26 Avqust: Tarixi Ədalətin və Milli Ləyaqətin Bərpası

Bakı:

26 °C

89 %

3 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / 26 Avqust: Tarixi Ədalətin və Milli Ləyaqətin Bərpası

26 Avqust: Tarixi Ədalətin və Milli Ləyaqətin Bərpası

24.08.2026 [14:17]

1992-ci ilin may ayında Laçın rayonunun işğala məruz qalması və erməni silahlı birləşmələrinə
təhvil verilməsi Azərbaycanın müasir hərbi-siyasi tarixinin en ağır, eyni zamanda dərin ibrət
dərsləri barındıran səhifələrindən biridir. Bu hadisəni sadəcə döyüş meydanında baş vermiş
təsadüfi bir uğursuzluq, müdafiə xəttindəki zəiflik və ya sırf taktiki səhv kimi qiymətləndirmək
hadisələrin kökündə duran həqiqətləri kölgədə qoyar. Baş verənlərin mahiyyətinə diqqətlə nəzər
saldıqda aydın olur ki, Laçının süqutunun arxasında həm beynəlxalq geostrateji müstəvidə
cızılmış məkrli ssenarilər, həm də ölkə daxilində hakimiyyət uğrunda gedən amansız siyasi
mübarizə və xəyanət şəbəkəsi dayanmışdı.
Laçının coğrafi mövqeyi onu bütün Qarabağ münaqişəsinin düyün nöqtəsinə çevirirdi. Keçmiş
Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətini Ermənistan Respublikası ilə birləşdirən bu strateji ərazi
təcavüzkar tərəf və onun xarici havadarları üçün həyati əhəmiyyət daşıyırdı. Separatçı rejim və
onları yönləndirən xarici güclər yaxşı anlayırdılar ki, Laçın üzərində nəzarət təmin edilmədən
Qarabağdakı qanunsuz rejimi uzun müddət ayaqda tutmaq, oraya hərbi və logistik dəstək vermək
qeyri-mümkündür. Именно bu səbəbdən 1992-ci il mayın 8-də Şuşanın işğalından cəmi 10 gün
sonra bütün diqqət və qüvvələr Laçının ələ keçirilməsinə yönəldildi. Laçının təhvil verilməsi ilə
Ermənistandan Qarabağa birbaşa, qeyri-məhdud nəqliyyat və hərbi koridoru açıldı. Bu
arteriyanın qazanılması işğalçı ölkəyə regiona fasiləsiz olaraq canlı qüvvə, ağır artilleriya, zirehli
texnika və cəbbəxana daşımaq imkanı verdi ki, bu da növbəti illərdə Kəlbəcər daxil olmaqla
digər ətraf rayonların zəncirvari işğalına zəmin hazırladı.
Hadisənin beynəlxalq diplomatik tərəfi də az məkrli deyildi. Həmin dövrdə Cənubi Qafqazda öz
geostrateji maraqlarını yürüdən bəzi böyük güclər və beynəlxalq təşkilatlar Ermənistanın açıq
təcavüzkar siyasətinə göz yumur, Laçının işğalını isə "Qarabağ ermənilərinin humanitar
müharisəsinin yarılması" və "yaşam koridorunun açılması" kimi ört-basdır etməyə çalışırdılar.
Bu ikilistandartlı yaklaşım Azərbaycanın suveren hüquqlarını açıq-aşkar tapdalayaraq işğala
bəraət kazandırmaq amacı daşıyırdı.
Lakin Laçının təhvil verilməsində ən acınacaqlı və bağışlanmaz rol daxili siyasi amilə aiddir.
1992-ci ilin mayında Bakıda yaşanan dərin siyasi xaos, dövlət idarəçiliyindəki başıpozuqluq və
hakimiyyəti hər neçə olursa-olsun ələ keçirmək амбицияları cəbhədəki vəziyyəti tamamilə iflic
etmişdi. Paytaxtda kreslo davası aparan müxtəlif siyasi qruplaşmalar milli təhlükəsizlik
məsələlərini öz daxili siyasi dividentlərinə qurban verirdilər. Vahid komandanlıq prinsipi
pozulmuş, hərbi hissələr ayrı-ayrı şəxslərin və ya siyasi təşkilatların maraqlarına tabe
etdirilmişdi. Siyasi rəqibləri devirmək, mövcud hakimiyyəti biabır etmək və ya hakimiyyət
dəyişikliyi üçün bəhanə yaratmaq məqsədilə strateji postlarda duran birləşmələr geri çağırıldı,
cəbhə xəttində suni ინფორმაցия və hərbi çaşqınlıq yaradıldı. Nəticədə, unikal müdafiə
imkanlarına malik olan Laçın faktiki olaraq döyüşsüz, daxili xəyanətin və siyasi hərisliyin
qurbanı olaraq düşmənə təhvil verildi.
Bu məkrli niyyətlərin bədəlini Azərbaycan xalqı 30 il boyunca yüz minlərlə məcburi köçkünün
acı taleyi, itirilmiş torpaqlar və vurulmuş böyük mənəvi-iqtisadi zərbələrlə ödəməli oldu. Lakin
2020-ci ilin 44 günlük Vətən müharibəsində əldə olunan tarixi zəfər və müzaffər ordumuzun
həyata keçirdiyi dəqiq hərbi-diplomatik gedişlər sayəsində 2022-ci il avqustun 26-da Laçın

şəhəri, Zabux və Sus kəndləri tam olaraq Azərbaycanın suveren nəzarətinə qaytarıldı. Bu, təkcə
hərbi nəzarətin bərpası deyil, 1992-ci ilin mayında qurulmuş böyük geopolitik xəyanət
ssenarisinin tamamilə darmadağın edilməsi idi.
Aparılan qətiyyətli siyasi iradə və hərbi stratagema nəticəsində keçmiş "Laçın dəhlizi" t anlayışı
tarixə gömüldü, Azərbaycan öz sərhədlərində tam suverenliyini təmin edərək qanunsuz gediş-
gəlişə və separatizmin qidalanma mənbələrinə yekun zərbə vurdu. Azadlıqdan dərhal sonra
başlayan genişmiqyaslı bərpa və yenidenqurma işləri Laçının simasını kökündən dəyişdi. Otuz il
ərzində xaraballığa çevrilmiş, talan edilmiş və ekoloji terrora məruz qalmış şəhər qısa müddətdə
müasir infrastruktura, yaşıl enerji zonalarına, hava limanına və sənaye obyektlərinə sahib olan
abad bir məkana çevrildi. "Böyük Qayıdış" proqramı çərçivəsində doğma ocaqlarına dönən
laçınlılar bu gün öz ata-baba yurdlarında təhlükəsiz və qürurla yaşayırlar.
Bu gün 26 Avqust – Laçın Şəhəri Günü kimi təqvimə həkk olunarkən təkcə bir coğrafi ərazinin
azad olunması və ya infrastrukturun yenidən qurulması qeyd edilmir. Bu tarix, 1992-ci ilin
mayında törədilmiş tarixi ədalətsizliyin, daxili xəyanətin və xarici tzyiqlərin üzərində qazanılmış
milli ləyaqət zəfəridir. 26 Avqust Azərbaycan dövlətinin öz torpaqlarına sahib çıxmaq əzminin,
sarsılmaz milli birliyinin və dövlət müstəqilliyinin bərpasının ən parlaq rəmzlərindən birinə
çevrilmişdir.
Ordubad rayon təşkilatının məsləhətçisi Cəmilə Bağırova