Azərbaycanın Taleyüklü Dönəmində Heydər Əliyevin Siyasi Həyata Qayıdışı

Bakı:

22 °C

83 %

6 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Azərbaycanın Taleyüklü Dönəmində Heydər Əliyevin Siyasi Həyata Qayıdışı

Azərbaycanın Taleyüklü Dönəmində Heydər Əliyevin Siyasi Həyata Qayıdışı

09.10.2026 [12:34]

Heydər Əliyevin yenidən hakimiyyətə qayıtması Azərbaycan tarixinin mühüm hadisələrindən biri kimi yadda qalmışdır. XX əsrin 90-cı illərinin əvvəllərində ölkəmiz mürəkkəb siyasi, iqtisadi və hərbi proseslərlə üz-üzə idi. Müstəqilliyini yenicə bərpa etmiş Azərbaycan dövlətçiliyini qorumaq, ölkədə sabitliyi təmin etmək və xalqın gələcəyə olan inamını möhkəmləndirmək kimi ciddi vəzifələrlə qarşılaşmışdı. Belə bir şəraitdə cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrində təcrübəli siyasi rəhbərliyə ehtiyac barədə fikirlər geniş yayılırdı. Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə qayıdışı da məhz həmin tarixi şəraitdə baş verən mühüm hadisə idi.

Azərbaycan xalqının dövlətçilik tarixində Heydər Əliyevin xüsusi yeri vardır. O, uzun illər ərzində dövlət idarəçiliyində çalışmış, Azərbaycanın inkişafı və milli maraqlarının qorunması ilə bağlı müxtəlif istiqamətlərdə fəaliyyət göstərmişdi. Onun siyasi təcrübəsi, idarəçilik bacarığı və ölkənin ictimai-siyasi həyatına yaxından bələd olması 1990-cı illərin əvvəllərində baş verən hadisələr fonunda yenidən diqqət mərkəzinə gəlmişdi. Həmin dövrdə ölkədə siyasi qarşıdurmaların dərinləşməsi, iqtisadi çətinliklərin artması və Qarabağ münaqişəsinin yaratdığı ağır vəziyyət cəmiyyətin gələcəklə bağlı narahatlıqlarını daha da artırırdı.

1991-ci ildə Azərbaycan dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra qarşıda müstəqil dövlət quruculuğunun əsaslarını yaratmaq vəzifəsi dayanırdı. Lakin müstəqilliyin ilk illəri asan keçmədi. Dövlət institutlarının formalaşdırılması, iqtisadiyyatın yeni şəraitə uyğunlaşdırılması, əhalinin sosial problemlərinin həlli və ölkənin ərazi bütövlüyünün qorunması ciddi çətinliklər yaradırdı. Siyasi qüvvələr arasında fikir ayrılıqları, hakimiyyət daxilindəki gərginlik və cəbhədəki ağır vəziyyət dövlətin gələcəyi ilə bağlı suallar doğururdu. Belə bir dövrdə xalqın bir hissəsi ölkəni böhrandan çıxara biləcək təcrübəli rəhbərin siyasi proseslərdə fəal iştirakını zəruri hesab edirdi.

Heydər Əliyevin 1990-cı ildə Bakıya qayıtması və daha sonra Naxçıvanda siyasi fəaliyyətini davam etdirməsi onun Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatına yenidən qoşulmasında mühüm mərhələ oldu. O, Naxçıvanda fəaliyyət göstərdiyi müddətdə bölgənin müdafiəsi, idarəçiliyin təşkili və milli dövlətçilik ideyalarının qorunması istiqamətində çalışırdı. 1991-ci ilin sentyabrında Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri seçilməsi onun siyasi fəaliyyətində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Bu dövrdə Naxçıvanda qəbul edilən qərarlar Azərbaycanın müstəqillik tarixinin mühüm səhifələrindən biri kimi qiymətləndirilir.

1992-ci il noyabrın 21-də Naxçıvanda Yeni Azərbaycan Partiyasının təsis qurultayı keçirildi və Heydər Əliyev partiyanın sədri seçildi. Bu hadisə onun siyasi fəaliyyətinin təşkilatlanmış şəkildə davam etdirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyırdı. Ölkənin müxtəlif bölgələrində yaşayan insanlar arasında Azərbaycanın gələcəyi, dövlət müstəqilliyinin qorunması və siyasi sabitliyin yaradılması ilə bağlı müzakirələr genişlənirdi. Heydər Əliyevin rəhbərliyinə marağın artması da həmin dövrün mürəkkəb ictimai-siyasi şəraiti ilə əlaqəli idi.

1993-cü ilin may-iyun aylarında Azərbaycanda siyasi böhran daha da dərinləşdi. Ölkədə hakimiyyət böhranı, silahlı qarşıdurma təhlükəsi və vətəndaş müharibəsi ehtimalı dövlət müstəqilliyinin gələcəyi ilə bağlı ciddi narahatlıq yaradırdı. Cəbhədəki vəziyyət, iqtisadi çətinliklər və idarəçilik sahəsindəki problemlər də ölkənin qarşılaşdığı sınaqları ağırlaşdırırdı. Belə bir şəraitdə Heydər Əliyevin Bakıya dəvət olunması məsələsi gündəmə gəldi. Rəsmi tarixi mənbələrdə qeyd edilir ki, həmin dövrdə xalqın Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıtması tələbi ilə çıxış etməsi bu prosesin mühüm amillərindən biri olmuşdur.

Heydər Əliyevin Bakıya qayıdışı ölkənin siyasi həyatında yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. 1993-cü il iyunun 15-də onun Azərbaycan Ali Sovetinin sədri seçilməsi dövlətçilik tarixində əlamətdar hadisə kimi yadda qaldı. Həmin tarix sonralar Milli Qurtuluş Günü kimi qeyd edilməyə başlandı. İyunun 24-də isə Milli Məclisin qərarı ilə Heydər Əliyev prezident səlahiyyətlərini həyata keçirməyə başladı. Bu hadisələr ölkədə siyasi idarəçiliyin yenidən qurulması və böhranın aradan qaldırılması istiqamətində atılan mühüm addımlar sırasında yer aldı.

Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışının əsas məsələlərindən biri ölkədə sabitliyin təmin edilməsi idi. Dövlətin normal fəaliyyət göstərməsi üçün siyasi institutların möhkəmləndirilməsi, silahlı qarşıdurmaların qarşısının alınması və idarəçilik sisteminin bərpası zəruri idi. Həmin dövrdə Azərbaycan həm daxili siyasi problemlərlə, həm də Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin ağır nəticələri ilə üzləşirdi. Bu səbəbdən ölkənin qarşısında duran vəzifələr yalnız hakimiyyətin formalaşdırılması ilə məhdudlaşmırdı. Eyni zamanda dövlət müstəqilliyinin qorunması, əhalinin təhlükəsizliyinin təmin olunması və Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyinin möhkəmləndirilməsi də vacib məsələlər idi.

1993-cü il oktyabrın 3-də keçirilən ümumxalq səsverməsi nəticəsində Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçildi. Bu hadisə onun siyasi hakimiyyətə qayıdışının seçki yolu ilə təsdiqlənməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Sonrakı dövrdə dövlət idarəçiliyinin təkmilləşdirilməsi, iqtisadi islahatların həyata keçirilməsi, ordu quruculuğunun gücləndirilməsi və xarici siyasət əlaqələrinin genişləndirilməsi istiqamətində addımlar atıldı. Həmin tədbirlər müstəqil Azərbaycanın dövlət quruculuğu prosesinin əsas istiqamətlərini təşkil edirdi.

Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə qayıdışı Azərbaycan dövlətçiliyinin qorunması və inkişafı baxımından tarixdə xüsusi yer tutur. Bu hadisəni yalnız bir siyasi xadimin hakimiyyətə gəlməsi kimi deyil, müstəqilliyin ilk illərində ölkənin üzləşdiyi böhranlar və cəmiyyətin sabitliyə olan ehtiyacı kontekstində nəzərdən keçirmək lazımdır. Xalqın bir hissəsinin Heydər Əliyevin rəhbərliyinə ümid bəsləməsi onun əvvəlki dövlətçilik təcrübəsi və siyasi fəaliyyətinin yaratdığı təsəvvürlərlə bağlı idi. Bununla yanaşı, həmin dövrün hadisələri mürəkkəb siyasi proseslər, müxtəlif qüvvələrin maraqları və ölkənin qarşılaşdığı təhlükələrlə birlikdə qiymətləndirilməlidir.

Bu gün 1993-cü ilin hadisələrinə nəzər salarkən Azərbaycanın müstəqilliyinin qorunması, dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi və siyasi sabitliyin yaradılması istiqamətində görülmüş işlərin tarixi əhəmiyyəti diqqət çəkir. Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı ölkənin sonrakı inkişaf yoluna təsir göstərən əsas siyasi hadisələrdən biri olmuşdur. Onun rəhbərliyi dövründə formalaşdırılan dövlətçilik strategiyası, iqtisadi siyasət və beynəlxalq əlaqələr Azərbaycanın müasir tarixinin mühüm mövzularındandır.

Nəticə etibarilə, Heydər Əliyevin yenidən hakimiyyətə qayıtması 1993-cü ilin mürəkkəb siyasi şəraitində xalqın bir hissəsinin irəli sürdüyü əsas tələblərdən biri idi. Bu qayıdış ölkənin gələcəyi ilə bağlı narahatlıqların artdığı, müstəqilliyin və dövlətçiliyin qorunmasının başlıca məsələyə çevrildiyi bir dövrdə baş verdi. Həmin hadisələr Azərbaycanın müasir tarixində mühüm dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilir və dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi prosesinin öyrənilməsində xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Bağırova Cəmilə

YAP Ordubad rayon təşkilatının məsləhətçisi

Paylaş:

Baxılıb: 149 dəfə