Qayıdışın böyük hekayəsi!

Bakı:

19 °C

82 %

0 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Qayıdışın böyük hekayəsi!

Qayıdışın böyük hekayəsi!

09.10.2026 [08:37]

Qarabağda yeni həyat qurulur...

Ərazi bütövlüyümüzün bərpasından sonra qarşıda dayanan ən böyük vəzifələrdən biri işğaldan azad edilmiş torpaqlarda həyatın yenidən canlandırılmasıdır. “Böyük Qayıdış” adlandırılan bu proses yüzlərlə ailənin doğma yurduna köçürülməsi ilə məhdudlaşmır. Bu, bütöv şəhərlərin və kəndlərin yenidən qurulması, insanların təhlükəsiz şəraitdə məskunlaşdırılması, iqtisadi fəallığın yaradılması, sosial mühitin formalaşdırılması və ən əsası, uzun illər boş qalmış torpaqlarda həyatın yenidən nəfəs alması deməkdir.

İllər əvvəl doğma yurdlarından ayrılmağa məcbur olmuş insanlar üçün ev anlayışı yalnız divarlardan və damdan ibarət deyil. Ev uşaqlığın keçdiyi küçə, məktəbə gedilən yol, qonşunun həyəti, kəndin bulağı, ata-babadan qalan xatirələrdir. Ona görə də doğma torpaqlara qayıdışın mənəvi yükü son dərəcə böyükdür. Bir vaxtlar xəritədə yalnız adı qalan kəndlər yenidən insanların gündəlik həyatının bir hissəsinə çevrilir. Məktəbə gedən uşaqlar, işə tələsən insanlar, həyətində ağac əkən ailələr həmin yerlərdə yeni həyatın ən real mənzərəsini yaradır. Bu baxımdan “Böyük Qayıdış”ın ən mühüm nəticəsi yalnız əhalinin əraziyə yerləşdirilməsi deyil, həmin ərazilərin yenidən canlı yaşayış məkanına çevrilməsidir.

Təhlükəsizliyə gedən yol

“Böyük Qayıdış” prosesinin ən mühüm şərtlərindən biri təhlükəsizlikdir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə mina və partlamamış hərbi sursat təhlükəsi insanların normal həyatına qayıdışını çətinləşdirən əsas amillərdəndir. Bu səbəbdən ərazilərin minalardan təmizlənməsi “Böyük Qayıdış”ın görünməyən, lakin ən vacib istiqamətlərindən biridir. Deməli, təmizlənən hər ərazi və təhlükəsizləşdirilən yaşayış məntəqəsi qayıdışın yeni mərhələsinə açılan qapıdır.

Yeni həyatın əsas dayağı: iş və məşğulluq

İnsanları doğma torpaqlara qaytarmaq qədər, onların orada davamlı və təminatlı həyat qurmasına şərait yaratmaq da vacibdir. Bu baxımdan məşğulluq məsələsi “Böyük Qayıdış”ın uzunmüddətli uğurunun əsas şərtlərindən biridir. İnsan öz doğma yurdunda yalnız yaşamaq deyil, işləmək, biznes qurmaq, gəlir əldə etmək və gələcəyini planlaşdırmaq istəyir.

İşğaldan azad edilmiş ərazilərin kənd təsərrüfatı, turizm, sənaye, xidmət və digər sahələr üzrə potensialının böyük olması bu istiqamətdə geniş imkanlar yaradır. Torpağın iqtisadi potensialının işə salınması həm qayıdan insanların rifahına, həm də regionların ümumi inkişafına təsir göstərə bilər. Bir vaxtlar boş qalan sahələrdə əkin aparılması, yeni müəssisələrin fəaliyyətə başlaması, xidmət obyektlərinin açılması artıq qayıdışın yalnız sosial deyil, iqtisadi məzmun daşıdığını göstərir.

Qarabağ və Şərqi Zəngəzur: yeni iqtisadi məkan

“Böyük Qayıdış”ın miqyası təkcə yaşayış məntəqələrinin bərpası ilə ölçülmür. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun Azərbaycanın iqtisadi həyatında daha fəal rol oynaması üçün yeni imkanlar formalaşır. Regionun əlverişli coğrafi mövqeyi, təbii ehtiyatları, kənd təsərrüfatı imkanları, turizm potensialı və nəqliyyat əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi burada yeni iqtisadi fəallığın yaranmasına zəmin yaradır.

Yolların, hava limanlarının və digər nəqliyyat infrastrukturlarının inkişafı bölgəni ölkənin digər hissələri ilə daha sıx bağlayır. Bu isə yalnız insanların rahat gediş-gəlişi üçün deyil, məhsulların daşınması, turizmin inkişafı və biznes əlaqələrinin genişlənməsi üçün də əhəmiyyətlidir. Beləliklə, qayıdışın coğrafiyası genişləndikcə onun iqtisadi təsiri də artır.

Məktəblərin açıldığı yerdə gələcək başlayır...

Bir yaşayış məntəqəsinin həqiqətən dirçəldiyini göstərən ən mühüm əlamətlərdən biri məktəb həyətində uşaqların görünməsidir. İllərlə doğma yurdlarından uzaqda yaşayan ailələrin övladları üçün yeni məktəblərin açılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki qayıdış yalnız böyüklərin doğma torpağa dönməsi deyil. Bu, həmin ərazilərdə yeni nəslin böyüməsi deməkdir. Məktəb, uşaq bağçası, kitabxana, idman və digər sosial obyektlər yeni yaşayış məntəqəsinin sosial həyatını formalaşdırır. Uşaqların həmin torpaqlarda təhsil alması isə yaddaşın və bağlılığın gələcək nəsillərə ötürülməsinə xidmət edir.

Silinmiş izlərin yenidən canlandırılması

Məlumdur ki, işğal illərində yaşayış məntəqələri ilə yanaşı, tarixi-mədəni irsə də ciddi ziyan dəyib. Məscidlər, məqbərələr, tarixi abidələr, qəbiristanlıqlar və digər mədəni irs nümunələri dağıntılara məruz qalıb. Bu baxımdan bərpa prosesi yalnız tikinti işi deyil. Burada milli yaddaşın qorunması məsələsi də dayanır. Tarixi məkanların bərpası həm yerli sakinlərin mənəvi bağlılığını gücləndirir, həm də gələcəkdə həmin ərazilərin turizm imkanlarının genişlənməsinə şərait yaradır.

Turizm üçün yeni səhifə...

Qarabağ və Şərqi Zəngəzur öz təbiəti, tarixi və mədəni irsi ilə Azərbaycanın turizm xəritəsində xüsusi yer tuta biləcək bölgələrdəndir. Dağlar, meşələr, çaylar, tarixi yaşayış məntəqələri, dini abidələr və qədim mədəniyyət izləri gələcəkdə müxtəlif turizm istiqamətlərinin inkişafına imkan verə bilər. Şuşanın mədəni irsinin, Kəlbəcərin təbiətinin, Laçının mənzərələrinin, Zəngilan və Qubadlının təbii potensialının yeni turizm marşrutları çərçivəsində təqdim edilməsi regionun tanıdılmasına da xidmət edə bilər.

Turizm inkişaf etdikcə otellər, restoranlar, nəqliyyat və xidmət sektorunda yeni iş yerlərinin yaranması da mümkündür. Yəni bir turist səfəri yalnız bir neçə saatlıq gəzinti deyil, bütöv bir iqtisadi zəncir yarada bilər.

Yeganə BAYRAMOVA

Paylaş:

Baxılıb: 17 dəfə