Azərbaycan–Özbəkistan: Qardaşlıqdan strateji müttəfiqliyə uzanan yol

Bakı:

31 °C

55 %

6 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Azərbaycan–Özbəkistan: Qardaşlıqdan strateji müttəfiqliyə uzanan yol

Azərbaycan–Özbəkistan: Qardaşlıqdan strateji müttəfiqliyə uzanan yol

25.08.2026 [15:10]

Bəzi münasibətlərin tarixini sənədlərlə, sazişlərlə və rəsmi görüşlərin statistikası iləölçmək mümkündür. Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərini isə yalnız rəqəmlərlə
ifadə etmək çətindir. Çünki bu əlaqələrin təməlində diplomatik maraqlardan daha
dərin – ortaq tarix, mədəniyyət, dil, mənəvi dəyərlər və xalqların yaddaşında
yaşayan qardaşlıq dayanır. Prezident İlham Əliyevin Özbəkistanın Milli
İnformasiya Agentliyinə verdiyi son müsahibə də məhz bu münasibətlərin hansı
mərhələyə gəlib çatdığını və qarşıda hansı imkanların dayandığını aydın şəkildə
göstərir.
Bu gün Azərbaycan və Özbəkistan münasibətləri artıq ən yüksək səviyyədə –
müttəfiqlik müstəvisində inkişaf edir. Son illərdə dövlət başçıları arasında intensiv
təmaslar, qarşılıqlı səfərlər və imzalanan mühüm sənədlər bu tərəfdaşlığın siyasi-
hüquqi əsaslarını daha da möhkəmləndirib. “Strateji tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsi
haqqında Bəyannamə” və “Müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilə” iki
ölkənin gələcək əməkdaşlığının istiqamətlərini müəyyənləşdirən mühüm siyasi
sənədlər sırasında yer alır.
Əslində, bu yaxınlaşmanın sirri təkcə siyasi iradədə deyil. Azərbaycanla
Özbəkistanı birləşdirən mənəvi bağlar dövlətlərarası münasibətlərin möhkəm sosial
dayağıdır. Prezident İlham Əliyevin də vurğuladığı kimi, xalqlarımızın əsrlər boyu
qoruyub saxladığı qarşılıqlı rəğbət bu münasibətlərin ən etibarlı təməlidir.
Azərbaycan Prezidenti ilə Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev arasında
formalaşmış səmimi dostluq və qarşılıqlı etimad isə bu təməl üzərində qurulan
dövlətlərarası əlaqələrə əlavə dinamizm qazandırır.
Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin dərinliyini göstərən əsas istiqamətlərdən
biri iqtisadi əməkdaşlıqdır. Son illərdə siyasi dialoq iqtisadi layihələrlə
tamamlanaraq real nəticələrə çevrilir. 2025-ci ildə iki ölkə arasında ticarət
dövriyyəsinin üç dəfədən çox artaraq 795 milyon dollara çatması əlaqələrin iqtisadi
ölçüsünü aydın nümayiş etdirir. 2026-cı ilin yanvar-may aylarında isə ticarət
dövriyyəsində daha 33 faizlik artım qeydə alınıb.
Bu rəqəmlərin arxasında sadəcə statistik göstəricilər deyil, yeni istehsal sahələri,
investisiya imkanları, iş yerləri və sahibkarlar üçün açılan yeni bazarlar dayanır.
Azərbaycan–Özbəkistan İnvestisiya Şirkətinin 500 milyon ABŞ dolları həcmində
kapitalla yaradılması da iqtisadi tərəfdaşlığın strateji xarakter daşıdığını göstərir.
Şirkət iki ölkədə müxtəlif sektorlar üzrə perspektivli layihələrin
maliyyələşdirilməsinə və həyata keçirilməsinə töhfə verir.
İqtisadi münasibətlərin daha bir mühüm xüsusiyyəti isə qarşılıqlı investisiyaların
artmasıdır. Azərbaycanda Özbəkistan investisiyalı 130-dan çox kommersiya

təşkilatının fəaliyyət göstərməsi bunun əyani göstəricisidir. Eyni zamanda,
Azərbaycan şirkətləri də Özbəkistanda iri layihələr həyata keçirirlər. Daşkənddə
“The Ritz-Carlton” brendi altında hotel və yaşayış kompleksinin, Daşkənd
vilayətində isə “Sea Breeze Uzbekistan” layihəsinin reallaşdırılması bu
əməkdaşlığın artıq yeni mərhələyə keçdiyini göstərir.
Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin yalnız iqtisadi mənfəətlərlə
məhdudlaşmadığını göstərən nümunələr də az deyil. İşğaldan azad edilmiş Füzuli
rayonunda salınan 100 hektarlıq “Dostluq bağı”, “Chevrolet” avtomobillərinin və
“Isuzu” avtobuslarının istehsalı sahəsində əməkdaşlıq iki ölkə arasında qurulan
tərəfdaşlığın konkret nəticələrindəndir. 2026-cı il iyulun 13-nə olan məlumata
görə, Azərbaycanda 10 720 “Chevrolet” avtomobili və 275 “Isuzu” avtobusu
istehsal edilib.
Lakin qardaşlığın ən təsirli ifadələrindən biri Füzuli şəhərində fəaliyyət göstərən
Mirzə Uluqbəy adına orta məktəbdir. Özbəkistanın təşəbbüsü ilə inşa edilən bu
təhsil ocağı iki xalq arasındakı dostluğun yalnız bu günə deyil, gələcəyə
hesablandığını göstərir. Çünki məktəb divarları arasında formalaşan dostluq
gələcək nəsillərin yaddaşında daha uzun yaşayır.
Bu baxımdan Bakı şəhərində təməli qoyulan “Özbəkistan” parkı da rəmzi məna
daşıyır. Belə layihələr xalqların bir-birinin mədəniyyətinə, tarixinə və milli
dəyərlərinə hörmətinin şəhər məkanında görünən ifadəsinə çevrilir.
Azərbaycan və Özbəkistanın əməkdaşlığında nəqliyyat və logistika xüsusi strateji
əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın Cənubi Qafqazdakı, Özbəkistanın isə Mərkəzi
Asiyadakı mövqeyi hər iki ölkəni Şərqlə Qərbi birləşdirən marşrutlarda təbii
tərəfdaşa çevirir.
Bu əməkdaşlığın perspektivlərini Çin–Qırğızıstan–Özbəkistan dəmir yolu
layihəsinin Orta Dəhliz və TRIPP ilə inteqrasiyası daha da genişləndirə bilər. Belə
bir bağlantı yalnız nəqliyyat məsafələrinin qısaldılması demək deyil. Bu, Mərkəzi
Asiyanın dünya bazarlarına çıxış imkanlarının genişlənməsi, Azərbaycanın tranzit
rolunun möhkəmlənməsi və bütövlükdə regionun iqtisadi əhəmiyyətinin artması
deməkdir.
Tranzit göstəriciləri də bu potensialın artıq real nəticələr verdiyini göstərir. 2025-ci
ildə iki ölkə arasında tranzit daşımaların həcmi 6,7 faiz artaraq 1,4 milyon tona
çatıb. 2026-cı ilin ilk altı ayında isə daha 12,2 faiz artım qeydə alınıb.
Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin ən möhkəm sütunlarından biri də
mədəni-humanitar əməkdaşlıqdır. Mədəniyyət günləri, incəsənət festivalları, elmi
konfranslar, təhsil proqramları və birgə layihələr xalqların bir-birini daha yaxından
tanımasına xidmət edir. 2023 və 2025-ci illərdə Azərbaycan Özbəkistan
Mədəniyyəti Günlərinə, 2024-cü ildə isə Özbəkistan Azərbaycan Mədəniyyəti

Günlərinə ev sahibliyi edib. Xivədə keçirilən “Şuşa Günləri” də bu əlaqələrin
mənəvi dərinliyini göstərən mühüm hadisələrdəndir.
Təhsil sahəsində də qarşılıqlı əlaqələr genişlənir. 2025–2026-cı tədris ilində
Özbəkistanın 67 vətəndaşı Azərbaycanda, Azərbaycanın isə 176 vətəndaşı
Özbəkistanda təhsil alıb. Bu göstəricilər bir daha sübut edir ki, iki ölkə arasında
əməkdaşlığın ən qiymətli nəticələrindən biri insan kapitalına qoyulan sərmayədir.
Bu gün Azərbaycan–Özbəkistan əlaqələri artıq iki ölkənin sərhədlərini aşaraq Türk
dünyasının inteqrasiyası prosesinin mühüm istiqamətlərindən birinə çevrilib. Türk
Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində siyasi, iqtisadi, nəqliyyat, təhsil və mədəni
əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi ümumi gücün formalaşmasına xidmət edir.
Özbəkistanın Türk Mədəniyyəti və İrsi Fonduna tamhüquqlu üzv qəbul edilməsi də
ortaq irsin qorunması baxımından əhəmiyyətli addımdır.
Bu gün Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinə yalnız iki ölkə arasındakı
ikitərəfli əlaqələr kimi baxmaq kifayət deyil. Bu münasibətlər Cənubi Qafqazla
Mərkəzi Asiyanı birləşdirən, Türk dünyasının siyasi və iqtisadi imkanlarını
genişləndirən, yeni nəqliyyat və enerji dəhlizləri yaradan daha böyük regional
prosesin mühüm hissəsidir.
Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət görüşlərində
tamhüquqlu iştirakına dair qərarın qəbul edilməsi də bu baxımdan xüsusi
əhəmiyyət daşıyır. Bununla əvvəlki “C5” formatının faktiki olaraq “C6” formatına
çevrilməsi regional əməkdaşlığın coğrafiyasını və məzmununu genişləndirib.
Beləliklə, Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlər keçmişin ortaq
dəyərlərindən güc alaraq gələcəyin strateji imkanlarına doğru irəliləyir. Burada
siyasət iqtisadiyyatla, iqtisadiyyat nəqliyyatla, nəqliyyat humanitar əlaqələrlə,
bütün bunlar isə xalqların qardaşlıq duyğusu ilə tamamlanır.
Bu münasibətlərin ən böyük üstünlüyü də məhz bundadır: Azərbaycanla
Özbəkistanı yalnız dövlətlərarası sənədlər deyil, tarix, mədəniyyət və qarşılıqlı
etimad birləşdirir. Sənədlər münasibətlərin hüquqi əsasını möhkəmləndirir,
layihələr onun iqtisadi gücünü artırır, lakin bu əlaqələrin əsl ruhunu xalqlarımızın
qardaşlığı müəyyən edir.
Məhz buna görə Azərbaycan–Özbəkistan müttəfiqliyi yalnız bu günün uğur
hekayəsi deyil. Bu, gələcək nəsillərə ötürüləcək böyük bir strateji mirasdır.
İlahə Qurbanova
YAP Samux rayon təşkilatının əməkdaşı