inamı daha da gücləndirmək lazımdır. Çünki Laçının yenidən dirçəlməsi Azərbaycanın öz tarixinə, dövlətçiliyinə və gələcəyinə olan inamının göstəricisidir.

Laçın artıq yalnız xatirələr şəhəri deyil. O, yaşayan, inkişaf edən, gələcəyə doğru inamla addımlayan şəhərdir. Bu gün onun küçələrində quruculuğun səsi eşidilir, sabah isə burada daha böyük iqtisadi, sosial və mədəni həyatın formalaşacağına böyük ümid var.

26 Avqust – Laçın Şəhəri Günü münasibətilə bu qədim və gözəl şəhərin azadlığı uğrunda canından keçən şəhidlərimizi dərin ehtiramla yad edir, qazilərimizin qəhrəmanlığını minnətdarlıqla xatırlayırıq. Laçının azadlığı və yenidən qurulması Azərbaycan dövlətinin gücünün, xalqımızın iradəsinin və milli həmrəyliyimizin parlaq göstəricisidir.

Laçın bu gün Zəfərimizin canlı salnaməsidir. Onun dağlarında dalğalanan üçrəngli bayraq Azərbaycan xalqının milli qürurunu və dövlət müstəqilliyini təcəssüm etdirir. Laçının yenidən qurulan siması isə gələcəyə baxan Azərbaycanın obrazını nümayiş etdirir.

Bu əlamətdar gündə Laçına ən böyük arzu şəhərin daim inkişaf etməsi, onun küçələrinin insan səsləri ilə dolması, uşaqların burada xoşbəxt böyüməsi və gələcək nəsillərin bu torpağın tarixini qürurla yaşatmasıdır.

Laçın artıq qayıdışın ünvanıdır. Laçın dirçəlişin simvoludur. Laçın Azərbaycanın Zəfər tarixinin parlaq səhifəsidir. Və ən əsası, Laçın Azərbaycan xalqının ayrılmaz parçası, əbədi və doğma şəhəridir.

26 Avqust – Laçın Şəhəri Günü mübarək!

Laçının azadlığı uğrunda şəhid olan qəhrəmanlarımızın əziz xatirəsi daim uca tutulacaq. Laçının işıqlı gələcəyi isə Azərbaycanın güclü dövlətçilik iradəsi və Böyük Qayıdışın yaratdığı yeni həyatla daha da parlaq olacaq.

Xəyyam Vəliyev,

YAP Gədəbəy rayon təşkilatının əməkdaşı