Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlər dərin qarşılıqlı rəğbətə əsaslanır

Bakı:

26 °C

89 %

3 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlər dərin qarşılıqlı rəğbətə əsaslanır

Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlər dərin qarşılıqlı rəğbətə əsaslanır

24.08.2026 [13:59]

Beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərarası əlaqələrin möhkəmliyi təkcə imzalanmış sənədlərlə, iqtisadi göstəricilərlə və siyasi bəyanatlarla ölçülmür. Xalqların ortaq tarixi yaddaşı, mənəvi yaxınlığı, qarşılıqlı etimadı və əsrlər boyu formalaşmış dostluq ənənələri də bu münasibətlərin dayanıqlılığını müəyyən edən əsas amillərdəndir. Azərbaycan ilə Özbəkistan arasındakı əlaqələr məhz belə möhkəm mənəvi və tarixi təməllər üzərində qurulmuş, son illərdə isə yeni siyasi və iqtisadi məzmun qazanaraq ən yüksək mərhələ - müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlmişdir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə verdiyi müsahibədə səsləndirdiyi fikirlər iki qardaş ölkə arasındakı münasibətlərin mahiyyətini, keçdiyi inkişaf yolunu və gələcək perspektivlərini dolğun şəkildə ifadə edir. Dövlətimizin başçısı vurğulayıb ki, Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlər ortaq tarixə, mədəniyyətə, dilə və mənəvi dəyərlərə, həmçinin xalqlarımızın əsrlər boyu yaşatdığı, nəsildən-nəslə ötürdüyü dərin qarşılıqlı rəğbətə əsaslanır. Bu fikir, əslində, Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin fəlsəfəsini özündə ehtiva edir.

Türk dünyasının iki mühüm dövləti olan Azərbaycan və Özbəkistanı bir-birinə bağlayan tellər yalnız diplomatik münasibətlərin tarixi ilə məhdudlaşmır. Ortaq etnik-mədəni köklər, dil yaxınlığı, ədəbiyyat və incəsənət əlaqələri, eyni mənəvi dəyərlər xalqlarımız arasında təbii bir doğmalıq yaradıb. Nizami Gəncəvi, Əlişir Nəvai, Füzuli, Babur kimi dahi şəxsiyyətlərin yaratdığı zəngin mənəvi irs bütövlükdə türk dünyasının ortaq sərvətidir. Bu ortaq irs bu gün də iki xalqın bir-birinə münasibətində mühüm mənəvi körpü rolunu oynayır.

Tarixin sınaqlarından çıxmış bu yaxınlıq müasir dövrdə dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən birinə çevrilib. Xüsusilə son illərdə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev arasında formalaşmış səmimi dostluq, qarşılıqlı hörmət və etimad münasibətlərin sürətli inkişafında mühüm rol oynayıb. Prezident İlham Əliyevin sözləri ilə desək, dövlət başçıları arasında mövcud olan bu münasibətlər Azərbaycan-Özbəkistan qardaşlığının möhkəmlənməsinə, dövlətlərarası əlaqələrin hazırkı yüksək səviyyəyə qalxmasına və müttəfiqliyin inkişafına xüsusi töhfə verir.

Son beş ildə dövlət başçıları səviyyəsində həyata keçirilən çoxsaylı qarşılıqlı səfərlər və müntəzəm təmaslar siyasi dialoqun intensivliyini aydın nümayiş etdirir. Bu görüşlər formal diplomatik tədbirlər olmaqdan uzaqdır. Onların hər biri konkret layihələrin, yeni təşəbbüslərin və gələcək əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi ilə nəticələnir. Beləliklə, şəxsi dostluq və qarşılıqlı etimad dövlətlərarası münasibətlərin inkişafını sürətləndirən mühüm siyasi amilə çevrilib.

Azərbaycan-Özbəkistan əlaqələrinin inkişafında 2024-cü il xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Həmin il avqustun 23-də Daşkənddə imzalanan “Azərbaycan Respublikası ilə Özbəkistan Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilə” iki ölkə arasındakı münasibətlərdə yeni tarixi mərhələnin başlanğıcı oldu. Bununla da strateji tərəfdaşlıq münasibətləri hüquqi və siyasi baxımdan daha yüksək səviyyəyə - rəsmi müttəfiqliyə yüksəldi.

Müttəfiqlik anlayışı iki ölkənin bir-birinə etimadının, ortaq maraqlarının və gələcək inkişafla bağlı baxışlarının ən yüksək ifadəsidir. Azərbaycan və Özbəkistan artıq beynəlxalq məsələlərdə qarşılıqlı dəstək göstərən, regional proseslərə yaxın və ortaq mövqedən yanaşan, iqtisadi və humanitar sahələrdə geniş əməkdaşlıq edən iki müttəfiq dövlət kimi çıxış edirlər.

Bu baxımdan Azərbaycan-Özbəkistan Ali Dövlətlərarası Şurasının fəaliyyəti də xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Şura iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlıq və müttəfiqlik münasibətlərinin daha da dərinləşdirilməsi üçün mühüm institusional mexanizmə çevrilib. Daşkənddə və Bakıda keçirilən iclaslar göstərir ki, siyasi qərarların icrası, birgə layihələrin koordinasiyası və yeni əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi ardıcıl şəkildə həyata keçirilir.

Müttəfiqliyin ən mühüm dayaqlarından biri iqtisadi əməkdaşlıqdır. Son illərdə Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında ticarət dövriyyəsinin sürətlə artması, qarşılıqlı investisiyaların genişlənməsi və birgə müəssisələrin yaradılması münasibətlərin real iqtisadi məzmun qazandığını göstərir. Prezident İlham Əliyevin müsahibəsində qeyd etdiyi kimi, 2025-ci ildə iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi əvvəlki illə müqayisədə üç dəfədən çox artaraq 795 milyon ABŞ dollarına çatıb. 2026-cı ilin ilk beş ayında isə qarşılıqlı ticarətdə yenidən artım qeydə alınıb.

İqtisadi əməkdaşlığın mühüm alətlərindən biri 500 milyon ABŞ dolları ümumi kapitalla yaradılmış Azərbaycan-Özbəkistan İnvestisiya Şirkətidir. Bu platforma həm iki ölkədə, həm də perspektivdə üçüncü dövlətlərdə birgə layihələrin həyata keçirilməsi üçün geniş imkanlar açır. Sənaye, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat, tikinti, energetika və xidmət sahələrində əməkdaşlığın genişlənməsi göstərir ki, Azərbaycan və Özbəkistan iqtisadiyyatları bir-birini tamamlayan mühüm üstünlüklərə malikdir.

Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq da xüsusi strateji məna daşıyır. Azərbaycan Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat marşrutlarının mühüm iştirakçısı kimi Mərkəzi Asiya ölkələrinin dünya bazarlarına çıxışında əhəmiyyətli rol oynayır. Özbəkistanın artan iqtisadi potensialı isə bu nəqliyyat dəhlizlərinin daha səmərəli istifadəsinə yeni imkanlar yaradır. Prezident İlham Əliyevin müsahibəsində qeyd olunan tranzit daşımalarının artımı bu əməkdaşlığın real nəticələrindən biridir.

Enerji təhlükəsizliyi və “yaşıl enerji” sahəsində əməkdaşlıq da Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin gələcəyə hesablanmış istiqamətlərindəndir. Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistan arasında yaşıl enerji dəhlizinin yaradılması istiqamətində atılan addımlar yalnız üç ölkənin deyil, bütövlükdə Avrasiya məkanında enerji təhlükəsizliyinin və bərpaolunan enerji əməkdaşlığının yeni perspektivlərini formalaşdırır.

Azərbaycan-Özbəkistan qardaşlığının ən təsirli və mənəvi baxımdan əhəmiyyətli təzahürlərindən biri işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpasına Özbəkistanın göstərdiyi dəstəkdir. Füzuli şəhərində özbək xalqının hədiyyəsi olaraq inşa edilmiş Mirzə Uluqbəy adına 1 nömrəli tam orta məktəb təkcə təhsil müəssisəsi deyil, iki xalqın dostluğunun canlı rəmzidir. Bu məktəbin məhz Böyük Qayıdışın həyata keçirildiyi, həyatın yenidən qurulduğu bir şəhərdə fəaliyyət göstərməsi qardaş dəstəyinin xüsusi mənəvi məna daşıdığını göstərir.

Mədəni-humanitar əməkdaşlıq da münasibətlərin möhkəmlənməsində mühüm rol oynayır. Mədəniyyət günlərinin, festivalların, elmi konfransların, media və qeyri-hökumət təşkilatları forumlarının keçirilməsi xalqlar arasında birbaşa ünsiyyəti genişləndirir. Xivədə keçirilən “Şuşa Günləri”, Bakıda və Özbəkistanın müxtəlif şəhərlərində təşkil olunan mədəni tədbirlər, təhsil sahəsində tələbə mübadiləsi bu münasibətlərin yalnız siyasi dairələrlə məhdudlaşmadığını nümayiş etdirir.

Bakının mərkəzində təməli qoyulan “Özbəkistan” parkı da qardaşlığın yeni simvollarından biri olacaq. Bu kimi layihələr diplomatik sənədlərdən fərqli olaraq xalqların gündəlik yaddaşında yaşayan, gələcək nəsillərə ötürülən dostluq nümunələridir.

Bu gün Azərbaycan və Özbəkistan arasındakı münasibətlərə nəzər salarkən bir mühüm məqam aydın görünür: iki ölkənin əməkdaşlığı yalnız ikitərəfli gündəliklə məhdudlaşmır. Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya arasında əlaqələrin genişlənməsi, regionların nəqliyyat, enerji və iqtisadi baxımdan bir-birinə daha sıx bağlanması fonunda Bakı-Daşkənd əməkdaşlığı daha geniş geosiyasi məna qazanır.

Prezident İlham Əliyevin müsahibəsində ifadə etdiyi “dərin qarşılıqlı rəğbət” anlayışı məhz bu böyük mənzərənin başlanğıc nöqtəsidir. Xalqlar arasında əsrlər boyu formalaşmış rəğbət və qardaşlıq bu gün siyasi etimada, siyasi etimad isə strateji tərəfdaşlığa və müttəfiqliyə çevrilib.

Azərbaycan və Özbəkistanın keçdiyi yol göstərir ki, ortaq tarix və mənəvi dəyərlər üzərində qurulan münasibətlər düzgün siyasi iradə və uzaqgörən liderlik şəraitində daha böyük nəticələr verə bilir. Prezident İlham Əliyev və Prezident Şavkat Mirziyoyevin qətiyyətli siyasi iradəsi ilə möhkəmlənən Azərbaycan-Özbəkistan qardaşlığı bu gün türk dünyasında əməkdaşlığın uğurlu nümunələrindən biridir.

Qarşıda isə yeni imkanlar və daha böyük hədəflər dayanır. İqtisadi inteqrasiyanın dərinləşdirilməsi, nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı, yaşıl enerji layihələrinin həyata keçirilməsi, mədəni və humanitar əlaqələrin genişləndirilməsi Azərbaycan-Özbəkistan müttəfiqliyinə yeni məzmun qazandıracaq.

Əsrlərin sınağından çıxmış qarşılıqlı rəğbət bu gün iki dövlətin strateji birliyinə çevrilib. Bu birlik isə yalnız Azərbaycan və Özbəkistan xalqlarının rifahına deyil, bütövlükdə türk dünyasının həmrəyliyinə, regional sabitliyə və daha geniş əməkdaşlıq məkanının formalaşmasına xidmət edən mühüm siyasi və mənəvi qüvvədir. Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin bugünkü inkişaf mərhələsi bir daha təsdiqləyir: qardaşlıqdan doğan etimad, qarşılıqlı hörmət və ortaq məqsədlər üzərində qurulan müttəfiqlik gələcəyə doğru inamla irəliləyir.

Şamo Qasımov

Yeni Azərbaycan Partiyası Laçın rayon təşkilatının sədr müavini

Paylaş:

Baxılıb: 27 dəfə