Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyində rolu və Cənub Qaz Dəhlizinin strateji əhəmiyyəti

Bakı:

16 °C

77 %

1 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyində rolu və Cənub Qaz Dəhlizinin strateji əhəmiyyəti

Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyində rolu və Cənub Qaz Dəhlizinin strateji əhəmiyyəti

11.03.2026 [10:04]

Son illərdə qlobal enerji təhlükəsizliyi beynəlxalq siyasətin və iqtisadiyyatın ən mühüm mövzularından birinə çevrilmişdir. Dünyada enerji mənbələrinə olan tələbatın artması, geosiyasi gərginliklər və enerji bazarlarında qeyri-sabitlik ölkələri daha dayanıqlı və etibarlı enerji təchizatı mexanizmləri qurmağa sövq edir. Bu kontekstdə Azərbaycan həm enerji istehsalçısı, həm də tranzit ölkə kimi xüsusi rol oynayır. Prezident İlham Əliyevin Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurasının 12-ci iclası və Yaşıl Enerji Məşvərət Şurasının 4-cü iclasında etdiyi çıxış Azərbaycanın enerji siyasətinin strateji istiqamətlərini aydın şəkildə ortaya qoyur.

Cənub Qaz Dəhlizi Azərbaycanın Avropa və region ölkələrinin enerji təhlükəsizliyinə verdiyi ən böyük töhfələrdən biridir. Bu layihə yalnız iqtisadi layihə deyil, həm də geosiyasi və strateji əhəmiyyətə malik təşəbbüsdür. Azərbaycanın zəngin qaz ehtiyatlarının Avropa bazarına çatdırılmasını təmin edən bu dəhliz bir neçə ölkəni və geniş infrastruktur şəbəkəsini əhatə edir. Boru kəmərləri vasitəsilə qazın nəqli sayəsində Azərbaycan qazının istehlakçı ölkələrinin sayı son illərdə əhəmiyyətli dərəcədə artmışdır.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında qeyd etdiyi kimi, artıq Azərbaycan qazı 16 ölkəyə çatdırılır. Bu göstərici Azərbaycanı boru kəmərləri vasitəsilə qaz tədarük edən ölkələr arasında lider mövqeyə çıxarır. Bu fakt Azərbaycanın qlobal enerji bazarında artan rolunu və beynəlxalq tərəfdaşları ilə qurduğu etibarlı münasibətləri bir daha nümayiş etdirir.

Enerji siyasətində mühüm məsələlərdən biri də təchizatın şaxələndirilməsidir. Bu həm istehlakçı, həm də istehsalçı ölkələr üçün vacibdir. Azərbaycan bu məsələyə xüsusi diqqət yetirərək həm yeni bazarlara çıxış imkanlarını genişləndirir, həm də mövcud infrastrukturun modernləşdirilməsi üzərində çalışır. Cənub Qaz Dəhlizinin tam yüklənmiş vəziyyətdə olması göstərir ki, Avropa bazarında Azərbaycan qazına olan tələbat yüksəkdir.

Bu tələbatı qarşılamaq üçün yeni yataqların işlənməsi və hasilatın artırılması planlaşdırılır. “Azəri-Çıraq-Günəşli” yatağının dərin qaz layları, “Abşeron” və “Ümid” yataqları gələcək illərdə Azərbaycanın qaz istehsalını əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq. Həmçinin “Şahdəniz” yatağının yeni mərhələsinin 2028-ci ildə işə düşməsi planlaşdırılır. Bütün bu layihələr əlavə olaraq 10–15 milyard kubmetr qaz hasilatına imkan yarada bilər.

Bununla yanaşı, Azərbaycan yalnız qaz ixracına fokuslanmır. Ölkə paralel olaraq yaşıl enerji strategiyasını da inkişaf etdirir. Son illərdə külək və günəş enerjisi layihələrinin həyata keçirilməsi bu istiqamətdə ciddi irəliləyişin göstəricisidir. Regionun ən böyük külək elektrik stansiyalarından biri artıq istifadəyə verilib. Bundan əlavə, günəş enerjisi layihələri də həyata keçirilir və yaxın illərdə yeni alternativ enerji stansiyalarının açılması planlaşdırılır.

Azərbaycanın məqsədi 2032-ci ilə qədər 6–8 giqavat bərpaolunan enerji gücü əldə etməkdir. Bu isə ölkənin enerji balansında əhəmiyyətli dəyişikliklər yaradacaq. Alternativ enerji istehsalının artması daxili tələbat üçün istifadə olunan təbii qazın həcmini azaltmağa imkan verəcək və nəticədə ixrac potensialı daha da genişlənəcək.

Enerji sahəsində həyata keçirilən layihələr yalnız iqtisadi baxımdan deyil, həm də regional əməkdaşlıq baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycanın təşəbbüsü ilə həyata keçirilən enerji kabelləri layihələri – xüsusilə Qara dənizin dibi ilə Avropaya planlaşdırılan enerji kabeli – regionun enerji xəritəsini dəyişə biləcək potensiala malikdir.

Bundan əlavə, Azərbaycan Mərkəzi Asiya ölkələri ilə enerji əməkdaşlığını da inkişaf etdirir. Qazaxıstan və Türkmənistan neftinin tranziti üçün mövcud infrastrukturların istifadəsi ölkənin tranzit mərkəzi kimi rolunu gücləndirir. Bu isə Azərbaycanın yalnız enerji istehsalçısı deyil, həm də regional enerji qovşağı kimi mövqeyini möhkəmləndirir.

Nəticə etibarilə, Azərbaycanın enerji strategiyası balanslı və praqmatik yanaşmaya əsaslanır. Ölkə həm ənənəvi enerji mənbələrindən istifadə edir, həm də bərpaolunan enerji sahəsinə böyük sərmayələr yatırır. Bu siyasət Azərbaycanın qlobal enerji təhlükəsizliyində mühüm tərəfdaş kimi mövqeyini daha da gücləndirir.

Azər Süleymanov,

Yeni Azərbaycan Partiyası

Nəsimi rayon təşkilatının sədri

Paylaş:

Baxılıb: 462 dəfə