Çin və Rusiya ABŞ-a qarşı

Bakı:

22 °C

54 %

3 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Çin və Rusiya ABŞ-a qarşı

Çin və Rusiya ABŞ-a qarşı

03.12.2021 [10:45]

Rəsmi Vaşinqtonun qlobal liderlik uğrunda mübarizəsinə qarşı yeni ittifaq yaranır

Pərviz Sadayoğlu

Dekabrın 9-10-da ABŞ-da keçirilməsi nəzərdə tutulan “demokratiya sammiti” yeni siyasi qarşıdurmalara yol açıb. Belə ki, dünyanın aparıcı dövlətləri artıq bu sammitin əsl mahiyyəti ilə bağlı açıqlamalar verir, ABŞ-ın yaxın gələcək üçün nəzərdə tutduğu yeni “demokratiya planları”nın üstünə işıq salırlar. Xatırladaq ki, Bayden administrasiyasının rəsmiləri nəzərdə tutulan sammiti “demokratiya haqqında daha uzun söhbətin başlanğıcı” hesab edirlər. Bundan başqa, sammit “hüquq və azadlıqların müdafiəsi” məsələsinin yenidən ABŞ xarici siyasətində “prioritetə” çevrilməsinə yardımçı olacaq. Hələ seçki kampaniyası dövründə Bayden məhz belə bir vədlə çıxış etmişdi.

İndiki halda isə dünyada “hüquq və azadlıqların aşınmasının qarşısını almaq üçün” 100-dən çox ölkənin iştirakı ilə keçiriləcək “demokratiya sammiti” bu vədin icrasına başlamaq sayılır. Çin, Rusiya kimi böyük dövlətlərin bu sammitə qarşı açıq kontekstdə fikir bildirməsi isə hədəfin onlara tərəf çevrildiyini bir daha təsdiqləyir. Bayden bu ilin fevralında bildirmişdi ki, ABŞ Çin və Rusiyanın başçılıq etdiyi avtoritar qüvvələrə qarşı çıxmaq üçün qlobal liderliyə qayıdır. Demək ki, yeni “demokratiya” oyunu məhz qlobal liderlik uğrunda yeni mübarizəyə əsaslanır. Hətta demokratiya sammitinə dəvət edilən ölkələrin sırasına nəzər yetirdikdə də artıq yaranan yeni tərəflərin, başqa sözlə kualisiyaların mənzərəsi aydın olur. Belə ki, siyahıda Fransa və İsveç kimi Avropa dövlətləri ilə yanaşı, həm Çinə, həm də Rusiyaya qarşı tarixi aqressiyası olan Yaponiya və Cənubi Koreya kimi ölkələr də yer alır.

Təbii ki, ABŞ-ın yeni demokratiya yürüşünün qarşısının vaxtında alınması üçün də artıq tədbirlərə başlanılıb. Bununla bağlı Çin və Rusiya rəsmi şəkildə mövqe bildiriblər. Çin Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Van Benbin ABŞ-ın təşkil etdiyi “demokratiya sammiti”nin dünyada parçalanma və qarşıdurma yaratdığını, ölkələr arasında birliyə və əməkdaşlığa ciddi zərbə vurduğunu deyib. Onun sözlərinə görə, bir çox ölkələrin sammitə qarşı çıxmasının əsas səbəbi məhz bu amildir. Çin XİN rəsmisi bildirib ki, ABŞ öz standartlarına uyğun siyasət həyata keçirir, ölkə və regionların bir qismini ABŞ demokratiyası düşərgəsinə qoşmaq istəyir, bu zaman digər qisim ölkələr qeyri-demokratik adlandırılır. “Bu cür davranış beynəlxalq sülh və sabitliyi təhlükə altında qoyur. Təbii olaraq, beynəlxalq ictimaiyyət buna qətiyyətlə qarşı çıxır”.

Rəsmi Moskvanın da sammitə münasibəti Çindən fərqlənməyib. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sammitlə bağlı yaydığı bəyanatda bildirilib ki, “demokratiya uğrunda sammit”in təşkilatçıları ümumdünya miqyasında demokratiya və insan hüquqlarının təbliğində liderliyə iddia edirlər. Amma siyahıda olan ölkələr - ABŞ, Böyük Britaniya və Avropa İttifaqına üzv olan ölkələrin öz evlərində, eləcə də beynəlxalq arenada demokratik hüquq və azadlıqları təmin etmələri yumşaq desək, idealdan uzaqdır.

Yaranan situasiya, verilən açıqlamalar qarşıdakı dövrdə daha mühüm gərginliklərin başlaması anonsunu verməkdədir. Çin-Rusiya ittifaqına qarşı özünə müttəfiq yığan, bundan başqa, Uzaq Şərqi də öz “demokratiya yürüşü”nün yeni poliqonuna çevirməyə çalışan ABŞ-ın planlarının hərbi toqquşmalar üçün də zəmin yaradıcılığı istisna olunmur.

Paylaş:

Baxılıb: 953 dəfə