Heydər Əliyev
yeni azerbaycan logo
Bakı:
24 °C
61 %
3 m/s
Əlaqə
AZ RU EN

Ana səhifə / Dünya / Kosmosda iki qara dəliyin nəhəng birləşməsi qeydə alınıb

Kosmosda iki qara dəliyin nəhəng birləşməsi qeydə alınıb

14.07.2025 [15:40]

Lazer İnterferometr Qravitasiya-Dalğa Rəsədxanası (LIGO) layihəsində iştirak edən beynəlxalq alimlər qrupu Yerdən 10 milyard işıq ili uzaqlıqda, kosmosda iki qara dəliyin indiyə qədər ən böyük birləşməsini qeydə alıb. AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Britaniyanın “The Guardian” qəzeti alimlərə istinadla məlumat yayıb.

Kardiff Universitetinin Qravitasiya Tədqiqatları İnstitutunun rəhbəri və layihənin iştirakçısı Mark Hannam qəzetə müsahibəsində bildirib: “Bunlar Kainatda müşahidə edə biləcəyimiz ən güclü, lakin siqnallar Yerə çatdıqda, alimlərin ölçə biləcəyi ən zəif hadisələrdir”.

Birləşmə prosesi ultra həssas qravitasiya dalğası detektorları sayəsində aşkar edilib. Hannamın fikrincə, hər iki qara dəliyin kütlələri etibarlı şəkildə qeydə alına bilənlər arasında ən ağırı idi: onlardan birincisi Günəşdən 103 dəfə, ikincisi isə 137 dəfə ağırdır. Eyni zamanda, hər iki dəlik bir-birinin ətrafında uzun müddət Yerin Günəş ətrafında fırlanmasından 400 min dəfə daha sürətlə hərəkət edib. Bu, nəzəri olaraq, belə kosmik obyektlər üçün maksimum sürət həddidir.

Alimlər belə böyük kütləni və digər anomal parametrləri onunla izah edirlər ki, bu kosmik cisimlər həm də daha kiçik qara dəliklərin birləşməsinin nəticəsidir.

Mark Hannam bildirib ki, alimlər gələcəkdə onların aşkarlanması üçün elmi-texniki bazanın inkişafına arxalanaraq daha böyük qara dəliklərin birləşməsini gözləyirlər. 1990-cı illərə qədər qara dəlikləri yalnız elektromaqnit şüalanma parametrlərini qeyd etməklə müşahidə etmək mümkün idi, sonra qravitasiya dalğalarının qeydə alınması üçün yeni texnologiya alimlərin imkanlarını xeyli genişləndirdi. Yaxın 10-15 il ərzində dünya rəsədxanalarında yeni avadanlıqların tətbiqi gözləmədiyimiz sürprizlər verə bilər.

LIGO layihəsinin həyata keçirilməsinə 1992-ci ildə başlanılıb, Beynəlxalq Rəsədxana Birliyi ABŞ, Böyük Britaniya, Rusiya, Almaniya, Kanada, İsrail, Çin, Hindistan və Braziliya da daxil olmaqla 20-dən çox ölkədən 40-a yaxın tədqiqat institutunu və 1,5 min alimi birləşdirir. Layihənin əsas məqsədi kosmik mənşəli qravitasiya dalğalarının eksperimental aşkarlanmasıdır.

Paylaş:
Baxılıb: 352 dəfə

Xəbər lenti

Hamısına bax

Gündəm

Prezident İlham Əliyev ABŞ Prezidenti Donald Trampı 80 illik yubileyi münasibətilə təbrik edib

15 İyun 00:14

Xəbər lenti

Dövlətçilik tariximizin qızıl səhifəsi

14 İyun 21:52

Xəbər lenti

Polşanın İnterpola verdiyi azərbaycanlı bu ölkədə HƏBS OLUNDU

14 İyun 18:43

Maraqlı

Gilas hansı xəstəliklərdən qoruyur?

14 İyun 17:19

Dünya

Konqoda Eboladan ölənlərin sayı 149-a çatıb

14 İyun 16:34

Dünya

Şimali Koreyadan ABŞ-yə cavab: Nüvə dövləti olaraq qalacağıq

14 İyun 15:22

Dünya

ABŞ-dən İrana dəniz blokadası: 141 ticarət gəmisi ələ keçirilib

14 İyun 14:40

Dünya

Floridada helikopter qəzaya uğrayıb, dörd nəfər xəsarət alıb

14 İyun 13:18

YAP xəbərləri

Şəmkirdə 15 İyun - Milli Qurtuluş Gününə həsr olunmuş intellektual yarışı keçirilib

14 İyun 13:00  

Hadisə

Naxçıvanda ildırım düşməsi nəticəsində yanğın baş verib

14 İyun 12:29

Dünya

“Axios”: ABŞ və İran arasında atəşkəsi uzadacaq virtual memorandum hazırlanır

14 İyun 11:47

YAP xəbərləri

Beynəlxalq konfrans iştirakçıları Ulu Öndər Heydər Əliyevin məzarını, Şəhidlər xiyabanını və “Türk şəhidliyi” abidəsini ziyarət ediblər

14 İyun 11:40  

Dünya

Makron Versal sarayında Trampın şərəfinə rəsmi qəbul təşkil edəcək

14 İyun 11:35

İdman

İsveçrə yığması dünya çempionatları tarixində ilk penalti qolunu vurub

14 İyun 10:40

Hadisə

Xəzər rayonunda avtoxuliqanlıq edən sürücü həbs edilib

14 İyun 10:09

YAP xəbərləri

Ağdamda 15 İyun-Milli Qurtuluş Günü münasibətilə tədbir keçirilib

14 İyun 09:58  

Sosial

İyunun 14-ü Ümumdünya Qan Donoru Günüdür

14 İyun 09:32

Sosial

Azərbaycanda daha çox hansı qan qruplarına ehtiyac olur?

14 İyun 09:17

Sosial

DİN: “Son zəng” tədbirləri yüksək təhlükəsizlik şəraitində başa çatıb

14 İyun 08:52

Hadisə

Tovuzda ağır yol qəzası olub, ölən var

14 İyun 08:39

Mədəniyyət

Flora Kərimova xəstəxanaya yerləşdirilib, sənətkarın müalicəsi Mehriban Əliyeva tərəfindən nəzarətə götürülüb

14 İyun 07:31

Gündəm

Dövlət xadimi və yazıçı Hidayət Orucov dünyasını dəyişib

13 İyun 23:20

Hadisə

Zaqatalada 2 nəfəri ilan sancıb, onlardan 1-i ölüb

13 İyun 22:19

Sosial

Bakı–Naxçıvan marşrutu üzrə bəzi reyslər hava şəraitinə görə təxirə salınıb

13 İyun 21:37

Sosial

Şamaxıda II Beynəlxalq Barbekü Festivalı başlayıb

13 İyun 21:07  

YAP xəbərləri

Yeni Azərbaycan Partiyası ilə “Belaya Rus” Partiyası arasında Qarşılıqlı Anlaşma və Əməkdaşlıq Memorandumu imzalanıb

13 İyun 20:19  

YAP xəbərləri

YAP Sədrinin müavini ilə Ulusal Birlik Partiyasının Sədri arasında görüş keçirilib

13 İyun 20:17  

Xəbər lenti

Mığrı rayon icması 15 iyun Milli Qurtulu Gününə həra olunmiş tədbir keçirib

13 İyun 19:50  

YAP xəbərləri

Şuşa Bəyannaməsi: birlik, həmrəylik və qarşılıqlı etimad nümunəsi

13 İyun 18:58

YAP xəbərləri

Nəsimi rayonunda Milli Qurtuluş Gününə həsr olunmuş növbəti tədbir keçirilib

13 İyun 18:15  

YAP xəbərləri

Xəzər rayonunda “Qurtuluşun memarlıq izi” adlı tədbir keçirilib  

13 İyun 16:21  

Sosial

İlin 5 ayı ərzində donor sayı 50 mindən artıq olub

13 İyun 15:20

YAP xəbərləri

İmişlidə “Milli Qurtuluşdan Zəfərə” adlı tədbir keçirilib

13 İyun 14:59  

İdman

ABŞ millisi dünya çempionatına qələbə ilə başladı

13 İyun 14:33

YAP xəbərləri

Qaradağ rayonunda 15 İyun – Milli Qurtuluş Günü münasibətilə bayram konserti təşkil olunub

13 İyun 13:48  

YAP xəbərləri

"Milli Qurtuluş Günü: Zəfər yolunun başlanğıcı”

13 İyun 13:44  

Gündəm

Milli Qurtuluş Günü - Azərbaycan tarixinin dönüş nöqtəsi

13 İyun 13:32

Gündəm

Şuşa Bəyannaməsi: Avrasiyanın inkişaf və təhlükəsizlik doktrinası

13 İyun 12:50

Siyasət

Milli Məclis Prezident və Birinci vitse-prezidentə təbrik məktubları ünvanlayıb

13 İyun 12:29

Gündəm

Prezidentin tapşırığına əsasən...

13 İyun 11:58

İqtisadiyyat

Qeyri-neft sektoru - Azərbaycanın iqtisadi gələcəyinin əsas təminatı

13 İyun 11:24

İqtisadiyyat

İqtisadi Şuranın iclasında

13 İyun 10:57

Siyasət

19 dövlət adından verilən bəyanat

13 İyun 10:35

Sosial

Virtuallıqla reallıq arasında...

13 İyun 10:13

Analitik

Razılaşmanın əksər hissəsi təsdiqlənib

13 İyun 09:51

Analitik

Avropa “hərəkətə” keçdi...

13 İyun 09:38

Ədəbiyyat

Stanislavski teatrının sonu

13 İyun 09:15

Elm

Sonuncu zəng çalınır!

13 İyun 08:52

Ədəbiyyat

Şənbə üçün nəzm

13 İyun 08:30  

Dünya

Körfəzdə davam edən gərginlik neft qiymətlərini yüksək həddə saxlayır

12 İyun 23:18

Dünya

Yeni Zelandiyaya gələn beynəlxalq turistlərin sayı 8 faiz artıb

12 İyun 22:40

Dünya

Yaponiyada ölümcül gənə virusunu bir neçə saata aşkar edən test hazırlanır

12 İyun 22:17

Dünya

Tədqiqat: İsveçdə ana olmaqdan şüurlu şəkildə imtina edən qadınlara qərəzli münasibət göstərilir

12 İyun 21:59

YAP xəbərləri

Milli Qurtuluş Günü: Qələbəyə aparan yol

12 İyun 21:34

Dünya

BMT Baş katibi xəbərdarlıq edib: Nifrət ritorikası sürətlə yayılır

12 İyun 21:25

Dünya

ABŞ NATO-ya təqdim etdiyi qırıcıların sayını azaltmağı planlaşdırır

12 İyun 20:42

Dünya

Alimlər xəbərdarlıq edirlər: Dünyanı ekstremal hava hadisələri gözləyir

12 İyun 20:14

Maraqlı

Son 12 ilin ən yaxşı dövrü başladı: İyun ayında həyatı kəskin dəyişəcək 4 BÜRC

12 İyun 19:56

Dünya

Parisdə tirannozavr dərisindən hazırlanmış çanta 150 min avroya satıldı

12 İyun 19:21

Dünya

Astronomlar qalaktikada qeyri-adi kütləyə malik qara dəlik aşkar ediblər

12 İyun 18:35

Dünya

Britaniyada daha bir nazir istefa verib

12 İyun 17:59

Dünya

Böyük Britaniyada parlament binasında gizlənən qadın saxlanılıb

12 İyun 17:24

Dünya

Dünya Bankı qlobal iqtisadi artım proqnozunu aşağı salıb

12 İyun 16:41

Dünya

Mərkəzi Komandanlıq: Hörmüz boğazı blokadanı pozmayan bütün ticarət gəmiləri üçün açıqdır

12 İyun 16:14

İqtisadiyyat

Milli Məclis 2025-ci il dövlət büdcəsinin icrası haqqında qanun layihəsini birinci oxunuşda təsdiqləyib

12 İyun 15:47

Siyasət

Azərbaycanın Portuqaliyada səfirliyi təsis edilir

12 İyun 15:47

Sosial

Şuşa şəhərinin ərazisində yerləşən abidələrlə bağlı qanun sərtləşdirilir

12 İyun 15:47

Sosial

Sosial şəbəkələrdə uşaqların hüquqlarının qorunmasına dair qanun layihəsi ilk oxunuşda qəbul olunub

12 İyun 15:46

Sosial

İşğaldan Azad Edilmiş Ərazilərdə Daimi Məşkunlaşma Fondu yaradılır

12 İyun 15:46

Sosial

Qəbələdə zəlzələ olub

12 İyun 15:45

Arxiv
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30
phone

E-qəzet

phone

Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyi