Şuşa Bəyannaməsi: Regional Liderliyin və Strateji Tərəfdaşlığın Simvolu

Bakı:

23 °C

59 %

5 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Şuşa Bəyannaməsi: Regional Liderliyin və Strateji Tərəfdaşlığın Simvolu

Şuşa Bəyannaməsi: Regional Liderliyin və Strateji Tərəfdaşlığın Simvolu

11.06.2026 [10:52]

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərin gücü yalnız onların malik olduqları təbii resurslar və coğrafi mövqeləri ilə ölçülmür. Qlobal siyasi proseslərin dinamikası göstərir ki, ölkələrin inkişaf istiqamətini müəyyən edən əsas amillərdən biri uzaqgörən siyasi strategiya, milli maraqlara əsaslanan dövlət siyasəti və etibarlı tərəfdaşlıq münasibətləridir. Son illərdə Cənubi Qafqaz regionunda baş verən mühüm geosiyasi dəyişikliklər də məhz bu reallığın bariz nümunəsidir. Azərbaycanın həyata keçirdiyi müstəqil və məqsədyönlü siyasət, qardaş Türkiyə ilə qurduğu strateji müttəfiqlik münasibətləri regionda yeni siyasi mühitin formalaşmasına mühüm təsir göstərmişdir.

2021-ci il iyunun 15-də Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı olan Şuşa şəhərində imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi iki qardaş ölkə arasında münasibətlərin ən yüksək mərhələyə yüksəlməsinin hüquqi və siyasi təsdiqi kimi tarixə düşmüşdür. Bu sənəd yalnız Azərbaycan-Türkiyə əlaqələrinin inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcı deyil, həm də Cənubi Qafqazda uzunmüddətli sabitlik, təhlükəsizlik və əməkdaşlıq mühitinin formalaşmasına xidmət edən mühüm strateji sənəddir.

Uzun illər ərzində Cənubi Qafqaz müxtəlif siyasi maraqların toqquşduğu, geosiyasi rəqabətin hökm sürdüyü mürəkkəb bölgələrdən biri olmuşdur. Regional münaqişələr, təhlükəsizlik problemləri və xarici müdaxilələr bölgənin inkişaf potensialını məhdudlaşdırmışdır. Lakin Azərbaycanın 2020-ci ildə Vətən müharibəsində qazandığı tarixi Zəfər regionun siyasi mənzərəsini köklü şəkildə dəyişdirdi. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası yeni reallıqlar yaratdı və bölgədə əməkdaşlıq, iqtisadi inteqrasiya və davamlı sülh perspektivlərini ön plana çıxardı.

Məhz belə bir tarixi şəraitdə qəbul edilən Şuşa Bəyannaməsi yeni geosiyasi mərhələnin əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirdi. Sənədin ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri onun sırf diplomatik xarakter daşımaması, daha geniş siyasi və strateji məzmun kəsb etməsidir. Bəyannamə Azərbaycan və Türkiyə arasında münasibətləri müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldərək regional təhlükəsizlik sisteminin yeni modelini ortaya qoymuşdur.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi: “Birgə Bəyannamədə tarixi Qars müqaviləsinə istinad edilir. Tarixi Qars müqaviləsi düz yüz il bundan əvvəl imzalanmışdır. Bu da böyük rəmzi məna daşıyır. Yüz ildən sonra azad edilmiş Şuşa şəhərində müttəfiqlik haqqında imzalanan Birgə Bəyannamə bizim gələcək iş birliyimizin istiqamətini göstərir.”

Bu fikirlər Şuşa Bəyannaməsinin təkcə bugünkü siyasi proseslər üçün deyil, gələcək onilliklər üçün də strateji əhəmiyyət daşıdığını göstərir. Sənəd tarixi irs ilə müasir geosiyasi maraqları birləşdirərək regionun gələcək inkişaf konsepsiyasını formalaşdırır.

Şuşa Bəyannaməsinin mühüm istiqamətlərindən biri xarici siyasət sahəsində koordinasiyanın gücləndirilməsidir. Müasir dünyada dövlətlərin beynəlxalq arenada uğurlu fəaliyyət göstərməsi üçün ortaq maraqlar əsasında əməkdaşlıq etməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan və Türkiyə uzun illər ərzində beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstək nümayiş etdirmiş, regional və qlobal məsələlərdə vahid mövqedən çıxış etmişlər. Bəyannamə bu əməkdaşlığın daha da sistemli xarakter almasını təmin etmişdir. Xarici siyasət sahəsində müntəzəm məsləhətləşmələr, strateji məsələlər üzrə koordinasiyanın genişləndirilməsi və beynəlxalq platformalarda ortaq maraqların müdafiəsi sənədin əsas istiqamətlərindən biridir.

Siyasi əməkdaşlıqla yanaşı, iqtisadi tərəfdaşlıq da Şuşa Bəyannaməsinin prioritet sahələrindən hesab olunur. Müasir dövrdə iqtisadi güc dövlətlərin beynəlxalq nüfuzunu müəyyən edən əsas amillərdən biridir. Azərbaycan və Türkiyə arasında formalaşmış iqtisadi münasibətlər artıq regional inkişafın mühüm hərəkətverici qüvvəsinə çevrilmişdir. Qarşılıqlı investisiyaların artırılması, enerji layihələrinin genişləndirilməsi, nəqliyyat-logistika imkanlarının inkişaf etdirilməsi və ticarət əlaqələrinin dərinləşdirilməsi hər iki ölkənin iqtisadi potensialını daha da gücləndirir.

Bu baxımdan Zəngəzur dəhlizinin açılması xüsusi strateji əhəmiyyət daşıyır. Sözügedən layihə yalnız Azərbaycanla Türkiyə arasında birbaşa nəqliyyat əlaqəsinin yaradılması deyil, həm də Avropa ilə Asiyanı birləşdirən mühüm beynəlxalq ticarət marşrutunun formalaşdırılması deməkdir. Zəngəzur dəhlizi regionun iqtisadi xəritəsini yenidən müəyyənləşdirərək yeni əməkdaşlıq imkanları yaradacaq, beynəlxalq yükdaşımaların həcmini artıracaq və regional inteqrasiyanı daha da sürətləndirəcəkdir.

Şuşa Bəyannaməsində xüsusi yer tutan istiqamətlərdən biri də informasiya təhlükəsizliyi və diaspor fəaliyyətidir. Müasir dövrdə informasiya məkanı dövlətlərin milli maraqlarının qorunmasında mühüm rol oynayır. Qlobal informasiya müharibələrinin geniş vüsət aldığı şəraitdə obyektiv həqiqətlərin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması, milli maraqların müdafiəsi və dezinformasiyaya qarşı mübarizə xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan və Türkiyə arasında media əməkdaşlığının genişləndirilməsi, diaspor təşkilatlarının fəaliyyətinin əlaqələndirilməsi və vahid informasiya siyasətinin həyata keçirilməsi bu baxımdan mühüm strateji məqsədlərə xidmət edir.

Şuşa Bəyannaməsinin əhəmiyyətini artıran əsas amillərdən biri də onun uzunmüddətli perspektivə hesablanmasıdır. Sənəd yalnız cari siyasi prosesləri tənzimləyən hüquqi mexanizm deyil, həm də regionun gələcək inkişaf strategiyasını müəyyən edən siyasi yol xəritəsidir. Bu baxımdan Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığının, strateji tərəfdaşlığının və müttəfiqliyinin ən mühüm siyasi simvollarından biri hesab olunur.

Nəticə etibarilə, Şuşa Bəyannaməsi Cənubi Qafqazda yeni geosiyasi reallıqların formalaşmasına mühüm töhfə verən tarixi sənəddir. Azərbaycanın artan beynəlxalq nüfuzu və Türkiyənin qlobal siyasi çəkisi əsasında qurulan bu müttəfiqlik modeli regionda sabitliyin, təhlükəsizliyin və davamlı inkişafın əsas təminatlarından birinə çevrilmişdir. Bu sənəd gələcək nəsillər üçün də strateji əhəmiyyətini qoruyacaq, Azərbaycan-Türkiyə birliyinin gücünü və sarsılmazlığını nümayiş etdirən mühüm siyasi irs kimi tarixdə qalacaqdır.

İlahə Qurbanova

YAP Samux rayon təşkilatının əməkdaşı

Paylaş:

Baxılıb: 121 dəfə